Issiq briketlangan temirning yoyli po'lat eritish jarayonida texnologik, termodinamik va iqtisodiy omillarga ta’siri

Utkir Xalikulov

Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси Ахборотномаси · 2025-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada issiq briketlangan temirning (IBT) elektr yoyli po'lat eritish pechlarida (EYPE) po'lat eritish jarayoniga ta’siri har tomonlama o‘rganilgan. Asosiy e’tibor energiya-texnologik parametrlardagi o‘zgarishlar, shlak hosil bo‘lish jarayoni, metall shixta eritish mexanizmlari va IBT ulushi oshgan sharoitda hosil bo‘ladigan yarim mahsulot tarkibini tahlil qilishga qaratilgan.Aniqlanishicha, IBT ishlatilganda elektr energiyasining o‘ziga xos sarfi ortadi, shlak miqdori va metall–shlak tizimining oksidlanish darajasi oshadi. Shu bilan birga, metaldagi uglerod miqdori kamayadi. IBT ulushi 25–30% dan oshganda, porsiyali yuklash sharoitida qattiq erimaydigan shlako-metall konglomeratlar hosil bo‘lish ehtimoli ortadi, bu esa pechning ichki qoplamasiga zarar yetkazishi mumkin.Fosforning taqsimlanish koeffitsientlari hisobi va muvozanat darajasi bahosini hisobga olgan holda fosforni yo‘qotish jarayonining termodinamik tahlili o‘tkazilgan. IBT ishlatilganda po‘lat tarkibida zararli aralashmalar (fosfor, oltingugurt, azot, mis, nikel, xrom, qalay) kamayishi aniqlangan. Bunga IBT xomashyosining yuqori tozaligi va shlaklarning kuchli oksidlanishi sabab bo‘lgan.Bundan tashqari, shixtaning turli kombinatsiyalarida yarim mahsulot tarkibidagi mis miqdorini taxmin qilish usuli ishlab chiqilgan. Bunda normal taqsimot funksiyalari va regressiya tahlili qo‘llanilgan. Shuningdek, qimmatbaho metall qirindilari va qayta ishlangan cho‘yan o‘rniga IBT dan foydalanishning texnik-iqtisodiy bahosi berilgan. To‘g‘ri yuklash va shlak rejimini nazorat qilish orqali IBT ishlatish iqtisodiy jihatdan samarali va texnologik nuqtai nazardan maqbul yechim bo‘lishi mumkinligi isbotlangan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarUtkir Xalikulov
JurnalЎзбекистон Республикаси ИИВ Академияси Ахборотномаси
NashriyotЎзбекистон Республикаси ИИВ Академияси
ISSN2181-2438, 3060-5164
Nashr sanasi2025-11-21
Jild2
Son1
Betlar237-240
TilO‘zbek
DOI10.56143/2181-2438-2025-1-237-240
Indeksga qo‘shilgan2026-09-02

DOI: 10.56143/2181-2438-2025-1-237-240 · Maqolaning asl sahifasi

Iqtibos keltirish

APAUtkir Xalikulov (2025). Issiq briketlangan temirning yoyli po'lat eritish jarayonida texnologik, termodinamik va iqtisodiy omillarga ta’siri. Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси Ахборотномаси, 2(1), 237-240. https://doi.org/10.56143/2181-2438-2025-1-237-240
GOST (OAK)Utkir Xalikulov Issiq briketlangan temirning yoyli po'lat eritish jarayonida texnologik, termodinamik va iqtisodiy omillarga ta’siri // Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси Ахборотномаси. – 2025. – T. 2, № 1. – B. 237-240. – DOI: 10.56143/2181-2438-2025-1-237-240.
MLAUtkir Xalikulov. “Issiq briketlangan temirning yoyli po'lat eritish jarayonida texnologik, termodinamik va iqtisodiy omillarga ta’siri.” Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси Ахборотномаси, 2(1), 237-240, 2025. https://doi.org/10.56143/2181-2438-2025-1-237-240
ChicagoUtkir Xalikulov. “Issiq briketlangan temirning yoyli po'lat eritish jarayonida texnologik, termodinamik va iqtisodiy omillarga ta’siri.” Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси Ахборотномаси, 2(1), 237-240 (2025). https://doi.org/10.56143/2181-2438-2025-1-237-240
HarvardUtkir Xalikulov (2025) ‘Issiq briketlangan temirning yoyli po'lat eritish jarayonida texnologik, termodinamik va iqtisodiy omillarga ta’siri’, Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси Ахборотномаси, 2(1), 237-240. https://doi.org/10.56143/2181-2438-2025-1-237-240
BibTeX
@article{utkirxalikulov2025,
  title = {Issiq briketlangan temirning yoyli po'lat eritish jarayonida texnologik, termodinamik va iqtisodiy omillarga ta’siri},
  author = {Utkir Xalikulov},
  journal = {Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси Ахборотномаси},
  year = {2025},
  volume = {2},
  number = {1},
  pages = {237-240},
  doi = {10.56143/2181-2438-2025-1-237-240},
  url = {https://doi.org/10.56143/2181-2438-2025-1-237-240}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси Ахборотномаси jurnalidan boshqa maqolalar

Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси Ахборотномаси — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

Utkir Xalikulov — boshqa maqolalari