O‘sok, 2-TUR qandli diabet va surunkali buyrak kasalligi komorbidligida yallig‘lanish va metabolik omillarning o‘zaro bog‘liqligi

Aripov A.N., Saloxiddinova Z.S., Shokirova G.K., Yusupov J.K.

Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии · 2026-yil

Annotatsiya

Tadqiqotning maqsadi 2-tur qandli diabet va buyrak disfunktsiyasi bilan kechadigan surunkali obstruktiv o'pka kasalligi jarayonida yallig'lanish omillari va semirishning rolini o'rganish edi. Materiallar va usullar: Biz O‘SOK + 2-tur diabet bilan og'rigan, surunkali surunkali buyrak kasalligining 1-3 bosqichlariga ega bo'lgan 67 bemorni tekshirdik va so'rov qildik. Ulardan 28 nafari ayol va 39 nafari erkak edi. Erkaklarning o'rtacha yoshi 58 ± 4,2 yoshni, ayollarning o'rtacha yoshi esa 54 ± 5,6 yoshni tashkil etdi. Nazorat guruhi O‘SOK siz va surunkali surunkali buyrak kasalligisiz 2-tur diabet bilan og'rigan 20 bemordan iborat edi. Surunkali buyrak kasalligi (SBK) darajasiga ko'ra, bemorlar 3 guruhga bo'lingan: 1-guruh - 19 (28,3%) diabetik nefropatiya 1-bosqichli bemorlar, 2-guruh - 28 (41,7%) diabetik nefropatiya 2-bosqichli bemorlar, 3-guruh - 18 (58,5%) diabetik nefropatiya 2-bosqichli bemorlar, 4-guruh - 15 (58,5%) diabetik nefropatiya 3-bosqichli bemorlar, 5-guruh - 15 (58,5%) diabetik nefropatiya 4-bosqichli bemorlar, 6-guruh - 15 (58,5%) diabetik nefropatiya 5-bosqichli bemorlar, 7-guruh - 15 (58,5%) diabetik nefropatiya 6-bosqichli bemorlar, 8-guruh - 15 (58,5%) diabetik nefropatiya 7-bosqichli bemorlar, 9-guruh - 15 (58,5%) diabetik nefropatiya 8-bosqichli bemorlar, 10-guruh - 15 (58,5%) diabetik nefropatiya 9-bosqichli bemorlar, guruh 1-bosqich diabetik nefropatiya bilan og'rigan 11-15 (58,5%) bemor, 12-guruh - 15 (58,5%) diabetik nefropatiya bilan og'rigan 1-bosqich bemor, 13-guruh - 15 (58,5-20 (29,8%) 3-bosqich diabetik nefropatiya bilan og'rigan bemorlar. Nazorat guruhi O‘SOK siz va surunkali surunkali obstruktiv o'pka kasalligisiz 2-tur diabet bilan og'rigan 20 kishidan iborat edi. Barcha 67 bemor O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligining Respublika Endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining ilmiy-tadqiqot laboratoriyasida umumiy klinik, biokimyoviy va gormonal qon tahlillari, shuningdek, EKG, ichki organlarning ultratovush tekshiruvi, kardiolog, nevrolog, nefrolog, oftalmolog, jarroh bilan maslahatlashuv va boshqa tadqiqotlar kabi to'liq tekshiruvlardan o'tdi.Tadqiqot natijalari. Eng ko'p uchraydiganlari 1-darajali BMI bilan og'rigan bemorlar edi – 29 bemor (43,3%), 2-o'rinda 2-darajali BMI bilan og'rigan bemorlar – 25 (37,3%) va 3-o'rinda 3-darajali BMI bilan og'rigan bemorlar – 20. (2,9%). 3-guruh bemorlarida dislipidemiya fonida (HDL ning pasayishi va SCF ning eng past darajasi) ro'za glikemiyasi, ovqatdan keyingi glikemiya, glikozillangan gemoglobin, qon kreatininining sezilarli darajada oshishi (p < 0,05) aniqlandi. Bundan tashqari, guruhlarda CRP va interleykin 6 ning o'rtacha qiymatlari nazorat guruhiga nisbatan ancha yuqori edi, garchi 1 va 2-guruhlarda qiymatlar normal diapazonda bo'lsa ham. Xulosa: O‘SOK, 2-turdagi diabet va 1-3 bosqichdagi surunkali buyrak yetishmovchiligi (SBK) bilan og'rigan bemorlarda barcha guruhlarda BMI va yallig'lanish omillari va lipidlar o'rtasida sezilarli korrelyatsiya kuzatildi, bu buyrak disfunktsiyasining ortishi bilan ortadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAripov A.N., Saloxiddinova Z.S., Shokirova G.K., Yusupov J.K.
JurnalВестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии
NashriyotАссоциация Пульмонологов Центральной Азии
ISSN2181-4988
Nashr sanasi2026-04-13
Jild18
Son13
Betlar210-215
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

