Hassos folklorshunos

Shomirza Turdimov

Adabiy meros · 2026-yil

Annotatsiya

HASSOS FOLKLORSHUNOS O'zbek xalq lirikasining tarixiy asoslari bo'yicha yirik tadqiqot yaratgan folklorshunos olim Abiyr (Asqar) Musaqulov 1967Musaqulov -1973-yillarda -yillarda Toshkent davlat universiteti (hozirgi O'zMU) o'zbek filologiyasi fakultetining kechki bo'limida tahsil oldi.1974-75-yillarda armiya safida xizmat qildi.1971-yildan buyon O'zR FA Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot institutining Folklor bo'limida laborant (1971-74), katta laborant (1974-84), kichik ilmiy xodim (1984-85), ilmiy xodim (1985-88), katta ilmiy xodim (1989-97) bo'lib ishladi.Bu yerda 1984-yilda "O'zbek folklorida terma (janr xususiyatlari, klassifikatsiyasi, poetikasi)" mavzusida nomzodlik, 1995-yilda "O'zbek xalq lirikasining tarixiy asoslari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, oddiy laborantlikdan yetakchi ilmiy xodimlikkacha bo'lgan ilm yo'lining o'nqir-cho'nqirlarini bosib o'tdi.Taniqli olim Asqar Musaqulovning folklorshunoslikka oid ishlari haqida so'zlaganda, birinchi o'ringa uning to'plovchilik faoliyatini qo'ygan bo'lar edik.Chunki u 1971-yildan beri Til va adabiyot institutining folklor ekspeditsiyalariga muntazam ravishda ishtirok etib kelmoqda.Ekspeditsiyalar va yakka safarlar davomida ko'plab xalq ijodi namunalarini yozib oldiki, ular Folklor arxividagi salmoqli jildlarni tashkil etadi.Asqarda xalq ijodi namunalarini his qilish va anglashda o'ziga xos bir sezgirlik mavjud.Nimani yozib olish zarurligini tezda fahmlay oladi.Birgina misol keltiraylik.1977-yilda Tojikiston Respublikasining janubiy hududlariga uyushtirilgan folklor ekspeditsiyasiga borishda Shahriston tumanining Qayirma qishlog'iga qo'nib o'tishga to'g'ri kelib qoldi.Ekspeditsiya a'zolari qishloq chekkasidagi ko'l bo'yiga joylashib ulgurmasidanoq, Asqar Musaqulov qishloq oralab ketdi.Bir-ikki soat o'tar-o'tmas keyinchalik bir qator tadqiqotlarga asos bo'lgan "Badik"ning eng go'zal va badiiy jihatdan mukammal bir variantini yozib olib keldi.Bu folklor materialining ahamiyati shundan iborat ediki, o'sha paytga qadar o'zbek folklorshunosligida hali "Badik" to'la holida og'zaki ijroda yetib kelmagan, degan qarashlar mavjud edi.Ertasiga bu variantni magnitofonda yozib olib, yo'limizda davom etdik.Jonli ijroda kamdan-kam uchrashi mumkin bo'lgan, tobora unutilib borayotgan, so'z magiyasiga asoslangan bu janrning nisbatan mukammal variantining yozib olinishi folklor merosi xazinasini boyitish bilan birga yangi-yangi tadqiqotlar olib borishga keng imkoniyat yaratishi tabiiydir.Hassos folklorshunos Asqar Musaqulovning to'plovchilik faoliyatidan bunday misollarni ko'plab keltirish mumkin.Folklor to'plovchi sifatida samarali faoliyat ko'rsatgan A.Musaqulov 1971-97-yillarda davomida O'zR FA Til va adabiyot institutining Samarqand, Jizzax, Navoiy, Buxoro, Xorazm, Qashqadaryo, Surxondaryo, Farg'ona vodiysi, Toshkent viloyati, Turkmaniston respublikasining Chorjo'y viloyati hamda Janubiy Tojikiston bo'ylab o'tkazilgan folklor ekspeditsiyalarida faol ishtirok etib, o'zbek xalq marosim qo'shiqlari, irim-sirim va inonche'tiqodlar bilan bog'liq aytim hamda alomatlar, maqol, topishmoq va lirik qo'shiqlarni yozib olish orqali xalq og'zaki badiiy ijodi xazinasini boyitishga munosib hissa qo'shdi.Birgina maqollarning akademik nashrida boshqalar qatori uni tayyorlashda ishtirok etish bilan birga ikkinchi jildning tematik va poetik ko'rsatkichlarini hamda butun nashr uchun tushunilishi qiyin bo'lgan so'zlar lug'atini tuzganligini hisobga olsak, bo'limda tayyorlanadigan jamoaviy ishlarda Asqar Musaqulovning o'rni va uning qo'shgan hissasi o'z-o'zidan ayon bo'ladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarShomirza Turdimov
JurnalAdabiy meros
NashriyotAlisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyi
ISSN2181-1320, 3093-916X
Nashr sanasi2026-03-26
Son2
Betlar187-190
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.67822/np1dsg81
Indeksga qo‘shilgan2026-09-02

DOI: 10.67822/np1dsg81 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAShomirza Turdimov (2026). HASSOS FOLKLORSHUNOS. Adabiy meros, (2), 187-190. https://doi.org/10.67822/np1dsg81
GOST (OAK)Shomirza Turdimov HASSOS FOLKLORSHUNOS // Adabiy meros. – 2026. – № 2. – B. 187-190. – DOI: 10.67822/np1dsg81.
MLAShomirza Turdimov. “HASSOS FOLKLORSHUNOS.” Adabiy meros, (2), 187-190, 2026. https://doi.org/10.67822/np1dsg81
ChicagoShomirza Turdimov. “HASSOS FOLKLORSHUNOS.” Adabiy meros, (2), 187-190 (2026). https://doi.org/10.67822/np1dsg81
HarvardShomirza Turdimov (2026) ‘HASSOS FOLKLORSHUNOS’, Adabiy meros, (2), 187-190. https://doi.org/10.67822/np1dsg81
BibTeX
@article{shomirzaturdimov2026,
  title = {HASSOS FOLKLORSHUNOS},
  author = {Shomirza Turdimov},
  journal = {Adabiy meros},
  year = {2026},
  number = {2},
  pages = {187-190},
  doi = {10.67822/np1dsg81},
  url = {https://doi.org/10.67822/np1dsg81}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Adabiy meros jurnalidan boshqa maqolalar

Adabiy meros — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Shomirza Turdimov — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari