Ushbu maqolada leksik omonimlarning lingvokognitiv tabiati zamonaviy antroposentrik paradigma hamda ko‘pqatlamli tarmoqlar (multilayer networks) nazariyasi asosida tadqiq etiladi. Omonimiya hodisasi shunchaki shakliy bir xillik emas, balki turkiy xalqlarga xos “baland idrok” va “tez fahmlik” kognitiv stereotiplarining in’ikosi sifatida tahlil qilingan. Maqolada omonimlarning (mental omonimlar) mental leksikondagi o‘rni freym, ssenariy kabi kognitiv modellar orqali yoritilib, ularning xotirada saqlanish va nutqiy idrok etilish mexanizmlari lingvokognitiv, psixolingvistik va neyroligvistik jihatdan asoslanadi. Shuningdek, maqolada o‘zbek tilidagi omonimlarni sun’iy intellekt (ChatGPT) va mashina tarjimasi tizimlarida avtomatik farqlash muammolari hamda ularni bartaraf etishda kollokatsiya va teglash usullarining ahamiyati ko‘rib chiqiladi.
| Mualliflar | Abdurahmanova M.T. |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashriyot | Ажиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти |
| ISSN | 2992-8850 |
| Nashr sanasi | 2026-03-22 |
| Jild | 4 |
| Son | 3/2 |
| Betlar | 451-457 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.66345/stj.v4i3/2.5522 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.66345/stj.v4i3/2.5522 · Maqolaning asl sahifasi
mental leksikon, omonema, ko‘pqatlamli tarmoqlar (multilayer networks), freym, teglash, N400.
| APA | Abdurahmanova M.T. (2026). MENTAL LEKSIKONNI KO‘PQATLAMLI TARMOQLAR VA KOGNITIV FREYMLAR ASOSIDA MODELLASHTIRISH. Science time, 4(3/2), 451-457. https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5522 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Abdurahmanova M.T. MENTAL LEKSIKONNI KO‘PQATLAMLI TARMOQLAR VA KOGNITIV FREYMLAR ASOSIDA MODELLASHTIRISH // Science time. – 2026. – T. 4, № 3/2. – B. 451-457. – DOI: 10.66345/stj.v4i3/2.5522. |
| MLA | Abdurahmanova M.T. “MENTAL LEKSIKONNI KO‘PQATLAMLI TARMOQLAR VA KOGNITIV FREYMLAR ASOSIDA MODELLASHTIRISH.” Science time, 4(3/2), 451-457, 2026. https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5522 |
| Chicago | Abdurahmanova M.T. “MENTAL LEKSIKONNI KO‘PQATLAMLI TARMOQLAR VA KOGNITIV FREYMLAR ASOSIDA MODELLASHTIRISH.” Science time, 4(3/2), 451-457 (2026). https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5522 |
| Harvard | Abdurahmanova M.T (2026) ‘MENTAL LEKSIKONNI KO‘PQATLAMLI TARMOQLAR VA KOGNITIV FREYMLAR ASOSIDA MODELLASHTIRISH’, Science time, 4(3/2), 451-457. https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5522 |
| BibTeX | @article{abdurahmanovamt2026,
title = {MENTAL LEKSIKONNI KO‘PQATLAMLI TARMOQLAR VA KOGNITIV FREYMLAR ASOSIDA MODELLASHTIRISH},
author = {Abdurahmanova M.T.},
journal = {Science time},
year = {2026},
volume = {4},
number = {3/2},
pages = {451-457},
doi = {10.66345/stj.v4i3/2.5522},
url = {https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5522}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Настоящее исследование посвящено анализу процесса перехода фразеологических единиц в термины в рамках лингвистической науки. В работе рассмотрены различные подходы к данной проблеме, представленные в трудах…
This article examines the problem of interaction between language and religion. It reviews key scholarly works on the subject and presents various theoretical perspectives on the relationship between these two…
Maqolada A. Xodzkoning 1842-yilgi tarjima qilib nashr etgan to‘plamidagi “Go‘ro‘g‘li va Bolibek” dostoni “Alp” (erkin qahramon) va “Bek” (vassal ierarxiya) konsepsiyalari asosida tadqiq etiladi. Go‘ro‘g‘li va Bolibek…
Mazkur maqolada o‘zbek tilshunosligida terminologiya masalalarining nazariy va amaliy jihatlari yoritiladi. Termin tushunchasi, uning shakllanish manbalari, ilmiy uslubdagi o‘rni hamda zamonaviy til taraqqiyotidagi…
This article examines the role of syntax in military discourse, focusing on its communicative functions and structural characteristics. Military speech is presented as a specialized form of language shaped by the need…
Mazkur maqolada o‘zbek romanlarida ijtimoiy masalalarning badiiy talqini hamda roman poetikasining shakllanish va rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi. Asarda realistik tasvir, psixologik tahlil, allegoriklik…
Linguistic relativity, often associated with the Sapir-Whorf hypothesis, suggests that the structure and vocabulary of a language influence its speakers’ perception and cognition. This concept has significant…
Ma’lumki, metafora inson tafakkurining asosiy kognitiv vositalaridan biri hisoblanadi. Metaforaning til va tafakkur mahsuliligi, tushunish mexanizmlari nuqtayi nazardan qaralganda, uning kognitiv tahliliga kuchli…
В статье рассматривается образ Сесиль - героини романа Франсуазы Саган «Bonjour Tristesse» - как воплощение новой женской фигуры во французской литературе XX века. Анализируются основные черты персонажей Саган: их…
Ushbu maqolada istiqlol yillarida qozoq adabiyotida yaratilgan Ismoil Saparboyning “Amir Temur” she’riy dramasi tahlil etiladi. Bu she’riy tarixiy drama buyuk fotih Amir Temur haqida yaratilgan o‘zbek tarixiy dramalari…
Science time — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…