O‘SOK 2-turdagi diabet 1-3 bosqichdagi surunkali buyrak yetishmovchiligi.

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAAripov A.N., & Saloxiddinova Z.S., Shokirova G.K., Yusupov J.K. (2026). O‘SOK, 2-TUR QANDLI DIABET VA SURUNKALI BUYRAK KASALLIGI KOMORBIDLIGIDA YALLIG‘LANISH VA METABOLIK OMILLARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI. Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии, 18(13), 210-215. https://journals.tnmu.uz/index.php/bapca/article/view/4506
GOST (OAK)Aripov A.N., Saloxiddinova Z.S., Shokirova G.K., Yusupov J.K. O‘SOK, 2-TUR QANDLI DIABET VA SURUNKALI BUYRAK KASALLIGI KOMORBIDLIGIDA YALLIG‘LANISH VA METABOLIK OMILLARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI // Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии. – 2026. – T. 18, № 13. – B. 210-215.
MLAAripov A.N., and Saloxiddinova Z.S., Shokirova G.K., Yusupov J.K. “O‘SOK, 2-TUR QANDLI DIABET VA SURUNKALI BUYRAK KASALLIGI KOMORBIDLIGIDA YALLIG‘LANISH VA METABOLIK OMILLARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI.” Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии, 18(13), 210-215, 2026. https://journals.tnmu.uz/index.php/bapca/article/view/4506
ChicagoAripov A.N., and Saloxiddinova Z.S., Shokirova G.K., Yusupov J.K. “O‘SOK, 2-TUR QANDLI DIABET VA SURUNKALI BUYRAK KASALLIGI KOMORBIDLIGIDA YALLIG‘LANISH VA METABOLIK OMILLARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI.” Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии, 18(13), 210-215 (2026). https://journals.tnmu.uz/index.php/bapca/article/view/4506
HarvardAripov A.N., and Saloxiddinova Z.S., Shokirova G.K., Yusupov J.K (2026) ‘O‘SOK, 2-TUR QANDLI DIABET VA SURUNKALI BUYRAK KASALLIGI KOMORBIDLIGIDA YALLIG‘LANISH VA METABOLIK OMILLARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI’, Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии, 18(13), 210-215. https://journals.tnmu.uz/index.php/bapca/article/view/4506
BibTeX
@article{aripovan2026,
  title = {O‘SOK, 2-TUR QANDLI DIABET VA SURUNKALI BUYRAK KASALLIGI KOMORBIDLIGIDA YALLIG‘LANISH VA METABOLIK OMILLARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI},
  author = {Aripov A.N. and Saloxiddinova Z.S., Shokirova G.K., Yusupov J.K.},
  journal = {Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии},
  year = {2026},
  volume = {18},
  number = {13},
  pages = {210-215},
  url = {https://journals.tnmu.uz/index.php/bapca/article/view/4506}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии jurnalidan boshqa maqolalar

Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Aripov A.N. — boshqa maqolalari

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari