Maqolada rus tilidan qoraqalpoq tiliga tarjima qilishda yuzaga keladigan va ikki tilning tipologik farqi — rus tilining flektiv-sintetik hamda qoraqalpoq tilining agglutinativ tuzilishi bilan bogʻliq grammatik transformatsiyalar koʻrib chiqiladi. Grammatik transformatsiya tushunchasi aniqlashtiriladi, aloqaga kirishuvchi tillarning qiyosiy tipologik tavsifi beriladi, oʻzgartirishlarning asosiy turlari tizimlashtiriladi: oʻrin almashtirish, almashtirishlar (soʻz turkumlari, gap boʻlaklari va gap turlari, grammatik shakllar), qoʻshish, tushirib qoldirish, shuningdek gaplarni boʻlish va birlashtirish. Aniq til materialida har bir transformatsiya turining sabab va mexanizmlari koʻrsatiladi. Miqdoriy tahlil asosida transformatsiya turlari va ularni keltirib chiqaruvchi tipologik omillarning chastotasi aniqlanadi. Grammatik oʻzgartirishlar tizimli xususiyatga ega ekanligi haqida xulosa chiqariladi.
| Mualliflar | Толегенова Гулайым Жангабергеновна |
|---|---|
| Jurnal | Таълим ва тараққиёт |
| Nashriyot | Наманган давлат педагогика институти |
| ISSN | 2022-2026, 2992-9008 |
| Nashr sanasi | 2026-09-29 |
| Son | 4 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Pedagogika |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-10-22 |
| APA | Толегенова Гулайым Жангабергеновна (2026). RUS VA QORAQALPOQ TILLARI O'RTASIDAGI TIPOLOGIK FARQ TUFAYLI YUZAGA KELGAN GRAMMATIK O'ZGARISHLAR. Таълим ва тараққиёт, (4). https://journal.namspi.uz/articleview/1205 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Толегенова Гулайым Жангабергеновна RUS VA QORAQALPOQ TILLARI O'RTASIDAGI TIPOLOGIK FARQ TUFAYLI YUZAGA KELGAN GRAMMATIK O'ZGARISHLAR // Таълим ва тараққиёт. – 2026. – № 4. |
| MLA | Толегенова Гулайым Жангабергеновна. “RUS VA QORAQALPOQ TILLARI O'RTASIDAGI TIPOLOGIK FARQ TUFAYLI YUZAGA KELGAN GRAMMATIK O'ZGARISHLAR.” Таълим ва тараққиёт, (4), 2026. https://journal.namspi.uz/articleview/1205 |
| Chicago | Толегенова Гулайым Жангабергеновна. “RUS VA QORAQALPOQ TILLARI O'RTASIDAGI TIPOLOGIK FARQ TUFAYLI YUZAGA KELGAN GRAMMATIK O'ZGARISHLAR.” Таълим ва тараққиёт, (4) (2026). https://journal.namspi.uz/articleview/1205 |
| Harvard | Толегенова Гулайым Жангабергеновна (2026) ‘RUS VA QORAQALPOQ TILLARI O'RTASIDAGI TIPOLOGIK FARQ TUFAYLI YUZAGA KELGAN GRAMMATIK O'ZGARISHLAR’, Таълим ва тараққиёт, (4). https://journal.namspi.uz/articleview/1205 |
| BibTeX | @article{article2026,
title = {RUS VA QORAQALPOQ TILLARI O'RTASIDAGI TIPOLOGIK FARQ TUFAYLI YUZAGA KELGAN GRAMMATIK O'ZGARISHLAR},
author = {Толегенова Гулайым Жангабергеновна},
journal = {Таълим ва тараққиёт},
year = {2026},
number = {4},
url = {https://journal.namspi.uz/articleview/1205}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida talabalar volontyorlik faoliyatini tashkil etishning pedagogik jihatlari nazariy jihatdan o‘rganildi. Mahalliy me’yoriy-huquqiy baza, Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi va xorijiy…
Mazkur maqolada raqamli texnologiyalar asosida fizika fanini o‘qitishning pedagogik ahamiyati keng qamrovda yoritiladi. O‘zbekistonda va xalqaro miqyosda olib borilgan ilmiy-amaliy tadqiqotlar, tarixiy va zamonaviy…
Mazkur maqolada, Namangan uyezdi boshligʻi boshqarmasi fondida saqlanayotgan, mustamlakachilik davriga oid irrigatsiya va paxtachilik tarixi masalalari yoritilgan arxiv hujjatlari manbashunoslik nuqtai nazaridan tahlil…
Ushbu maqolada “Cho‘yankon” koni granit va gabbro mineral xomashyosidan qurilish materiallari ishlab chiqarishda foydalanish istiqbollari tahlil qilingan. Muallifning 2023-yildagi tadqiqotlari hamda 2024–2025-yillardagi…
Maqolada bolalar adabiyotini rus tilidan qoraqalpoq tiliga badiiy tarjima qilishning tarixi va hozirgi holati koʻrib chiqiladi. XX asrning 20-yillaridan boshlab bolalar oʻqishiga moʻljallangan tarjima korpusining…
Direktor o‘rinbosarlari va pedagoglarning ergonomik madaniyatini rivojlantirish va hozirgi zamon maktab rahbarining midiergonomik madaniyatini rivojlantirishda ergonomik bilim, ko‘nikma va malakalarning dolzabligi…
Ushbu maqolada pedagogiklarning kasbiy faoliyatining turli bosqichlarida ularning kasbiy rivojlanishini loyihalash salohiyati aniqlangan. Kasbiy kompetentsiyani tushunish va pedagogiklarning kasbiy tayyorgarligi…
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida o‘zini anglash jarayonini rivojlantirishda yapon madaniyatida shakllangan Ikigai yondashuvidan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqotda Ikigai…
Mamlakatimizda kechayotgan zamonaviy globallashuv jarayonlarida malakali kadrlar tayyorlash, demokratik o‘zgarishlarni chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyati asoslari konsepsiyasini hayotga tatbiq etish, ijodiy…
Ushbu maqolada tехnika oliy ta’lim muassasalarining Logistika ta’lim yo‘nalishi talabalarida raqamli-texnologik kompetentligini sun’iy intellekt texnologiyalari asosida rivojlanishi va unda zamonaviy oliy texnik…
Таълим ва тараққиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
The article is devoted to the development of academic writing among students of pedagogical training programs. The relevance of forming scientific written competence in the context of higher education modernization is…
This scientific article examines literary translation as an independent field of translational activity. It analyzes the theoretical foundations, primary approaches, and translation strategies, as well as the role of…
Maqolada bolalar adabiyotini rus tilidan qoraqalpoq tiliga badiiy tarjima qilishning tarixi va hozirgi holati koʻrib chiqiladi. XX asrning 20-yillaridan boshlab bolalar oʻqishiga moʻljallangan tarjima korpusining…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…