Ushbu tadqiqotda yer usti metropoliteni estakadalarida qo‘llaniladigan monolit temirbeton tayanch ustunlarning kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holati yakuniy elementlar usuliga asoslangan ilg‘or uch o‘lchamli sonli baholash orqali o‘rganildi. Sonli modellashtirish ishlari LIRA-SAPR 2022 dasturiy majmuasida bajarilib, unda armatura turi (po‘lat, bazalt kompozit va kombinatsiyalashgan), kesim geometriyasi hamda beton sinfining konstruktiv samaradorlikka birgalikdagi ta’siri miqdoriy jihatdan baholandi. Tadqiqot natijalari chegaraviy ish holatida tayanch ustunning yakuniy bo‘ylama yuk ko‘tarish qobiliyati asosan betonning siqilish zonasidagi ish xususiyatlari bilan belgilanib, armatura turining ta’siri 1–2 % dan ortiq farq qilmasligini ko‘rsatdi[2]. Biroq deformativ javob armatura sxemasiga yuqori darajada sezgir bo‘lib, maksimal gorizontal ko‘chishlar 5–15 % oralig‘ida o‘zgarishi aniqlandi. Beton sinfining B25 dan B35 gacha oshirilishi tayanch ustunning fazoviy bikrligini 10–18 % ga oshirib, gorizontal ko‘chishlarni o‘rtacha 2–4 mm ga kamaytiradi. Ayniqsa, kombinatsiyalashgan armaturalash sxemalari yuk ko‘tarish qobiliyati va deformatsiya o‘rtasida eng maqbul muvozanatni ta’minlagani bilan ajralib turadi. Olingan natijalar material va geometrik parametrlarning rolini miqdoriy jihatdan ochib berib, yer usti metropoliteni estakada tayanchlarini konstruktiv optimallashtirish va samaradorlikka asoslangan loyihalash uchun ishonchli ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi[5].
| Mualliflar | Abdukadirov, Farxod, Xasanov, Temurbek, Abdukadirov, Farkhod, Khasanov, Temurbek |
|---|---|
| Jurnal | ТАЙИ хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2026-04-20 |
| Jild | 3 |
| Son | 1 |
| Betlar | 45-47 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.56143/2181-2438-2026-1-45-47 |
DOI: 10.56143/2181-2438-2026-1-45-47 · Maqolaning asl sahifasi
finite element method, three-dimensional numerical modeling, reinforced concrete support column, elevated metro system, overpass support, stress–strain state, load-bearing capacity, lateral displacements, spatial stiffness, deformability, reinforcement schemes, steel reinforcement, composite reinforcement, concrete class, LIRA-SAPR, Yakuniy elementlar usuli, uch o‘lchamli sonli modellashtirish, temirbeton tayanch ustun, yer usti metropoliteni tizimi, estakada tayanchi, kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holati, yuk ko‘tarish qobiliyati, gorizontal ko‘chishlar, fazoviy bikrlik, deformativlik, armaturalash sxemalari, po‘lat armatura, kompozit armatura, beton sinfi, LIRA-SAPR
Исследованы структурно-физико-химические свойства вторичного сырья производства ацетилена (ВСПА), образующегося пиролизным способом из природного газа. Показано, что ВСПА характеризуется повышенным содержанием кислорода…
Планирование туристических маршрутов в условиях ограниченного времени, бюджета и неоднородных предпочтений туристов является сложной задачей для принятия решений. В работе рассматривается проблема выбора оптимального…
В условиях растущей сложности логистических цепей и разнообразия складских операций, эффективность инвентаризации и учета товаров становится критически важным фактором конкурентоспособности. Традиционные методы…
Mazkur maqolada toshli va yarim toshli gruntlarni qazish sharoitida ekskavator kovsh tishlarining geometrik shakli va materiali ish samaradorligiga ta’siri ilmiy jihatdan tadqiq etilgan. Toshli gruntlarning yuqori…
Ishda butadiyen-nitril elastomerlari va ularning ingrediyentlari asosidagi kompozitsiyalarning fizik-kimyoviy, texnologik va ekspluatatsion xossalarini tadqiq qilish usullari keltirilgan. Tadqiqotlar GOST standartlari…
В статье рассмотрены подходы к повышению рафинировочных возможностей индукционных печей при выплавке литейной стали 20ГТЛ для железнодорожного литья. Предложена технологическая схема, включающая кратковременную аргонную…
O‘tkazuvchanlik qobiliyati – temir yo‘l uchastkasining tashish imkoniyatlarini belgilovchi muhim ko‘rsatkichdir. Ushbu ko‘rsatkichni inobatga olmasdan turib, temir yo‘l uchastkasi bo‘yicha yuk tashishlarni aniq va…
В работе рассмотрены теоретические и экспериментальные основы управления физико-химическими процессами рафинирования металлических расплавов при выплавке стали в индукционных печах с применением донной продувки инертным…
Tadqiqotning maqsadi O‘zbekiston Respublikasi hududidagi yirik aglomeratsiyalarda shahar atrofi vashahar atrofi-shahar elektropoyezdlarini temir yo‘l tarmoqlaridagi tutgan o‘rnini tahlil qilishdan iborat.Temir yo‘llar…
В статье рассмотрены основные направления совершенствования технологии производства износостойких деталей экскаваторов из высокомарганцовистой аустенитной стали 110Г13Л. Показано, что эксплуатационная надёжность…