Insulin rezistentligida ferritin va temir almashinuvi ko'rsatkichlarining fiziologik xususiyatlari hamda ularning insulin, c-peptid va homa-ir bilan o'zaro bog'liqligi

Muxamediyeva I.B., Yusupova G.M.

Гуманитар ва табиий фанлар журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Insulin rezistentligi (IR) 2-tip qandli diabet, metabolik sindrom va yurak-qon tomir kasalliklarining rivojlanishida markaziy patofiziologik bo'g'in hisoblanadi. So'nggi yigirma yil davomida o'tkazilgan tadqiqotlar organizmdagi temir zaxiralarining, xususan, ferritinning ushbu jarayonda mustaqil rol o'ynashi mumkinligini ko'rsatmoqda. Ushbu maqolada ferritin va temir almashinuvi ko'rsatkichlarining fiziologik xususiyatlari, ularning insulin sekretsiyasi, C-peptid darajasi va HOMA-IR indeksi bilan o'zaro bog'liqligi adabiyotlar tahlili asosida yoritilgan. Maqolada gepsidin-ferroportin o'qi, oksidativ stress, adipokinlar disbalansi va jigar hamda me'da osti bezi to'qimalaridagi temir to'planishi kabi patogenetik mexanizmlar ko'rib chiqilgan. Klinik-epidemiologik tadqiqotlar natijalari shuni ko'rsatadiki, yuqori serum ferritin darajasi HOMA-IR indeksi, ochqozin insulin va C-peptid ko'rsatkichlari bilan ijobiy korrelyatsiyada bo'lib, u insulin rezistentligining erta va nisbatan arzon biomarkeri sifatida klinik amaliyotda qo'llanilishi mumkin. Xulosa qilib aytganda, ferritin darajasini muntazam nazorat qilish metabolik buzilishlarning erta bosqichlarini aniqlashda qo'shimcha diagnostik ahamiyatga ega.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMuxamediyeva I.B., Yusupova G.M.
JurnalГуманитар ва табиий фанлар журнали
NashriyotEMU University
ISSN2026-2027, 2181-4007
Nashr sanasi2026-09-14
Son36
Betlar83-87
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-09-14

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

ferritin, temir almashinuvi, insulin rezistentligi, HOMA-IR, C-peptid, gepsidin, metabolik sindrom, oksidativ stress.

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAMuxamediyeva I.B., & Yusupova G.M. (2026). INSULIN REZISTENTLIGIDA FERRITIN VA TEMIR ALMASHINUVI KO'RSATKICHLARINING FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI HAMDA ULARNING INSULIN, C-PEPTID VA HOMA-IR BILAN O'ZARO BOG'LIQLIGI. Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (36), 83-87. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/6351
GOST (OAK)Muxamediyeva I.B., Yusupova G.M. INSULIN REZISTENTLIGIDA FERRITIN VA TEMIR ALMASHINUVI KO'RSATKICHLARINING FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI HAMDA ULARNING INSULIN, C-PEPTID VA HOMA-IR BILAN O'ZARO BOG'LIQLIGI // Гуманитар ва табиий фанлар журнали. – 2026. – № 36. – B. 83-87.
MLAMuxamediyeva I.B., and Yusupova G.M. “INSULIN REZISTENTLIGIDA FERRITIN VA TEMIR ALMASHINUVI KO'RSATKICHLARINING FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI HAMDA ULARNING INSULIN, C-PEPTID VA HOMA-IR BILAN O'ZARO BOG'LIQLIGI.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (36), 83-87, 2026. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/6351
ChicagoMuxamediyeva I.B., and Yusupova G.M. “INSULIN REZISTENTLIGIDA FERRITIN VA TEMIR ALMASHINUVI KO'RSATKICHLARINING FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI HAMDA ULARNING INSULIN, C-PEPTID VA HOMA-IR BILAN O'ZARO BOG'LIQLIGI.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (36), 83-87 (2026). https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/6351
HarvardMuxamediyeva I.B., and Yusupova G.M (2026) ‘INSULIN REZISTENTLIGIDA FERRITIN VA TEMIR ALMASHINUVI KO'RSATKICHLARINING FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI HAMDA ULARNING INSULIN, C-PEPTID VA HOMA-IR BILAN O'ZARO BOG'LIQLIGI’, Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (36), 83-87. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/6351
BibTeX
@article{muxamediyevaib2026,
  title = {INSULIN REZISTENTLIGIDA FERRITIN VA TEMIR ALMASHINUVI KO'RSATKICHLARINING FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI HAMDA ULARNING INSULIN, C-PEPTID VA HOMA-IR BILAN O'ZARO BOG'LIQLIGI},
  author = {Muxamediyeva I.B. and Yusupova G.M.},
  journal = {Гуманитар ва табиий фанлар журнали},
  year = {2026},
  number = {36},
  pages = {83-87},
  url = {https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/6351}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Гуманитар ва табиий фанлар журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Гуманитар ва табиий фанлар журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari