Jismoniy shaxslarni kreditlashda kredit riskini baholash va kredit skoring metodologiyasi: xorijiy tajriba va O‘zbekiston uchun xulosalar

Jumayev , Azamat

Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Jismoniy shaxslarni kreditlashda kredit riskini baholash va kredit skoring metodologiyasiningnazariy asoslari, klassik va zamonaviy modellari hamda xorijiy tajribasi kompleks tarzda tadqiq etilgan.Bazel qo‘mitasi tomonidan ishlab chiqilgan PD (Probability of Default), LGD (Loss Given Default) va EAD(Exposure at Default) komponentlariga asoslangan baholash tizimi, IFRS 9 doirasida kutilayotgan kredityo‘qotishlarini (EL = PD × LGD × EAD) hisoblash yondashuvi, shuningdek, DTI, DSTI va LTV kabi qarzyuklamasi ko‘rsatkichlarining kredit riskini baholashdagi ahamiyati ilmiy jihatdan yoritilgan. Kredit skoringmodellarining evolyutsiyasi D. Durandning 1941-yildagi va E. Altmanning 1968-yildagi diskriminant tahliligaasoslangan yondashuvlaridan T. Chen va C. Guestrin tomonidan 2016-yilda ishlab chiqilgan XGBoost algoritmihamda zamonaviy chuqur neyron tarmoqlarigacha bo‘lgan rivojlanish bosqichlari asosida tahlil qilingan.AQSh, Buyuk Britaniya, Germaniya, Xitoy, Hindiston, Janubiy Koreya, Singapur, Turkiya va Rossiyaningkredit riskini baholash hamda kredit skoring tizimlarini qo‘llash tajribasi qiyosiy tahlil qilingan va O‘zbekistonbank amaliyoti uchun tegishli xulosalar shakllantirilgan. Xalqaro tajriba asosida O‘zbekiston sharoitida kreditskoring metodologiyasini takomillashtirish, muqobil ma’lumotlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirishhamda jismoniy shaxslarning kredit riskini baholash samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliytavsiyalar ishlab chiqilgan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarJumayev , Azamat
JurnalЯшил иқтисодиёт ва тараққиёт
NashriyotТошкент давлат иқтисодиёт университети
ISSN2992-8982
Nashr sanasi2026-07-01
Jild4
Son7
Betlar742-748
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIqtisodiyot
DOI10.5281/zenodo.22640367
Indeksga qo‘shilgan2026-09-08

DOI: 10.5281/zenodo.22640367 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

kredit skoring, kredit riski, PD, LGD, EAD, IFRS 9, mashinaviy o‘rganish, XGBoost, DTI, DSTI, LTV, kredit byurosi, xorijiy tajriba, moliyaviy inklyuziya.

Ilmiy soha

Iqtisodiyot

Iqtibos keltirish

APAJumayev , Azamat (2026). JISMONIY SHAXSLARNI KREDITLASHDA KREDIT RISKINI BAHOLASH VA KREDIT SKORING METODOLOGIYASI: XORIJIY TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR. Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт, 4(7), 742-748. https://doi.org/10.5281/zenodo.22640367
GOST (OAK)Jumayev , Azamat JISMONIY SHAXSLARNI KREDITLASHDA KREDIT RISKINI BAHOLASH VA KREDIT SKORING METODOLOGIYASI: XORIJIY TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR // Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт. – 2026. – T. 4, № 7. – B. 742-748. – DOI: 10.5281/zenodo.22640367.
MLAJumayev , Azamat. “JISMONIY SHAXSLARNI KREDITLASHDA KREDIT RISKINI BAHOLASH VA KREDIT SKORING METODOLOGIYASI: XORIJIY TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR.” Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт, 4(7), 742-748, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.22640367
ChicagoJumayev , Azamat. “JISMONIY SHAXSLARNI KREDITLASHDA KREDIT RISKINI BAHOLASH VA KREDIT SKORING METODOLOGIYASI: XORIJIY TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR.” Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт, 4(7), 742-748 (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.22640367
HarvardJumayev , Azamat (2026) ‘JISMONIY SHAXSLARNI KREDITLASHDA KREDIT RISKINI BAHOLASH VA KREDIT SKORING METODOLOGIYASI: XORIJIY TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR’, Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт, 4(7), 742-748. https://doi.org/10.5281/zenodo.22640367
BibTeX
@article{jumayevazamat2026,
  title = {JISMONIY SHAXSLARNI KREDITLASHDA KREDIT RISKINI BAHOLASH VA KREDIT SKORING METODOLOGIYASI: XORIJIY TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR},
  author = {Jumayev , Azamat},
  journal = {Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {7},
  pages = {742-748},
  doi = {10.5281/zenodo.22640367},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.22640367}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Jumayev , Azamat — boshqa maqolalari

Iqtisodiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Iqtisodiyot sohasidagi OAK jurnallari