Faragaria×ananassa – madaniy qulupnay yuqori getrozigotali, qishloq xoʻjaligi va mahalliy iqtisodiyot uchun katta ahamiyatga ega bo`lgan qimmatli rezavor mevali ekin hisoblanadi. Bugungi kunda qulupnay oʻzining iste’molchilar izlagan ma’za va ta’midan tashqari shirin va xushboʻy hidi, yorqin qizil rangi, sogʻliqni mustahkamlovchi kimyoviy tarkibi, antioksidantlik kabi noyob xususiyatlari tufayli butun dunyoda, shuningdek Oʻzbekistonda ham yetakchi o’rinda. Birlashgan Millatlar Tashkilotining oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti (FAO) ma’lumotlariga koʻra, 2021-yil davomida butun dunyo boʻylab qariyb 390 ming ga maydonda toʻqqiz million tonnadan ortiq qulupnay yetishtirilgan. Kelib chiqishi bo’yicha madaniy qulupnay Fragaria chiloensis va F.virginiana (yovvoyi diploid turlari) oʻrtasidagi duragaylashdan hosil bo’lgan. U allo-oktoploid tur (2n = 8× = 56) hisoblanib, genom uzunligi taxminan 780 Mb. Allo-oktoploid genomining murakkab tuzilishi va yuqori genom getrozigotаligi tufayli qulupnayning qimmatli xususiyatlarni aniqlash hamda genlar vazifalarini oʻrganish boʻyicha tadqiqotlar odatda Fragaria vesca diploid turida amalga oshiriladi. Ushbu tur genomining hajmi taxminan 240 Mb boʻlib, qisqa vegetatsiya davriga ega, transformatsiyaga nisbatan sezgir va urugʻlarini koʻpaytirish oson. Fragaria vesca qoʻshimcha ravishda Faragaria×ananassa turining transkripsiyaviy dominant diploid subgenomining eng yaqin qarindoshi boʻlib, ilmiy tadqiqotlar uchun model o’simlik sifatida ahamiyatli.
| Mualliflar | OʻzR FA Genetika va oʻsimliklar eksperimental biologiyasi instituti, N.S. Axmedova, Sh.A. Hasanova, M.Sh. Xursandova, K.A. Shamsiddinova, S.O. Karimova, Dilrabo K. Ernazarova, Fakhriddin N. Kushanov |
|---|---|
| Jurnal | Озиқ-овқат хавфсизлиги: миллий ва глобал муаммолар |
| Nashr sanasi | 2024-12-12 |
| Jild | 4 |
| Son | 138/4 |
| Betlar | 17-23 |
| Til | uz |
| DOI | 10.59251/2181-3973.2024.v4.138.4.3120 |
DOI: 10.59251/2181-3973.2024.v4.138.4.3120 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
В данной статье приводятся сведения о масличности и витаминном составе сортов расторопши пятнистой (Silybum marianum (L.) Gaertn.). На основании проведенных исследований выявлено что, наибольшее содержание масло было…
Ushbu maqolada Samarqand viloyatining Urgut geobotanik hududida Achillea L. turkumiga mansub o‘simlik turlarining (Achillea millefolium L., Achillea filipendulina Lam., Achillea arabica Kotschy, Achillea santolinoides…
Oʻsimliklarni in vitro sharoitda koʻpaytirishda mikroklon bosqichi juda muhim boʻlib bunda yangi hosil boʻlgan mikronovdalar soni qancha koʻp boʻlsa uning iqtisodiy samaradorligi ham shuncha yuqori boʻladi. Mikroklon…
Mualliflar tomonidan qoʻngʻir tolali goʻza nav namunalarining turli suv rejimi sharoitlaridagi fiziologik belgilari oʻrganilgan. Optimal va suv tanqisligi fonlarida rangli tolali g‘o‘za namunalarida gullash-hosil…
O’zbekiston mustaqilligini qo’lga kiritgach, juda ko’p sohalarda bo’lgani kabi, yaylovlarni o’tloqzorlarga aylantirish masalasida ham olimlar oldida katta vazifalarni qo’ydi. Ayni paytda yem-xashak ekinlari…
Ushbu maqola Gossypium hirsutum turining turichi duragaylari morfobiologik belgilarining (tola va chigitdagi tuk rangi, chigit tuklanishi) irsiylanish xususiyatlarini o‘rganishga qaratilgan. Gossypium hirsutum turichi…
Ushbu maqolada kuzgi yumshoq bug‘doyning 18 ta nav namunalari o‘rtasidagi o‘zaro genetik polimorfizmni aniqlash maqsadida bug‘doy uchun spesifik hisoblangan mikrosatellit (SSR - simple sequence repeats) markerlar…
Ushbu maqolada Samarqand viloyati sharoitida yetishtirilgan tritikale navlarining biometrik ko‘rsatkichlari va mahsuldorligi to‘g‘risida ma’lumotlar keltirilgan. Tadqiqotlar tritikalening 4 ta: Do‘stlik, GulDU, Sardor…
Цель исследования - разработка неинвазивных способов ранней диагностики дефицита меди среди детей, проживающих в Зарафшанской долине с помощью алгоритма и анкетаопросника у детей школьного возраста.
Dastarbosh (Tanacetum) turlari dorivor oʻsimlik boʻlib, Xorazm viloyatida birmuncha yangi ekin hisoblanganligi sababli, Xorazm viloyati tuproq-iqlim sharoitida еtishtirish texnologiyasi, fiziologik xususiyatlari va…
Озиқ-овқат хавфсизлиги: миллий ва глобал муаммолар — barcha maqolalar