Fraktal geometriya tushunchasi XX asrning ikkinchi yarmida matematik B. Mandelbrot tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lib, u tabiatda uchraydigan murakkab strukturalarni matematik jihatdan tavsiflash uchun qo‘llanila boshlagan. Keyinchalik fraktal geometriya nafaqat tabiiy jarayonlarni o‘rganishda, balki kompyuter grafikasi, arxitektura, dizayn va san’at sohalarida ham keng qo‘llanila boshladi. Ayniqsa, murakkab geometrik ornamentlarni modellashtirishda fraktal algoritmlar samarali vosita hisoblanadi. Islom me’morchiligidagi geometrik naqshlarning tuzilishi ko‘pincha takrorlanuvchi elementlar va ko‘p bosqichli kompozitsiyalar asosida shakllanadi. Bunday ornamentlarda o‘ziga o‘xshash strukturalar mavjud bo‘lib, ular fraktal geometriyaning asosiy xususiyatlari bilan uyg‘unlashadi. Shu sababli fraktal modellar yordamida geometrik naqshlarning matematik strukturasi, simmetriya qonuniyatlari va kompozitsion tuzilishini chuqurroq tahlil qilish mumkin.
| Mualliflar | Anarova, Sh., Xujakulov, N., Sh., Khujakulov, N. |
|---|---|
| Jurnal | ТАЙИ хабарномаси |
| Nashriyot | Тошкент автомобиль йўлларини лойиҳалаш, қуриш ва эксплуатацияси институти |
| ISSN | 2181-2438, 3060-5164 |
| Nashr sanasi | 2026-06-30 |
| Jild | 3 |
| Son | 2 |
| Betlar | 210-214 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Texnika |
| DOI | 10.56143/2181-2438-2026-2-210-214 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-26 |
DOI: 10.56143/2181-2438-2026-2-210-214 · Maqolaning asl sahifasi
ornament, composition, iteration, Box-counting, Golden ratio, Attarina, L-systems, IFS, Recursive operator, Sierpinski triangle, pseudo-code, ornament, kompozitsion, iteratsion, Box-counting, Oltin nisbat, Attarina, L-tizimlar, IFS, Rekursiv operator, Sierpinski uchburchagi, pseudo-kod
| APA | Anarova, Sh., Xujakulov, N., Sh., & Khujakulov, N. (2026). Fraktal geometriya va naqshlarni modellashtirish usullari. ТАЙИ хабарномаси, 3(2), 210-214. https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-2-210-214 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Anarova, Sh. va b. Fraktal geometriya va naqshlarni modellashtirish usullari // ТАЙИ хабарномаси. – 2026. – T. 3, № 2. – B. 210-214. – DOI: 10.56143/2181-2438-2026-2-210-214. |
| MLA | Anarova, Sh., Xujakulov, N., Sh., and Khujakulov, N. “Fraktal geometriya va naqshlarni modellashtirish usullari.” ТАЙИ хабарномаси, 3(2), 210-214, 2026. https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-2-210-214 |
| Chicago | Anarova, Sh., Xujakulov, N., Sh., and Khujakulov, N. “Fraktal geometriya va naqshlarni modellashtirish usullari.” ТАЙИ хабарномаси, 3(2), 210-214 (2026). https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-2-210-214 |
| Harvard | Anarova, Sh., Xujakulov, N., Sh., and Khujakulov, N (2026) ‘Fraktal geometriya va naqshlarni modellashtirish usullari’, ТАЙИ хабарномаси, 3(2), 210-214. https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-2-210-214 |
| BibTeX | @article{anarovash2026,
title = {Fraktal geometriya va naqshlarni modellashtirish usullari},
author = {Anarova, Sh. and Xujakulov, N. and Sh. and Khujakulov, N.},
journal = {ТАЙИ хабарномаси},
year = {2026},
volume = {3},
number = {2},
pages = {210-214},
doi = {10.56143/2181-2438-2026-2-210-214},
url = {https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-2-210-214}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Mazkur maqolada metropoliten vagonlari aravacha ramalarining uzoq muddatli ekspluatatsiya jarayonidagi texnik holati va ishonchliligi tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida aravacha ramalarida yuzaga keladigan tipik…
Mazkur maqolada uzoq muddat ekspluatatsiya qilingan TGM-23B turidagi manyovr teplovozi asosiy ramasining joriy texnik holati va qoldiq resursi ilmiy jihatdan baholangan. Tadqiqot obyekti sifatida sanoat korxonasida…
Intellektual qaror qabul qilish tizimlarining klassifikatsiya masalalaridacase-based reasoning va k-eng yaqin qo‘shnilar algoritmini integratsiyalash
Ushbu maqolada O‘zbekistonda Respublikasida foydalanishda bo‘lgan ko‘priklar holatining tahlili keltirilgan bo‘lib undagi yutuq va kamchiliklar o‘rganib chiqilgan. Shuningdek, ko‘prik qurilishida oldin va hozir qanday…
