Yer usti metropoliteni estakada tayanchlarining kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holatini sonli baholash

Abdukadirov, Farxod, Xasanov, Temurbek, Abdukadirov, Farkhod, Khasanov, Temurbek

ТАЙИ хабарномаси · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu tadqiqotda yer usti metropoliteni estakadalarida qo‘llaniladigan monolit temirbeton tayanch ustunlarning kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holati yakuniy elementlar usuliga asoslangan ilg‘or uch o‘lchamli sonli baholash orqali o‘rganildi. Sonli modellashtirish ishlari LIRA-SAPR 2022 dasturiy majmuasida bajarilib, unda armatura turi (po‘lat, bazalt kompozit va kombinatsiyalashgan), kesim geometriyasi hamda beton sinfining konstruktiv samaradorlikka birgalikdagi ta’siri miqdoriy jihatdan baholandi. Tadqiqot natijalari chegaraviy ish holatida tayanch ustunning yakuniy bo‘ylama yuk ko‘tarish qobiliyati asosan betonning siqilish zonasidagi ish xususiyatlari bilan belgilanib, armatura turining ta’siri 1–2 % dan ortiq farq qilmasligini ko‘rsatdi[2]. Biroq deformativ javob armatura sxemasiga yuqori darajada sezgir bo‘lib, maksimal gorizontal ko‘chishlar 5–15 % oralig‘ida o‘zgarishi aniqlandi. Beton sinfining B25 dan B35 gacha oshirilishi tayanch ustunning fazoviy bikrligini 10–18 % ga oshirib, gorizontal ko‘chishlarni o‘rtacha 2–4 mm ga kamaytiradi. Ayniqsa, kombinatsiyalashgan armaturalash sxemalari yuk ko‘tarish qobiliyati va deformatsiya o‘rtasida eng maqbul muvozanatni ta’minlagani bilan ajralib turadi. Olingan natijalar material va geometrik parametrlarning rolini miqdoriy jihatdan ochib berib, yer usti metropoliteni estakada tayanchlarini konstruktiv optimallashtirish va samaradorlikka asoslangan loyihalash uchun ishonchli ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi[5].

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAbdukadirov, Farxod, Xasanov, Temurbek, Abdukadirov, Farkhod, Khasanov, Temurbek
JurnalТАЙИ хабарномаси
NashriyotТошкент автомобиль йўлларини лойиҳалаш, қуриш ва эксплуатацияси институти
ISSN2181-2438, 3060-5164
Nashr sanasi2026-04-20
Jild3
Son1
Betlar45-47
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTexnika
DOI10.56143/2181-2438-2026-1-45-47
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

DOI: 10.56143/2181-2438-2026-1-45-47 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

finite element method, three-dimensional numerical modeling, reinforced concrete support column, elevated metro system, overpass support, stress–strain state, load-bearing capacity, lateral displacements, spatial stiffness, deformability, reinforcement schemes, steel reinforcement, composite reinforcement, concrete class, LIRA-SAPR, Yakuniy elementlar usuli, uch o‘lchamli sonli modellashtirish, temirbeton tayanch ustun, yer usti metropoliteni tizimi, estakada tayanchi, kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holati, yuk ko‘tarish qobiliyati, gorizontal ko‘chishlar, fazoviy bikrlik, deformativlik, armaturalash sxemalari, po‘lat armatura, kompozit armatura, beton sinfi, LIRA-SAPR

Ilmiy soha

Texnika

Iqtibos keltirish

APAAbdukadirov, Farxod, Xasanov, Temurbek, Abdukadirov, Farkhod, & Khasanov, Temurbek (2026). Yer usti metropoliteni estakada tayanchlarining kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holatini sonli baholash. ТАЙИ хабарномаси, 3(1), 45-47. https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-1-45-47
GOST (OAK)Abdukadirov, Farxod va b. Yer usti metropoliteni estakada tayanchlarining kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holatini sonli baholash // ТАЙИ хабарномаси. – 2026. – T. 3, № 1. – B. 45-47. – DOI: 10.56143/2181-2438-2026-1-45-47.
MLAAbdukadirov, Farxod, Xasanov, Temurbek, Abdukadirov, Farkhod, and Khasanov, Temurbek. “Yer usti metropoliteni estakada tayanchlarining kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holatini sonli baholash.” ТАЙИ хабарномаси, 3(1), 45-47, 2026. https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-1-45-47
ChicagoAbdukadirov, Farxod, Xasanov, Temurbek, Abdukadirov, Farkhod, and Khasanov, Temurbek. “Yer usti metropoliteni estakada tayanchlarining kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holatini sonli baholash.” ТАЙИ хабарномаси, 3(1), 45-47 (2026). https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-1-45-47
HarvardAbdukadirov, Farxod, Xasanov, Temurbek, Abdukadirov, Farkhod, and Khasanov, Temurbek (2026) ‘Yer usti metropoliteni estakada tayanchlarining kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holatini sonli baholash’, ТАЙИ хабарномаси, 3(1), 45-47. https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-1-45-47
BibTeX
@article{abdukadirovfarxod2026,
  title = {Yer usti metropoliteni estakada tayanchlarining kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holatini sonli baholash},
  author = {Abdukadirov, Farxod and Xasanov, Temurbek and Abdukadirov, Farkhod and Khasanov, Temurbek},
  journal = {ТАЙИ хабарномаси},
  year = {2026},
  volume = {3},
  number = {1},
  pages = {45-47},
  doi = {10.56143/2181-2438-2026-1-45-47},
  url = {https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-1-45-47}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

ТАЙИ хабарномаси jurnalidan boshqa maqolalar

ТАЙИ хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Abdukadirov, Farxod — boshqa maqolalari

Texnika sohasidagi boshqa maqolalar

Texnika sohasidagi OAK jurnallari