Ushbu maqolada illokutsion kuch tushunchasi va uning o‘zbek hamda ingliz tillarida ifodalanish xususiyatlari nutq aktlari nazariyasi asosida qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning nazariy asosini J. L. Austin tomonidan ishlab chiqilgan nutq aktlari konsepsiyasi va J. R. Searle tomonidan rivojlantirilgan illokutsion aktlar tasnifi tashkil etadi. Ishda lokutsion, illokutsion va perlokutsion jihatlar farqlanib, asosiy e’tibor so‘zlovchining kommunikativ maqsadini yuzaga chiqaruvchi illokutsion kuchga qaratiladi. O‘zbek va ingliz tillaridagi direktiv, assertiv, komissiv va ekspressiv nutq aktlari misolida illokutsion maqsadning grammatik, leksik va pragmatik vositalar orqali ifodalanishi ko‘rib chiqiladi. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, har ikki tilda nutq aktlarining asosiy funksional turlari o‘xshash bo‘lsa-da, ularning real muloqotdagi ifodasi to‘g‘ridan-to‘g‘rilik darajasi, xushmuomalalik, ijtimoiy munosabat va kontekstga qarab farqlanishi mumkin. Olingan xulosalar qiyosiy pragmatika, tarjima, chet tilini o‘qitish va madaniyatlararo kommunikatsiya uchun amaliy ahamiyatga ega.
| Mualliflar | Xikmatullayeva, Marg'ubaxon, Shohsanam, Kaxarova |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashriyot | Farg‘ona davlat universiteti |
| ISSN | 2010-8419, 2181-1571 |
| Nashr sanasi | 2026-09-28 |
| Jild | 7 |
| Son | 5 |
| Betlar | 168-173 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-10-21 |
nutq aktlari, illokutsion kuch, illokutsion akt, pragmatika, o‘zbek tili, ingliz tili, qiyosiy tahlil, direktiv akt, ekspressiv akt, komissiv akt, xushmuomalalik., speech acts, illocutionary force, illocutionary act, pragmatics, Uzbek, English, comparative analysis, directive speech act, expressive speech act, commissive speech act, politeness.
| APA | Xikmatullayeva, Marg'ubaxon, & Shohsanam, Kaxarova (2026). Illokutsion kuchning o‘zbek va ingliz tillarida ifodalanishi: nutq aktlari nazariyasi asosida qiyosiy tahlil. FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 168-173. https://journal.fdu.uz/main/article/7563 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Xikmatullayeva, Marg'ubaxon, Shohsanam, Kaxarova Illokutsion kuchning o‘zbek va ingliz tillarida ifodalanishi: nutq aktlari nazariyasi asosida qiyosiy tahlil // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 5. – B. 168-173. |
| MLA | Xikmatullayeva, Marg'ubaxon, and Shohsanam, Kaxarova. “Illokutsion kuchning o‘zbek va ingliz tillarida ifodalanishi: nutq aktlari nazariyasi asosida qiyosiy tahlil.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 168-173, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/7563 |
| Chicago | Xikmatullayeva, Marg'ubaxon, and Shohsanam, Kaxarova. “Illokutsion kuchning o‘zbek va ingliz tillarida ifodalanishi: nutq aktlari nazariyasi asosida qiyosiy tahlil.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 168-173 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/7563 |
| Harvard | Xikmatullayeva, Marg'ubaxon, and Shohsanam, Kaxarova (2026) ‘Illokutsion kuchning o‘zbek va ingliz tillarida ifodalanishi: nutq aktlari nazariyasi asosida qiyosiy tahlil’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 168-173. https://journal.fdu.uz/main/article/7563 |
| BibTeX | @article{xikmatullayevamargubaxon2026,
title = {Illokutsion kuchning o‘zbek va ingliz tillarida ifodalanishi: nutq aktlari nazariyasi asosida qiyosiy tahlil},
author = {Xikmatullayeva, Marg'ubaxon and Shohsanam, Kaxarova},
journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
year = {2026},
volume = {7},
number = {5},
pages = {168-173},
url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7563}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Maqolada salbiy baholash semantikasining ta’na va dashnom nutqiy aktlari orqali nutqiy voqelanish yo‘llari ingliz va o‘zbek materiali asosida tahlil qilinadi. Baho kategoriyasining lisoniy tabiati, ratsional va…
Mazkur tezisda oliy ta’lim muassasalari boshqaruvi kengashlarining ta’lim sifatini ta’minlash va o‘quv-uslubiy jarayonlarni muvofiqlashtirishdagi ta’sir mexanizmlari pedagogik nuqtai nazardan tadqiq etilgan. Boshqaruv…
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasasini boshqarishga doir zamonaviy nazariy yondashuvlarning mazmuni, pedagogik mohiyati va institutsional boshqaruv tizimidagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Oliy ta’lim…
Ushbu maqolada O. Henry hikoyalarida Amerika turmush tarzining aks etishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda ijtimoiy hayot, iqtisodiy sharoit, shahar madaniyati, insonlararo munosabatlar va madaniy qadriyatlar qanday…
Annotatsiya Ushbu maqolada gender frazeologizmlarining pragmatik tabiati nutqiy akt nazariyasi (J. Ostin, J. Serl) nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi — o‘zbek va ingliz tillaridagi gender belgili…
Annotatsiya. Maqolada rus va o‘zbek tillari paremiologik fondida faoliyat yurituvchi otlarning derivatsion modellari va pragmatik funksiyalarini qiyosiy tahlil qilish natijalari taqdim etiladi. Har bir tildan 300 tadan…
Ushbu maqolada Shimoliy Farg‘ona tog‘oldi hududlarida inson xo‘jalik faoliyati ta’sirida shakllangan antropogen landshaftlarning genetik va funksional xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi antropogen…
: Ushbu maqolada ikki tilli onlayn muloqotda kod-almashish lingvopragmatik strategiya sifatida tadqiq etilib, foydalanuvchilarning raqamli muloqot jarayonida muayyan kommunikativ maqsadlarga erishish uchun tillar…
Maqolada ingliz tilidagi mediakommunikatsiyada nutqiy aktlarning pragmatik muvaffaqiyatsizligi va noto‘g‘ri talqin qilinishiga olib keluvchi omillar o‘rganiladi. Tadqiqot sifatga yo‘naltirilgan integrativ adabiyotlar…
Maqolada jinoyatchilik geografiyasining iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning mustaqil yoʻnalishi sifatidagi nazariy-metodologik asoslari koʻrib chiqiladi. Jinoyatchilik geografiyasining predmeti, kategorial apparati va…
FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
This article examines compression as a meaning-oriented strategy in sign language translation and interpreting. Compression is understood not as arbitrary shortening, but as the selective reformulation of a source…
This study investigates the impact of Edge Computing on bandwidth utilization in Internet of Things (IoT)–driven Nigerian telecom networks. The rapid growth of IoT devices has significantly increased data traffic…
The article analyzes the institutional formation and everyday educational practice of girls’ education in Turkestan in the late nineteenth and early twentieth centuries. It examines traditional schools led by otinoyi…
This study presents a comprehensive analysis of the geostrategic role of Khwarezm in the transregional trade system of Eurasia during the 9th–12th centuries, based on written sources, historiography, and archaeological…
This article addresses the problem of improving an adaptive traffic signal control algorithm at urban intersections by taking into account the dynamic characteristics of traffic flow. Fixed-time control under conditions…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…