Ushbu maqolada Toshkent shahrining metropoliten transport tizimini rivojlantirish masalalari xorijiy ilg'or tajribalar asosida tahlil qilinadi. London, Parij va Tokio metropoliten tizimlari misolida shahar transport…
Fraktal-geometrik modellar va generatsiya algoritmlarini kompyuter muhitida realizatsiya qilish masalalari ko‘rib chiqiladi. Bobning asosiy maqsadi Islom me’morchiligidagi geometrik naqshlarni fraktal modellar asosida…
Ushbu ilmiy maqolada avtomobil yo‘llari qoplamasi yuzasi teksturasining transport vositalari shinalari bilan tishlashish sifatiga ta’siri nazariy jihatdan tahlil qilingan. Yo‘l qoplamasining mikrotekstura va…
Ushbu maqolada rivojlangan davlatlar (Germaniya, Yaponiya, AQSH, Xitoy va Yevropa davlatlari) tajribasi asosida poezdlarni lokomotivli tortishning zamonaviy hisoblash usullari har tomonlama tahlil qilingan. Maqolada…
Ushbu maqolada bazalt tolali dispers armaturalangan fibrotemirbeton konstruksiyalarni hisoblashning nazariy asoslari hamda ularning siqilish, cho‘zilish va egilishdagi mustahkamlik ko‘rsatkichlarini baholash usullari…
Mazkur maqolada yangilangan “O‘zbekiston–2030” strategiyasi doirasida transport sohasini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari, amalga oshirilgan islohotlar natijalari hamda 2030 yilgacha belgilangan yangi maqsadlar…
ТАЙИ хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
A mathematical model for calculating the vibrations of three-layer rods under spatial loading is developed in the article. Variations of kinetic and potential energies and the work of external forces, substituted into…
In this article, some elements of the theory of fractals, methods and algorithms for constructing fractals are mentioned. The analysis of studies on the method of L-systems from the methods of constructing fractals…
This study is devoted to the development of a symmetric binary fractal tree model based on fractal geometry and the analysis of its application in furniture design. The main goal of the study is to form a parametrically…
This article discusses the issues of geometric modeling of furniture objects with fractal structures based on the iterative function system (IFS). The study analyzes the specific properties of fractal geometry, in…
Before moving on to a discussion of fractal shapes, it is necessary to indicate some basic properties of fractals and their significance for the field of natural geography. It is known that fractals have very complex…
Ushbu maqola zamonaviy dizayn nazariyalarida fraktal geometriya qo‘llanilishining ilmiy asoslarini ochib beradi. Fraktallarning mebel dizaynidagi generativ jarayonlardagi roli, ularning struktura samaradorligi va…
This article examines compression as a meaning-oriented strategy in sign language translation and interpreting. Compression is understood not as arbitrary shortening, but as the selective reformulation of a source…
This study investigates the impact of Edge Computing on bandwidth utilization in Internet of Things (IoT)–driven Nigerian telecom networks. The rapid growth of IoT devices has significantly increased data traffic…
This article analyzes the scientific, pedagogical, and methodological foundations for the effective integration of national upbringing factors with modern global competencies in the context of continuous education…
This article addresses the problem of improving an adaptive traffic signal control algorithm at urban intersections by taking into account the dynamic characteristics of traffic flow. Fixed-time control under conditions…
Maqolada paxta xomashyosini yirik iflosliklardan tozalash jarayonida arrali baraban va kolosnikli panjara o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni takomillashtirish masalasi ko‘rib chiqilgan. Mavjud tozalagichlarda qo‘llaniladigan…
Maqolada paxta xomashyosini yirik va mayda iflosliklardan tozalash samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy tadqiqotlar tizimlashtirilib, konstruktiv va texnologik omillarning o‘zaro ta’siri qiyosiy tahlil qilindi…