O‘zbek bolalar folklorida poetik tuzilma, madaniy xotira va ijtimoiy mazmun

Shuxratova, Oydin Shuxrat qizi

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada o‘zbek bolalar folklori poetik tuzilmasining janriy, ritmik, sintaktik, obrazli va lingvomadaniy xususiyatlari madaniy xotira hamda ijtimoiy mazmun bilan uzviy aloqadorlikda tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi bolalar folklorini faqat bolalar uchun mo‘ljallangan og‘zaki ijod namunalarining yig‘indisi sifatida emas, balki avlodlararo madaniy tajriba, ijtimoiy me’yorlar, axloqiy qadriyatlar, jamoaviy identitet va tarixiy tasavvurlarni uzatuvchi faol kommunikativ tizim sifatida talqin qilishdan iborat. Tadqiqotda poetik-semantik, strukturaviy, lingvomadaniy, qiyosiy-tipologik, tarixiy-genetik va funksional tahlil metodlaridan foydalanildi. O‘zbek bolalar folklorining sanamalar, tez aytishlar, topishmoqlar, ermaklar, aytimlar, alla, mavsumiy-marosim qo‘shiqlari, o‘yin folklori va bolalar qo‘shiqlari kabi janrlari alohida tahlil qilinib, ulardagi takror, parallelizm, ritm, qofiya, alliteratsiya, assonans, anafora, dialogik qurilish, formulaik birliklar, obrazlilik va ramziylikning funksional xususiyatlari ochib beriladi. Tadqiqot natijalari bolalar folklorining poetik shakli uning ijtimoiy mazmunidan ajralgan holda mavjud bo‘la olmasligini ko‘rsatadi. Qisqa, ritmik va takroriy strukturalar bolalarning eslab qolish, qayta ijro etish va ijodiy transformatsiya qilish imkoniyatlarini kuchaytiradi. Maqolada madaniy xotira tushunchasi bolalar folklori bilan bog‘liq holda qayta talqin qilinib, folklor matni “xotira tashuvchisi”, ijro jarayoni esa “xotirani faollashtiruvchi kommunikativ mexanizm” sifatida izohlanadi. Zamonaviy urbanizatsiya, raqamli media, ommaviy madaniyat va oilaviy kommunikatsiya shakllarining o‘zgarishi sharoitida bolalar folklorining transformatsiyalanish jarayonlari ham tahlil qilinadi. Tadqiqot O‘zbekistonning demografik holati, bolalar va o‘smirlarning jamiyatdagi salmog‘i hamda madaniy merosni saqlash zaruriyati bilan bog‘liq statistik ma’lumotlar bilan to‘ldirilgan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarShuxratova, Oydin Shuxrat qizi
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-09
Jild8
Son9
Betlar131-146
TilO‘zbek
DOI10.70728/b.series.fil.v08.i09.019
Indeksga qo‘shilgan2026-10-10

DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i09.019 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

o‘zbek bolalar folklori, poetik tuzilma, madaniy xotira, ijtimoiy mazmun, og‘zaki ijod, bolalar qo‘shiqlari, o‘yin folklori, sanama, topishmoq, tez aytish, alla, marosim folklori, identitet, avlodlararo uzviylik.

Iqtibos keltirish

APAShuxratova, Oydin Shuxrat qizi (2026). O‘ZBEK BOLALAR FOLKLORIDA POETIK TUZILMA, MADANIY XOTIRA VA IJTIMOIY MAZMUN. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 131-146. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.019
GOST (OAK)Shuxratova, Oydin Shuxrat qizi O‘ZBEK BOLALAR FOLKLORIDA POETIK TUZILMA, MADANIY XOTIRA VA IJTIMOIY MAZMUN // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 131-146. – DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i09.019.
MLAShuxratova, Oydin Shuxrat qizi. “O‘ZBEK BOLALAR FOLKLORIDA POETIK TUZILMA, MADANIY XOTIRA VA IJTIMOIY MAZMUN.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 131-146, 2026. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.019
ChicagoShuxratova, Oydin Shuxrat qizi. “O‘ZBEK BOLALAR FOLKLORIDA POETIK TUZILMA, MADANIY XOTIRA VA IJTIMOIY MAZMUN.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 131-146 (2026). https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.019
HarvardShuxratova, Oydin Shuxrat qizi (2026) ‘O‘ZBEK BOLALAR FOLKLORIDA POETIK TUZILMA, MADANIY XOTIRA VA IJTIMOIY MAZMUN’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 131-146. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.019
BibTeX
@article{shuxratovaoydinshuxratqizi2026,
  title = {O‘ZBEK BOLALAR FOLKLORIDA POETIK TUZILMA, MADANIY XOTIRA VA IJTIMOIY MAZMUN},
  author = {Shuxratova, Oydin Shuxrat qizi},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {131-146},
  doi = {10.70728/b.series.fil.v08.i09.019},
  url = {https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.019}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi