Ushbu maqolada taniqli qozoq yozuvchisi va akademigi Muxtor Avezovning ilmiy va ijodiy merosida o‘z aksini topgan turkiy xalqlarning umumiy ma’naviy an’analari hamda madaniy merosini o‘rganish bilan bog‘liq bir qator zamonaviy ilmiy muammolar ko‘rib chiqiladi. Asosiy e’tibor Avezovning qirg‘iz xalqining qahramonlik eposi “Manas”ga bag‘ishlangan fundamental tadqiqotlariga qaratilgan; xususan, turli tarixiy davrlarda olimning ilmiy qarashlari evolyutsiyasi, uning nashr etilmagan qo‘lyozmalarining ahamiyati, eposning lisoniy, poetik va madaniy xususiyatlari tahlili yoritilgan. Avezovning intellektual va ilmiy olami qozoq adabiyotshunosligida markaziy o‘rin tutadi, biroq uning turkiy madaniy integratsiyaga hamda “Manas” eposining akademik talqiniga qo‘shgan hissasi hali to‘liq va atroflicha o‘rganilmagan. “Muxtor va Manas” deb nomlanuvchi fanlararo tadqiqot sohasi yetarlicha rivojlanmagan, shu bilan birga, qozoq va qirg‘iz an’analari o‘rtasidagi madaniy va adabiy aloqalarni chuqur tahlil qiluvchi ishlar soni cheklangan. Avezovning ikki xalq o‘rtasida o‘ziga xos intellektual ko‘prik vazifasini o‘tagan “Manas” haqidagi nufuzli tadqiqotlari ham munosib ilmiy e’tibor topmagan va uning talqinlarining turkiy dunyo umumiy ma’naviy merosi sifatidagi ahamiyati hali to‘liq e’tirof etilmagan. Mazkur tadqiqotda Avezovning turkiy og‘zaki she’riyati va folklori doirasida shakllangan ilmiy merosi turkiy sivilizatsiya umumiy madaniy merosining muhim tarkibiy qismi sifatida talqin qilinadi. Avezovning madaniyatlararo vositachi sifatidagi roliga, uning turkiy yozuvchilar va olimlar bilan intellektual muloqotiga hamda madaniy birlik va tarixiy xotirani mustahkamlashga qo‘shgan hissasiga alohida e’tibor qaratilgan. Ushbu ishning ilmiy dolzarbligi Avezovning turkiyshunoslikka ta’sirini chuqurroq anglash va uning madaniyatlararo adabiy aloqalar rivojidagi o‘rnini aniqlashtirish bilan belgilanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Avezovning ilmiy va interpretatsion metodlari turkiy madaniy o‘zlikni anglash jarayoniga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan hamda zamonaviy turkiy adabiyotshunoslik uchun o‘z dolzarbligini saqlab qolmoqda. Tadqiqotning qiymati Avezovning turkiyshunoslik, eposshunoslik va madaniyat tarixiga qo‘shgan hissasini yoritish, shuningdek, turkiy ma’naviy meros davomiyligini saqlashdagi rolini ta’kidlashga qaratilgan harakatida namoyon bo‘ladi.
| Mualliflar | Gulziya Pirali, Pakizat Auesbayeva, Elmira Meirbekova |
|---|---|
| Jurnal | Adabiy meros |
| Nashr sanasi | 2026-03-26 |
| Son | 1 |
| Betlar | 87-95 |
| DOI | 10.67822/bkyazv63 |
DOI: 10.67822/bkyazv63 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
Mazkur maqolada turkiy shoir Ayyub ijodining muhim namunasi bo‘lgan muxammas janridagi marsiyasi tahlil qilinadi. Tadqiqotda adibning yagona farzandi Sobirning bevaqt vafoti bilan bog‘liq avtobiografik holatlar she’riy…
Kognitiv tilshunoslik sohasining asosiy termini konsept hisoblanadi. Tilda mavjud konseptlar turli davrlarda turlicha talqin qilinishi mumkin. Mumtoz adabiyotdagi konseptlar tahlili hozirgi kunda tilda mavjud…
Fundamental tadqiqotlar odatda xarakter xususiyatiga ko‘ra muayyan fan sohasi doirasida chegaralanadi. Jumladan, adabiy manbalar adabiyotshunoslik tizimidagi nazariy, amaliy qonuniyatlar asosida o‘rganiladi. Ammo…
Muhammadjon Hakimov deganda ko‘z o‘ngimda olimlik va odamiylikni o‘zida mujassam etgan inson gavdalanadi. Va men ana shunday zotning shogirdi ekanligim bilan faxrlanaman. Zotan, mendagi ushbu iftixor tuyg‘usi odatiy…
Alisher Navoiy asarlarini o‘rganish va nashr etish borasida Turkiyada salmoqli ishlar amalga oshirilgan. Hatto Turkiyadagi navoiyshunoslik alohida fan tarmog‘i sifatida ilgariroq shakllangani va yaxshi rivoj topganini…
This article analyzes the problem of tradition and continuity in the development ofscience from a philosophical and epistemological perspective, focusing on the memoir-scientificwork of Academician To‘ra Mirzayev…
Ushbu maqolada Aleksandr Faynbergning o‘zbek hamda jahon adabiyotidagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shoirning hayoti, ijodiy faoliyati, she’riyatining badiiy xususiyatlari va tarjimonlik mahorati keng…
Ushbu maqolada ilm-fan taraqqiyotidagi an’ana va vorisiylik muammosi akademik Toʻra Mirzayevning “Ustozlar, safdoshlar, izdoshlar” nomli memuar-ilmiy asari asosida falsafiy va bilish nazariyasi nuqtai nazaridan tahlil…