Bu maqolada onomastik idiomalarni – tarkibida antroponim, toponim va mifonim kabi atoqli otlar qatnashgan turgʻun birikmalarni – tadqiq etishda kognitiv tilshunoslikning zamonaviy freymli tahlil (frame analysis) usuli yoritilgan. Tadqiqot ingliz va oʻzbek tillaridagi onomastik idiomalar materialiga tayanib, atoqli otlarning shunchaki nomlash funksiyasidan tashqariga chiqib, inson ongidamurakkab bilim tuzilmalari (freymlar) va ssenariylarni qanday faollashtirishini koʻrsatib beradi. Maqolada onomastik birlik ortida yotgan tarixiy, madaniy va lingvistik maʼlumotlarning "kogniti uyalari" hamda ularning metaforik/metonimik proeksiyalari freym slotlari (toʻldiruvchilari) misolida tahlil qilingan. Xususan, ingliz tilidagi "to open a Pandora's box" yoki oʻzbek tilidagi "Xon atlas" kabiiboralarning kognitiv arxitekturasi qiyosiy oʻrganilib, onomastik idiomalarning milliy mental dunyo manzarasini shakllantirishdagi oʻrni aniqlangan. Tadqiqot natijalari onomastik idiomalarning semantik tuzilishini chuqurroq tushunishga va tillarni kognitiv-diskursiv jihatdan solishtirishga xizmat qiladi.
| Mualliflar | Dilshod Toxirovich, Muxitdinov |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashr sanasi | 2026-05-29 |
| Jild | 4 |
| Son | 5/1 |
| Betlar | 954-959 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.66345/stj.6456 |
DOI: 10.66345/stj.6456 · Maqolaning asl sahifasi
onomastik idioma, kognitiv tilshunoslik, freymli tahlil, slot, antroponim, toponim, konseptual metafora, metonimik koʻchish,, dunyoning lisoniy manzarasi, qiyosiy tilshunoslik
Ushbu maqolada bugungi zamonaviy tilshunoslikni tadqiq etish jarayonlarini til va uning egasi bilan bog‘liq doimiy aloqadorligini qayd etuvchi antroposentrizm g‘oyalarisiz tasavvur etish qiyinligi va bu paradigmaning…
Ushbu maqolada Huvaydo va So‘fi Olloyor ijodidagi munojot tipidagi ruboiylarining g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari tahlil qilinadi. Ruboiylarda ilohiy ishq, tavba, ojizlik masalari o‘rganildi. Tadqiqotda qiyosiy-tipologik…
Ushbu maqolada Oybek ijodiy laboratoriyasining o‘ziga xos jihatlari Naim Karimovning ilmiy talqinlari asosida tadqiq etiladi. Tadqiqotda adibning mutolaa madaniyati, ijodiy tafakkuri, kompozitsion rejalashtirish…
Ushbu maqolada ikki tillilikning ingliz tili lug‘at birliklarini qayta ishlashga ta’siri o‘rganiladi. Tadqiqot ikki tilli shaxslarning inglizcha so‘zlarni qabul qilish, saqlash va esga tushirish jarayonlarini bir…
Mazkur maqolada Abduqayum Yo‘ldoshevning “Puankare” hikoyasining semantikstilistik va pragmatik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida asardagi badiiy til birliklari, uslubiy vositalar, obrazli ifodalar…
Ushbu maqolada o‘zbek xalqining sevimli shoiri Muhammad Yusuf poetikasining milliymadaniy asoslari tadqiq etiladi. Shoir ijodida milliy qadriyatlar, xalq og‘zaki ijodi an’analari, Vatanga muhabbat, ona obrazi, o‘zbekona…
Mazkur maqolada Muhammad II davrida Xiva hududida shakllangan tipografiya va kitobat madaniyatining rivojlanishi hamda uning Qoraqalpog‘iston hududidagi madaniy jarayonlarga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda…
Mazkur maqolada o‘zbek tilida fe’l analitik shakllarini avtomatik tanib olish muammolari kompyuter lingvistikasi nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda fe’l analitik shakllarining lingvistik tabiati, ularning…
Mazkur maqolada o‘zbek tilidagi son + ot tipidagi so‘z birikmalarining struktursemantik xususiyatlari hamda ularning sintaktik derivatsiya imkoniyatlari tadqiq etiladi. Tadqiqot davomida son komponentining ot bilan…
Maqola Sa’diy Sheroziyning “Boʻston” va “Guliston” asarlaridagi hikoyatlar badiiy tarjimasida onomastik birliklar – antroponimlar, toponimlar va poetonimlarning talqinini tahlil qiladi. Tadqiqotda fors-tojik madaniy…