Yuqori yog‘li parhez bilan oziqlangan kalamushlarda pistacia vera bargi polifenollarining profilaktik va gepatoprotektiv ta’sirini baholash

Ubaydullayev A., Yuldashev N., Mahmudov R., Sabirova F., Xabibullayev S.

Ёш олимлар тиббиёт журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Dolzarbligi. Noalkogolli yog‘li jigar kasalligi yuqori yog‘li ovqatlanish, semizlik, insulin rezistentlik, dislipidemiya va oksidlovchi stress bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan keng tarqalgan metabolik patologiyadir. Tabiiy polifenollar antioksidant, gipolipidemik va yallig‘lanishga qarshi xususiyatlari tufayli ushbu kasallikning oldini olish va metabolik buzilishlarni korreksiya qilishda istiqbolli vosita sifatida qaralmoqda. Maqsad. Yuqori yog‘li parhez bilan induksiyalangan eksperimental yog‘li gepatoz rivojlanishida Pistacia vera bargi polifenollarining profilaktik va gepatoprotektiv ta’sirini baholash.Material va usullar. Tadqiqot 6 haftalik zotsiz erkak kalamushlarda o‘tkazildi. Eksperimental yog‘li gepatoz yuqori yog‘li parhez yordamida modellashtirildi: hayvonlarga 90 kun davomida har kuni 100 g tana vazniga normal dietga qo’shimcha ravishda 4,25 g mol yog‘i va 0,43 g kukun xolesterin berildi. Hayvonlar yuqori yog‘li parhez - nazorat, yuqori yog‘li parhez + silymarin-qiyosiy va yuqori yog‘li parhez +Pistacia vera polifenollari-tajriba guruhlariga bo‘lindi. Tadqiqot davomida oqsil almashinuvi, jigar fermentlari, lipid profiliva tana vazni ko‘rsatkichlari baholandi.Natijalar. Yuqori yog‘li parhez oqsil almashinuvi buzilishi, jigar fermentlari faolligining oshishi, dislipidemiya va tana vazni ortishiga olib keldi. Pistacia vera bargi polifenollari qo‘llanilganda umumiy oqsil va albumin miqdori yaxshilandi, AST, ALT, GGT va ishqoriy fosfataza ko‘rsatkichlari pasaydi, triglitseridlar, umumiy xolesterin va past zichlikdagi lipoproteidlar kamaydi, yuqori zichlikdagi lipoproteidlar nisbatan yaxshilandi. Shuningdek, tana vazni ortishi kechikib, bir qator ko‘rsatkichlar bo‘yicha pista polifenollari silimaringa nisbatan yuqoriroq samaradorlik namoyon etdi.Xulosa. Yuqori yog‘li parhez bilan oziqlangan kalamushlarda Pistacia vera bargi polifenollari yog‘li gepatoz rivojlanishiga qarshi yaqqol profilaktik, gepatoprotektiv, gipolipidemik hamda metabolik barqarorlashtiruvchi ta’sir ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari ushbu tabiiy polifenol birikmalarining noalkogolli yog‘li jigar kasalligini (NAFLD) oldini olish va uning rivojlanishini cheklashda istiqbolli terapevtik hamda profilaktik vosita sifatida qo‘llanishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarUbaydullayev A., Yuldashev N., Mahmudov R., Sabirova F., Xabibullayev S.
JurnalЁш олимлар тиббиёт журнали
NashriyotТошкент тиббиёт академияси
ISSN2181-3485
Nashr sanasi2026-09-12
Son19
Betlar261-270
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-09-13

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Noalkogolli yog‘li jigar kasalligi; Pistacia vera; polifenollar; yuqori yog‘li parhez; gepatoprotektiv ta’sir; insulin rezistentlik.

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAUbaydullayev A., Yuldashev N., Mahmudov R., Sabirova F., Xabibullayev S. (2026). YUQORI YOG‘LI PARHEZ BILAN OZIQLANGAN KALAMUSHLARDA PISTACIA VERA BARGI POLIFENOLLARINING PROFILAKTIK VA GEPATOPROTEKTIV TA’SIRINI BAHOLASH. Ёш олимлар тиббиёт журнали, (19), 261-270. https://journals.tnmu.uz/index.php/yotj/article/view/6336
GOST (OAK)Ubaydullayev A., Yuldashev N., Mahmudov R., Sabirova F., Xabibullayev S. YUQORI YOG‘LI PARHEZ BILAN OZIQLANGAN KALAMUSHLARDA PISTACIA VERA BARGI POLIFENOLLARINING PROFILAKTIK VA GEPATOPROTEKTIV TA’SIRINI BAHOLASH // Ёш олимлар тиббиёт журнали. – 2026. – № 19. – B. 261-270.
MLAUbaydullayev A., Yuldashev N., Mahmudov R., Sabirova F., Xabibullayev S. “YUQORI YOG‘LI PARHEZ BILAN OZIQLANGAN KALAMUSHLARDA PISTACIA VERA BARGI POLIFENOLLARINING PROFILAKTIK VA GEPATOPROTEKTIV TA’SIRINI BAHOLASH.” Ёш олимлар тиббиёт журнали, (19), 261-270, 2026. https://journals.tnmu.uz/index.php/yotj/article/view/6336
ChicagoUbaydullayev A., Yuldashev N., Mahmudov R., Sabirova F., Xabibullayev S. “YUQORI YOG‘LI PARHEZ BILAN OZIQLANGAN KALAMUSHLARDA PISTACIA VERA BARGI POLIFENOLLARINING PROFILAKTIK VA GEPATOPROTEKTIV TA’SIRINI BAHOLASH.” Ёш олимлар тиббиёт журнали, (19), 261-270 (2026). https://journals.tnmu.uz/index.php/yotj/article/view/6336
HarvardUbaydullayev A., Yuldashev N., Mahmudov R., Sabirova F., Xabibullayev S (2026) ‘YUQORI YOG‘LI PARHEZ BILAN OZIQLANGAN KALAMUSHLARDA PISTACIA VERA BARGI POLIFENOLLARINING PROFILAKTIK VA GEPATOPROTEKTIV TA’SIRINI BAHOLASH’, Ёш олимлар тиббиёт журнали, (19), 261-270. https://journals.tnmu.uz/index.php/yotj/article/view/6336
BibTeX
@article{ubaydullayevayuldashevnmahmudovrsabirovafxabibullayevs2026,
  title = {YUQORI YOG‘LI PARHEZ BILAN OZIQLANGAN KALAMUSHLARDA PISTACIA VERA BARGI POLIFENOLLARINING PROFILAKTIK VA GEPATOPROTEKTIV TA’SIRINI BAHOLASH},
  author = {Ubaydullayev A., Yuldashev N., Mahmudov R., Sabirova F., Xabibullayev S.},
  journal = {Ёш олимлар тиббиёт журнали},
  year = {2026},
  number = {19},
  pages = {261-270},
  url = {https://journals.tnmu.uz/index.php/yotj/article/view/6336}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Ёш олимлар тиббиёт журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Ёш олимлар тиббиёт журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari