Özet 21. yüzyıl, insanlık tarihinin en hızlı teknolojik dönüşümlerinden birine sahne olurken aynı zamanda derin psikososyal ve pedagojik krizlerin ortaya çıktığı bir dönem olarak dikkat çekmektedir. Dijitalleşme, küreselleşme ve bireyselleşme süreçleri bireylerin bilgiye erişimini kolaylaştırmış; ancak aynı zamanda anlam, kimlik ve aidiyet duygularında önemli aşınmalar meydana getirmiştir. Modern psikoloji literatürü depresyon, anksiyete ve yalnızlık gibi ruh sağlığı sorunlarının küresel ölçekte artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, teknolojik ilerleme ile insanın psikolojik ve ahlaki gelişimi arasındaki dengenin bozulduğunu göstermektedir. Bu makale, 15. yüzyıl Türk-İslam düşünce dünyasının en önemli temsilcilerinden biri olan Ali Şir Nevâî’nin (1441-1501) insan, eğitim ve toplum anlayışını modern psikoloji, pedagoji ve sosyoloji perspektiflerinden yeniden yorumlamayı amaçlamaktadır. Nevâî genellikle Türk dilinin edebî gücünü ortaya koyan büyük bir şair olarak tanınsa da onun düşünce sistemi yalnızca edebiyatla sınırlı değildir. Nevâî aynı zamanda insan psikolojisi, karakter eğitimi, toplum düzeni ve kültürel kimlik üzerine derin fikirler geliştirmiş bir düşünürdür. Bu çalışmada Nevâî’nin düşünce sisteminin merkezinde yer alan “İnsan-ı Kâmil” kavramı, modern psikolojideki kendini gerçekleştirme (self-actualization), psikolojik dayanıklılık (resilience) ve öz farkındalık (self-awareness) gibi kavramlarla karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Ayrıca Nevâî’nin Mahbûbü’l-Kulûb adlı eserinde ortaya koyduğu karakter eğitimi ve toplumsal sorumluluk anlayışı modern eğitim teorileri ile ilişkilendirilmiştir. Makalenin temel argümanı, Nevâî’nin düşünce sisteminin yalnızca tarihsel bir kültür mirası olmadığı; aynı zamanda modern çağın psikososyal krizlerine karşı uygulanabilir bir insan ve eğitim modeli sunduğudur. Bu bağlamda Nevâî’nin insan anlayışı, bireysel gelişim ile toplumsal sorumluluk arasında denge kuran bütüncül bir paradigma olarak değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ali Şir Nevâî, İnsan-ı Kâmil, pozitif psikoloji, karakter eğitimi, kültürel kimlik, psikolojik dayanıklılık, modern pedagojik yaklaşımlar
| Mualliflar | Prof. Dr. Ekrem Çulfa |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashr sanasi | 2026-03-27 |
| Til | tr |
| DOI | 10.5281/zenodo.19695063 |
DOI: 10.5281/zenodo.19695063 · Maqolaning asl sahifasi
Annotatsiya Ushbu ilmiy maqolada o‘zbek xalqi va jahon xalqlarining milliy qadriyatlari tizimidan mustahkam o‘rin egallagan, eng ommaviy ijtimoiy-madaniy tadbirlardan biri hisoblangan milliy xalq o‘yinlarining lisoniy…
Annotatsiya Mazkur maqolada “Alpomish” dostoni hamda Kitobi Dada Qo‘rqut tarkibidagi Bo‘g‘ochxon va Bamsi Bayrak haqidagi hikoyalar qiyosiy-tipologik asosda tadqiq etiladi. Ishda farzandsizlik motivining epik syujetni…
Annotatsiya Mazkur maqolada “Alpomish” dostoni hamda Kitobi Dada Qo‘rqut tarkibidagi Bo‘g‘ochxon va Bamsi Bayrak haqidagi hikoyalar qiyosiy-tipologik asosda tadqiq etiladi. Ishda farzandsizlik motivining epik syujetni…
Annotatsiya Mazkur tadqiqot “XVI asr ikkinchi yarmida Usmonli – Buxoro diplomatiyasi va unda Eron omili” mavzusiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda Usmonli imperiyasi hamda Buxoro xonligi o‘rtasidagi diplomatik…
Annotatsiya Maqolada sharq mumtoz adabiyoti o‘z taraqqiyotining barcha bosqichlarida yangi va ilg‘or adabiy-estetik an’analarga asoslanganligi haqida Zahiriddin Boburning “Boburnoma” asari misolida fikr yuritiladi…
Annotatsiya Mazkur maqolada adabiyotda obraz yaratishning o‘ziga xos usuli sifatida qaralayotgan metamorfoza motivi, uning o‘ziga xos xususiyatlari hamda nazariyasiga oid qimmatli ma’lumotlar berilgan. Tahlilga…
Аннотация Статья посвящена проблеме обучения интерпретации художественных текстов, содержащих табуированную лексику, в полиэтнической аудитории. Актуальность исследования обусловлена необходимостью разработки…
Annotatsiya Ushbu ilmiy maqolada o‘zbek xalqi va jahon xalqlarining milliy qadriyatlari tizimidan mustahkam o‘rin egallagan, eng ommaviy ijtimoiy-madaniy tadbirlardan biri hisoblangan milliy xalq o‘yinlarining lisoniy…
Özet Bu makalede, 20. yüzyılda Karakalpak kadınlarının tiyatro sahnesinde yer almasına öncülük eden Ayımkhan Shamuratova’nın sanat yolculuğu ve bu süreçteki zorlu mücadelesi ele alınmaktadır. Sanatçının kariyer…
Annotatsiya Ushbu maqolada XIV asrning atoqli shoiri va tarixchisi Isomiy Samarqandiy ijodida Nizomiy Ganjaviy an’analarining tutgan o‘rni va badiiy ta’siri tahlil qilinadi. Nizomiy adabiyot tarixida doston janrini…