O’tkir insult bilan kasallangan bemorlarda kognitiv faoliyatni baholash

Tolibov D.S., Qarshiboyeva N.I., Yusupov A.U.

Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии · 2026-yil

Annotatsiya

O‘tkir insult rivojlangan bemorlarda kognitiv funksiyalarning dastlabki bosqichdayoq baholanishi kelajakda demensiyani o‘z vaqtida aniqlash va davolash samaradorligini oshirishga yordam beradi. Shunga qaramay, amaliyotda insultning o‘tkir fazasida kognitiv testlardan yetarli darajada foydalanilmaydi.Maqsad — o‘tkir insult bilan shifoxonaga yotqizilgan bemorlarda kognitiv testlarni o‘tkazish imkoniyatini baholash hamda testni bajara olgan va bajara olmagan bemorlar o‘rtasidagi klinik farqlarni aniqlashdan iborat.Metodlar: 2023 yil yanvaridan 2024 yil iyunigacha bo‘lgan davrda jami 291 nafar insult gumoni bo‘lgan bemor shifoxonaga qabul qilindi. Ulardan 280 nafarida insult tashxisi tasdiqlandi (median yosh — 73 [63–81] yosh; erkaklar ulushi — 70%; insultdan avval kognitiv pasayish alomatlari bo‘lganlar — 11%). Bemorlar uchta asosiy kognitiv testni to‘liq bajarish imkoniyatiga qarab ikki guruhga ajratildi: testni bajarganlar (testable), testni bajara olmaganlar (untestable). Natijalar 280 bemorning 72% qismi kognitiv testlarni insult boshlanganidan o‘rtacha 4 [3–5] kun o‘tgach muvaffaqiyatli bajara oldi. Guruhlar o‘rtasida quyidagi ko‘rsatkichlar bo‘yicha sezilarli tafovutlar qayd etildi: Yosh: 70 [60–79] yosh vs 77 [70–85] yosh (p < 0.0001) IQCODE bo‘yicha kognitiv pasayish darajasi: 79 [78–89] vs 83 [79–95] (p = 0.012) NIHSS bo‘yicha insult og‘irligi: 3 [2–6] vs 13 [5–17] (p < 0.0001 Logistik regressiya tahliliga ko‘ra, kognitiv testlarni bajara olmaslikning mustaqil xavf omillari quyidagilar bo‘ldi: katta yosh NIHSS bo‘yicha yuqori baho, insultgacha kognitiv pasayishning mavjud bo‘lishi. Xulosa: O‘tkir insult bilan kasallangan bemorlarning qariyb uchdan ikki qismi (72%) kognitiv testlarni muvaffaqiyatli bajarishga qodir ekanligi aniqlandi. Ushbu imkoniyat ayniqsa yoshroq, insultga qadar kognitiv salohiyati saqlangan va insultning yengil darajasini boshdan kechirgan bemorlarda yuqori bo‘ldi. Kognitiv funksiyalarni erta bosqichda baholash demensiyani o‘z vaqtida aniqlash, differensial tashxis qo‘yish va erta davolash strategiyalarini shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarTolibov D.S., Qarshiboyeva N.I., Yusupov A.U.
JurnalВестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии
NashriyotАссоциация Пульмонологов Центральной Азии
ISSN2181-4988
Nashr sanasi2026-01-03
Jild15
Son10
Betlar310-315
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Demensiya, o’tkir insult, neyropsixologik test, Mini-Mental State Examination (MMSE), Monreal Cognitive Assessment (MoCA)

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APATolibov D.S., Qarshiboyeva N.I., & Yusupov A.U. (2026). O’TKIR INSULT BILAN KASALLANGAN BEMORLARDA KOGNITIV FAOLIYATNI BAHOLASH. Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии, 15(10), 310-315. https://journals.tnmu.uz/index.php/bapca/article/view/3312
GOST (OAK)Tolibov D.S., Qarshiboyeva N.I., Yusupov A.U. O’TKIR INSULT BILAN KASALLANGAN BEMORLARDA KOGNITIV FAOLIYATNI BAHOLASH // Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии. – 2026. – T. 15, № 10. – B. 310-315.
MLATolibov D.S., Qarshiboyeva N.I., and Yusupov A.U. “O’TKIR INSULT BILAN KASALLANGAN BEMORLARDA KOGNITIV FAOLIYATNI BAHOLASH.” Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии, 15(10), 310-315, 2026. https://journals.tnmu.uz/index.php/bapca/article/view/3312
ChicagoTolibov D.S., Qarshiboyeva N.I., and Yusupov A.U. “O’TKIR INSULT BILAN KASALLANGAN BEMORLARDA KOGNITIV FAOLIYATNI BAHOLASH.” Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии, 15(10), 310-315 (2026). https://journals.tnmu.uz/index.php/bapca/article/view/3312
HarvardTolibov D.S., Qarshiboyeva N.I., and Yusupov A.U (2026) ‘O’TKIR INSULT BILAN KASALLANGAN BEMORLARDA KOGNITIV FAOLIYATNI BAHOLASH’, Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии, 15(10), 310-315. https://journals.tnmu.uz/index.php/bapca/article/view/3312
BibTeX
@article{tolibovdsqarshiboyevani2026,
  title = {O’TKIR INSULT BILAN KASALLANGAN BEMORLARDA KOGNITIV FAOLIYATNI BAHOLASH},
  author = {Tolibov D.S., Qarshiboyeva N.I. and Yusupov A.U.},
  journal = {Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии},
  year = {2026},
  volume = {15},
  number = {10},
  pages = {310-315},
  url = {https://journals.tnmu.uz/index.php/bapca/article/view/3312}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии jurnalidan boshqa maqolalar

Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari