Annotatsiya: Ushbu maqolada o‘zbek tilshunosligida so‘zga xos xususiyatlar va uning tadqiqi masalasi uzoq davrlardan beri o‘rganib kelinadi. Bu bizga o‘zbek tilshunosligining tarixidan ma’lum. Tilimizning yaqin o‘tmishiga nazar tashlasak, zamonaviy o‘zbek tilshunosligida leksikologiya bo‘limining jiddiy tadqiqi XX asrdan boshlanganligining guvohi bo‘lamiz. Leksema bo‘yicha A.Hojiyev, Sh.Rahmatullayev, I.Qo‘chqortoyev, B.Mengliyev, R.Sayfullayeva, A.Nurmonov, M.Mirtojiyev, H.Ne’matov kabi tilshunos olimlarning tadqiqot ishlarida talqin qilingan. Leksema va so‘z munosabati til va nutq bog‘liqligining o‘zaro aloqadorligining muayyan birliklardagi aniq ko‘rinishi ekanligi, o‘zbek tilida leksema va uning lisoniy tabiati va nutqiy voqelanishi, leksemaning til qurilish birligi sifatidagi mavqeyi, yasama so‘zning lisoniylashib leksemaga aylanishi, o‘zbek tilining o‘z tabiati bo‘yicha leksema va morfemaning bir-biridan farqi (yetakchi morfema va ko‘makchi morfema), leksemaning alohida til qurilish birligi ekanligi haqida o‘zbek tilshunos olimlari tomonidan olib borilgan ilmiy-tahliliy tadqiqotlar, shuningdek, leksemaga oid ayrim qarashlar va fikrlar tahlilga tortilgan. Kalit so‘zlar: lekskikologiya, leksik sath, so‘z, leksema, til sistemasi, dialektika, til birligi, morfema.
| Mualliflar | Alisher O'razov |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashriyot | Самарқанд давлат университети, https://turkologiya.samdu.uz |
| ISSN | 2992-9229, 3060-5318 |
| Nashr sanasi | 2025-12-27 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.5281/zenodo.18327205 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-02 |
DOI: 10.5281/zenodo.18327205 · Maqolaning asl sahifasi
| APA | Alisher O'razov (2025). O'ZBEK TILSHUNOSLIGIDA LEKSEMANING LINGVISTIK TADQIQI. Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.18327205 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Alisher O'razov O'ZBEK TILSHUNOSLIGIDA LEKSEMANING LINGVISTIK TADQIQI // Туркологик тадқиқотлар. – 2025. – DOI: 10.5281/zenodo.18327205. |
| MLA | Alisher O'razov. “O'ZBEK TILSHUNOSLIGIDA LEKSEMANING LINGVISTIK TADQIQI.” Туркологик тадқиқотлар, 2025. https://doi.org/10.5281/zenodo.18327205 |
| Chicago | Alisher O'razov. “O'ZBEK TILSHUNOSLIGIDA LEKSEMANING LINGVISTIK TADQIQI.” Туркологик тадқиқотлар (2025). https://doi.org/10.5281/zenodo.18327205 |
| Harvard | Alisher O'razov (2025) ‘O'ZBEK TILSHUNOSLIGIDA LEKSEMANING LINGVISTIK TADQIQI’, Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.18327205 |
| BibTeX | @article{alisherorazov2025,
title = {O'ZBEK TILSHUNOSLIGIDA LEKSEMANING LINGVISTIK TADQIQI},
author = {Alisher O'razov},
journal = {Туркологик тадқиқотлар},
year = {2025},
doi = {10.5281/zenodo.18327205},
url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.18327205}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Tilshunoslikda eskirgan leksemalar, yangi leksemalar va zamonaviy leksemalar mavjud. Jumladan, o‘zbek tili leksikasini tarixiylik nuqtayi nazardan uchta asosiy qatlamga bo‘lib o‘rganish mumkin: 1) zamonaviy leksika; 2)…
Rossiya imperiyasi Turkiston o‘lkasini bosib olgandan so‘ng, mustamlaka tibbiyotini joriy etishda ijtimoiy muammolar vujudga keldi. Tadqiqotda turkistonliklarning tibbiy xizmatdan foydalanishiga to‘sqinlik qilgan asosiy…
Ushbu maqolada o‘zbek she’riyatida ayollar ijodida iltijo konseptining aks etishi tahlil etiladi. Zulfiyaxonim Isroilova, Saida Zunnunova, Halima Xudoyberdiyeva, Zebo Mirzo va Halima Ahmedovalar ijodida iltijo…
Özet: Dil, en geniş tanımıyla, insan iletişimini mümkün kılan çok katmanlı bir göstergeler sistemidir. Bu sistem, yalnızca fonetik ve sözcük dağarcığından ibaret olmayıp; jestler, mimikler, el, kol, yüz ve beden…
Annotatsiya: Ushbu maqolada turk olimi Rizo Nurning adabiyotshunoslik faoliyatiga doir qarashlari, jumladan turkiy adabiyot nazariyasi, chig‘atoy adabiyoti vakillari ijodi haqidagi fikrlari qalamga olinadi. Unda asosan…
Annotatsiya: Maqolada o‘zbek va tojik xalqlarining maqol, hikmatli so‘z va frazemalarining tilda keng qo‘llanishi va shakllana borishi, til egalarining madaniyati, tarixi, urf-odatlari, ichki his-tuyg‘ulari…
Annotatsiya: maqolada milliy uyg‘onish davri Farg‘ona adabiy muhitining vakili Muhammadaminxo‘ja Muqimiy satirik asarlarida boshlab bergan saylov mavzusi bilan bog‘liq an’anaviy turkumlilik haqida gap boradi. Shoirning…
Аннотация: Бул макалада кыргыз тилиндеги дыйканчылык өнөрү менен байланышкан метафоралык туюнтуулар жана табышмактар кеңири талдоого алынат. Дыйканчылык — кыргыз элинин байыркы маданиятынын жана жашоо-тиричилигинин…
Аннотация: В статье в рамках когнитивно-лингвистического подхода рассматривается взаимосвязь узбекского языка и национального мышления как важнейших компонентов культурной идентичности народа. Исследование направлено на…
Аннотация: Данная статья представляет собой сравнительный анализ изображения гендерных ролей и ожиданий в поэзии двух выдающихся поэтесс – русской поэтессы А. Ахматовой и узбекской поэтессы Х. Худойбердиевой…
Туркологик тадқиқотлар — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…