Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi axborot texnologiyalari (AT) tushunchalarini kognitiv-ontologik asosda kategoriyalash va tasniflash masalalari yoritilgan. Tadqiqotda tushunchalarning semantik chegaralari, ularning iyerarxik va fazetli aloqalari, shuningdek, konseptual tizimning shakllanish mexanizmlari tahlil qilinadi. Maqolada o‘zbek tilidagi AT tushunchalarining kategoriyalash va tasniflash jarayoni lingvistik, kognitiv va ontologik yondashuvlar kesishmasida tahlil qilinadi. AT terminlarining semantik tuzilishi funksional, shakllanish mexanizmlari va iyerarxik tamoyillar asosida guruhlanishi ko‘rsatilib, ularning kognitiv tizimda shakllanishi freym, prototip, ssenariy kabi mental strukturalar orqali asoslantiriladi. Tadqiqotda tilshunoslikdagi freym semantikasi, konseptual metafora nazariyasi, kognitiv fazo modeli hamda hisoblash ontologiyasi konsepsiyalari birlashtirilgan. O‘zbek kompyuter lingvistikasining rivojlanish bosqichlari, korpus va ontologik resurslar yaratilishi, WordNet, OntoLex-Lemon, RDF/OWL kabi formatlar bilan integratsiyasi yoritiladi. Natijada AT terminologiyasining fazetli iyerarxiyasi taklif etilib, apparat, dasturiy va ma’lumotlar moduli asosidagi giperonimik-meronimik struktura asosida konseptual model ishlab chiqiladi. Taklif etilgan yondashuv AT terminlarini tizimlashtirish, o‘zbek tilidagi texnik lug‘atlar tuzish, o‘quv materiallarini optimallashtirish va sun’iy intellekt tizimlarida semantik qidiruvni takomillashtirish uchun puxta nazariy-amaliy asos yaratadi.
| Mualliflar | Jo‘raboyevich , Otabek |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2025-11-10 |
| Jild | 16 |
| Betlar | 150-152 |
| Til | Ingliz |
Axborot texnologiyalari, kognitiv lingvistika, rasmiy ontologiya, hisoblash lingvistikasi, tushuncha, ramka, prototip, tasniflash, WordNet, terminologiya tizimi.
Ushbu maqolada o‘quvchilar bilimini baholash jarayonining pedagogik zaruriyati, uning ta’lim sifati va o‘quv jarayonining samaradorligini oshirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. О‘quvchilarni rivоjlantirishda ularni…
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida 2012–2024 yillar davomida turistik oqimning shakllanishi va rivojlanish tendensiyalari vaqt qatori tahlili asosida o‘rganilgan. Tadqiqotda rasmiy statistik ma’lumotlar asosida…
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida inklyuziv ta’limni rivojlantirishning huquqiy, pedagogik va ijtimoiy asoslari tahlil etiladi. Xususan, “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonunning yangi tahriri, Prezidentning PQ–4860-son…
Ushbu tadqiqot doirasida biz buxgalteriya hisobi va barqaror iqtisodiy o‘sish o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rib chiqamiz. Zero, hozirgi iqtisodiy sharoitda buxgalteriya hisobi xo‘jalik operatsiyalarini ro‘yxatga olish…
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining fikrlash qobiliyatini rivojlantirish jarayonida pedagogik yondashuvlarning ahamiyati ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida interfaol…
Maqolada hozirgi oliy ta’lim tizimining dolzarb vazifalaridan biri – kasbiy hamda terminologik kompetentlikka ega mutaxassisni shakllantirish haqida fikr yuritilgan. Bo‘lajak filolog mutaxassislarni tayyorlashda…
Ushbu tadqiqot orqali ta’lim muassasalarini boshqarishda axborot va kommunikatsiya texnologiyalaridan (AKT) foydalanishning boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida badiiy-ijodiy qobiliyatlarni shakllantirishdagi o‘rnini…
Ushbu maqola O‘zbekiston taraqqiyotining yangi bosqichida shaxs hayotini farovonlashtirish masalalariga bag‘ishlangan. Tadqiqotda davlat siyosati, iqtisodiy islohotlar va ijtimoiy dasturlar kontekstida shaxs…
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida (OTM) raqamli marketing faoliyatini rivojlantirish yo‘nalishlari va zamonaviy tendensiyalari tahlil qilingan. Tadqiqotda nazariy tahlil, xalqaro amaliyotlarni qiyosiy o‘rganish…
Ushbu maqolada smart-texnologiyalarni turistik infratuzilma boshqaruvi jarayonlariga joriy etishning nazariy asoslari, mexanizmlari va iqtisodiy samaradorligi tahlil qilinadi. Raqamli bronlash, IoT monitoring tizimlari…