Ushbu maqolada global sog‘liqni saqlash tizimi uchun jiddiy tahdid hisoblangan Klebsiella pneumoniae bakteriyasining antibiotiklarga chidamli shakllari, xususan, ko‘p dori-darmonlarga chidamli (MDR), keng dori-darmonlarga chidamli (XDR) hamda davolash qiyin bo‘lgan rezistent (DTR) shtammlarining tarqalishi, patogenezi va davolash usullari tahlil qilindi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ayniqsa karbapenemga chidamli Klebsiella pneumoniae (CRKP) shtammlari (masalan, KPC-2 va NDM-1 genlarini tashuvchi shtammlar) klinik amaliyotda katta muammo tug‘dirmoqda va o‘lim ko‘rsatkichining sezilarli oshishiga sabab bo‘lmoqda. Maqolada bakteriyaning virulentlik omillari, jumladan FimH adgezin tizimi, kapsulyar polisaxaridlar va sideroforlar (aerobaktin, salmoxelin) orqali patogenlik mexanizmlari yoritildi. Shuningdek, klassik (cKP) va gipervirulent (hvKP) shtammlar o‘rtasidagi farqlar hamda ularning genetik xususiyatlari tahlil qilindi. Davolash usullari sifatida an’anaviy antibiotik terapiyasi (kolistin, tigetsiklin, seftazidim-avibaktam, sefiderokol) bilan bir qatorda, zamonaviy yondashuvlar ham ko‘rib chiqildi. Xususan, bakteriofag terapiyasi istiqbolli usul sifatida baholandi. Tadqiqotlarda P7 fag kokteyli kabi keng xost diapazoniga ega litik faglar 88 ta MDR Klebsiella pneumoniae shtammlariga qarshi sinovdan o‘tkazilgan bo‘lib, ularning 75% holatda samarali (sinergik) ta’sir ko‘rsatgani aniqlangan. Ayniqsa, kolistin bilan birgalikda qo‘llangan fag-antibiotik kombinatsiyasi (PAS terapiya) bakteriyalar o‘sishini sezilarli darajada bostirgan va fagga chidamlilik rivojlanishini kamaytirgan. Shuningdek, molekulyar diagnostika (MALDI-TOF MS, VITEK-2, MIC aniqlash) va genomik yondashuvlar yordamida CRKP shtammlarini aniqlash va nazorat qilish muhimligi ta’kidlandi. One Health konsepsiyasi asosida inson, hayvon va atrof-muhit o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni hisobga olgan holda infeksiyani nazorat qilish zarurligi qayd etildi. Xulosa qilib aytganda, Klebsiella pneumoniae infeksiyalariga qarshi samarali kurashish uchun kompleks yondashuv, ya’ni antibiotiklardan oqilona foydalanish, yangi antimikrob preparatlar ishlab chiqish, bakteriofag terapiyasini rivojlantirish va global epidemiologik nazoratni kuchaytirish muhim ahamiyat kasb etadi.
| Mualliflar | Yodgorova N.T., Abdumannobov A.A., Elmo'minova R.S., Xudoyberdiyeva M.Sh. |
|---|---|
| Jurnal | Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии |
| Nashr sanasi | 2026-06-07 |
| Jild | 20 |
| Son | 15 |
| Betlar | 71-82 |
| Til | Rus |
klebsiella pneumoniae, antibiotiklarga chidamlilik, karbapenemga chidamlilik, bakteriemiya, siydik yo‘llari infeksiyasi, virulentlik, bakteriofag terapiyasi.
Maqolada pnevmokokk infeksiyalarining epidemiologik ahamiyati, klinik yuklamasi va zamonaviy profilaktika strategiyalari tahlil qilindi. Adabiyotlar sharhi JSST, CDC hamda yetakchi xalqaro jurnallardagi…
Синдром Дауна (СД) — одна из наиболее распространенных хромосомных аномалий, 95% случаев из которых представлены полной трисомией 21-й хромосомы, около 5% — транслокацией, около 2% — мозаицизмом. Синдром сопровождается…
Rivojlangan stomatologiya minimal invaziv texnologiyalar va yuqori estetik davolash usullarini keng joriy etmoqda. Bu jarayonda adgeziv tizimlar tishning qattiq to‘qimalari bilan restavratsion materiallar o‘rtasida…
Hozirgi kunda eng murakkab masalalardan biri – bir qancha tibbiyot sohalarining kesishgan nuqtasida yuzaga keladigan ko‘p sohalarni qamrab olgan va ko‘plab omillarga bog‘liq muammolarni hal qilishdir. Revmatoyd artrit…
Gipertoniya kasalligi (GK) — zamonaviy tibbiyot, kardiologiya va nevrologiya sohasining muhim dolzarb muammolaridan biri bo’lib hisoblanadi [18]. O’zbekistonda 2023 yildagi ma’lumotlarga ko’ra 61 % holatda o’lim holati…
Туғма юрак нуқсонлари (ТЮН) болаларда юқори даражада тарқалиши ва жиддий соғлиқ муаммолари ҳамда боланинг ногиронлиги туфайли эрта жарроҳлик тузатиш зарурати сабабли педиатрияда муҳим муаммо ҳисобланади. Бутун дунёда…
Congenital heart defects (CHDs) are a leading cause of congenital pathology in children and are a major cause of infant and early childhood morbidity and mortality. In recent decades, advances in cardiac surgery and…
Ushbu tadqiqotda COL1A1 rs1800012 T/T genotipi bilan birlamchi “bo‘sh” turk egari sindromining progressiyalanishi o‘rtasidagi bog‘liqlik baholandi. Tadqiqotga birlamchi “bo‘sh” turk egari sindromi bo‘lgan 36 nafar bemor…
Врожденные пороки сердца (ВПС) остаются одной из наиболее распространенных форм врожденной патологии у детей и характеризуются высокой частотой заболеваемости, значительным риском осложнений и существенным влиянием на…
Ушбу тадқиқотда суяк, тоғай ва юмшоқ тўқима хавфли ўсмаларида иммуногистокимёвий маркерлар (VEGF, Ki-67, CD34) экспрессияси морфологик ва клиник нуқтаи назардан таҳлил қилинди. Тадқиқотга остеосаркома, хондросаркома ва…
Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии — barcha maqolalar