Mazkur maqolada ingliz va qoraqalpoq lingvomadaniyatlarida yil fasllarining konseptuallashuvi kognitiv lingvistika nuqtayi nazaridan tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi tabiiy mavsumiy siklning inson tafakkurida qanday kognitiv mexanizmlar orqali qayta ishlanishi hamda uning til birliklarida qanday ifodalanishini aniqlashdan iborat. Maqolada mavsumiy konseptuallashuvning asosiy mexanizmlari sifatida kategoriyalashtirish, metaforalashtirish, obrazli-sxematik modellashtirish, personifikatsiya, fazoviy modellashtirish va ramziy konseptuallashuv tahlil qilinadi. Ingliz va qoraqalpoq tillaridagi til birliklari asosida hayot - yil fasllari, vaqt - harakat, fasl - jonli mavjudot, qish - sinov, bahor - yangilanish kabi konseptual modellar aniqlanadi. Tadqiqot natijalari mavsumiy obrazlarning universal kognitiv asosga ega ekanligini, biroq ularning lingvomadaniy mazmuni tabiiy-geografik sharoit, tarixiy tajriba, xo‘jalik faoliyati va milliy qadriyatlar ta’sirida turlicha shakllanishini ko‘rsatadi. Maqolaning ilmiy ahamiyati ingliz va qoraqalpoq tillarida mavsumiy konseptlarning kognitiv modellarini qiyosiy o‘rganish hamda ularning universal va milliy-madaniy xususiyatlarini aniqlash bilan belgilanadi.
| Mualliflar | Joldasbaeva Ramuza Jaksibay qizi |
|---|---|
| Jurnal | World of Philology |
| Nashriyot | Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг Фарғона минтақавий филиали |
| Nashr sanasi | 2026-09-17 |
| Jild | 5 |
| Son | 9 |
| Betlar | 51-62 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-18 |
kognitiv lingvistika, konseptuallashtirish, yil fasllari, lingvomadaniyat, konseptual metafora, kognitiv model, obrazli sxema
| APA | Joldasbaeva Ramuza Jaksibay qizi (2026). KOGNITIV MEXANIZMLARINING MAVSUMIY KONSEPTUALLASHTIRISHDAGI O‘RNI: INGLIZ VA QORAQALPOQ LINGVOMADANIYATLARI MISOL. World of Philology, 5(9), 51-62. https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/6534 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Joldasbaeva Ramuza Jaksibay qizi KOGNITIV MEXANIZMLARINING MAVSUMIY KONSEPTUALLASHTIRISHDAGI O‘RNI: INGLIZ VA QORAQALPOQ LINGVOMADANIYATLARI MISOL // World of Philology. – 2026. – T. 5, № 9. – B. 51-62. |
| MLA | Joldasbaeva Ramuza Jaksibay qizi. “KOGNITIV MEXANIZMLARINING MAVSUMIY KONSEPTUALLASHTIRISHDAGI O‘RNI: INGLIZ VA QORAQALPOQ LINGVOMADANIYATLARI MISOL.” World of Philology, 5(9), 51-62, 2026. https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/6534 |
| Chicago | Joldasbaeva Ramuza Jaksibay qizi. “KOGNITIV MEXANIZMLARINING MAVSUMIY KONSEPTUALLASHTIRISHDAGI O‘RNI: INGLIZ VA QORAQALPOQ LINGVOMADANIYATLARI MISOL.” World of Philology, 5(9), 51-62 (2026). https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/6534 |
| Harvard | Joldasbaeva Ramuza Jaksibay qizi (2026) ‘KOGNITIV MEXANIZMLARINING MAVSUMIY KONSEPTUALLASHTIRISHDAGI O‘RNI: INGLIZ VA QORAQALPOQ LINGVOMADANIYATLARI MISOL’, World of Philology, 5(9), 51-62. https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/6534 |
| BibTeX | @article{joldasbaevaramuzajaksibayqizi2026,
title = {KOGNITIV MEXANIZMLARINING MAVSUMIY KONSEPTUALLASHTIRISHDAGI O‘RNI: INGLIZ VA QORAQALPOQ LINGVOMADANIYATLARI MISOL},
author = {Joldasbaeva Ramuza Jaksibay qizi},
journal = {World of Philology},
year = {2026},
volume = {5},
number = {9},
pages = {51-62},
url = {https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/6534}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Mazkur maqolada lingvokulturologiyada realiya tushunchasining nazariy va lingvomadaniy mohiyati tahlil qilinadi. Realiyaning til va madaniyat munosabatlarini ifodalovchi o‘ziga xos til birligi sifatidagi xususiyatlari…
Maqolada zamonaviy o‘zbek dramaturgiyasida kelin va qaynona munosabatlarining poetik talqini Erkin Xushvaqtovning “Chimildiq” hamda Nurillo Abbosxonning “Bog‘” va “O‘zbekcha raqs” asarlari misolida tahlil qilinadi…
Mazkur maqolada ilmiy matnning o‘ziga xos xususiyatlari tadqiq va talqin kategoriyalarining o‘zaro munosabati asosida tahlil qilinadi. Ilmiy matn axborotni uzatish vositasigina emas, balki ilmiy bilish natijalarini…
Maqolada evaluativlikning pragmatik tabiati va reframing jarayonida yuz beradigan aksiologik transformatsiya diskursiv-pragmatik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Evaluativ ma’no faqat leksik-semantik baho sifatida emas…
Maqolada oʻzbek va ingliz media matnidagi baholovchi vositalarning ekvivalentlik turlari tasniflanadi va har bir tur uchun tarjimon qarori shakllantiriladi. Uch bosqichli tasnif taklif etiladi: toʻliq funksional…
The article examines conceptual metaphor as a tool for the cognitive analysis of English and Karakalpak media discourse. The aim of the study is to identify the main models of metaphorization and their…
This article examines pragmatic equivalence in the translation of Uzbek political discourse into English. The study is based on a parallel corpus of official Uzbek political speeches and their English translations and…
Mazkur maqolada germenevtik yondashuvning nazariy- metodologik asoslari hamda uning talabalar ijtimoiy faolligini rivojlantirishdagi pedagogik imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda germenevtik talqin, dialogik…
Maqolada Ubaydiy, Husayniy va Bobur ijodida faxriyaning poetik xususiyatlari tahlil qilinadi. Faxriyalarda ijodiy salohiyat, ishqiy kamolot, adabiy shuhrat va sarkardalik fazilatlarining ifodalanishi, shuningdek, Navoiy…
Maqolada nemis va o‘zbek tillarida “to‘siq” va “to‘siqsizlik” konseptlari o‘rtasidagi semantik chegara ularning oddiy qarama-qarshiligi asosida emas, balki muayyan kommunikativ vaziyatda egallagan funksional maqomi…
World of Philology — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…