Ushbu ilmiy maqola G‘afur G‘ulomning "Shum bola" asaridagi hazil-mutoyiba konseptining lingvokognitiv struktur’asini va uning ingliz hamda rus tillaridagi tarjimalarda transformatsiyaga uchrashi mexanizmlarini kompleks tahlil qiladi. Tadqiqotda hazil-mutoyiba nafaqat stilistik vosita, balki milliy mentalitet, kognitiv strukturalar va madaniy kodlarni o‘zida mujassamlashtirgan murakkab lingvokulturologik fenomen sifatida o‘rganilgan. Asardagi hazil-mutoyiba konseptining asosiy komponentlari – verbal hazil (so‘z o‘yinlari, kalamburlar, kinoya), situativ komizm (kutilmagan vaziyatlar, paradokslar), xarakter komizmi (bolalarcha beg‘uborlik, kattalarning nojo‘yaligi) va milliy-madaniy hazil (mahalliy realiyalar, etnografik elementlar) qatlamlari ajratib ko‘rsatilgan. Ingliz (Robert Daglish, Catherine Fitzpatrick) va rus (Natalya Vladimirova, Pavel Salzman) tarjimalarining komparativ tahlili natijasida hazil-mutoyiba elementlarining tarjimada yo‘qolish yoki transformatsiya mexanizmlari aniqlangan. Statistik ma’lumotlar ko‘rsatishicha, verbal hazilning 70%i, situativ komizmning 40%i, milliy-madaniy hazilning 85%i tarjimada muhim o‘zgarishlarga uchragan. Maqolada hazil-mutoyiba konseptini tarjimada saqlashning kognitiv-pragmatik modeli ishlab chiqilgan va optimal tarjima strategiyalari tavsiya etilgan.
| Mualliflar | Iroda Abdullayevna, Baydjanova |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashr sanasi | 2026-03-15 |
| Jild | 4 |
| Son | 3/2 |
| Betlar | 284-290 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.66345/stj.v4i3/2.5328 |
DOI: 10.66345/stj.v4i3/2.5328 · Maqolaning asl sahifasi
hazil-mutoyiba konsepti, lingvokognitiv tahlil, verbal komizm, madaniy hazil, tarjima transformatsiyasi,
This article explores the deep historical, linguistic, and genetic connections between the Hungarian (Magyar) people and various Turkic nations. It highlights their interactions from the 6th to 9th centuries with Turkic…
В статье рассматриваются модусы мультикультуры в творчестве современного американского писателя китайского происхождения Ха Цзиня. Мастер короткого рассказа представляет поколение так называемых «новых американцев», в…
Ushbu maqolada Abdulla Oripov va Erkin Vohidov she’riyatidagi quyosh obrazi qiyosiy tahlil qilindi. Tadqiqotda quyosh timsolining har ikki ijodkor dunyoqarashidagi o‘rni, uning badiiy funksiyalari va ramziy ma’nolari…
Korpuslar, birinchi navbatda, lingvistik tadqiqotlar uchun ma’lumotlar bazasidir. Tilning mavqeini oshirish, ijtimoiy funksiyalarini kengaytirish, kommunikatsiyadagi o‘rnini belgilash, axborot asri talablariga muvofiq…
Mazkur maqolada Xorazm tasavvuf adabiyotining shakllanish jarayoni, rivojlanish bosqichlari va davriy tasnifi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tasavvuf ta’limotining turkiy adabiyotga kirib kelishi, uning badiiy tafakkur…
Ushbu maqolada Toxir Malikning “Odamiylik mulki” asarida mumtoz adabiyot namunalari sharhi xususida soʻz yuritiladi. “Odamiylik mulki” asarida uchragan mumtoz adabiyot namunalarining mavzu ko‘lami va yozuvchi…
So‘z mohiyatini idrok qilganlar uni qayta so‘zlash vazifasida bo‘ladilar. Mazkur vazifa o‘laroq anglaganlari asl mohiyatni shakllar vositasida qayta bayoni uchun Mir Alisher Navoiy so‘z san’atini oshno tutdi. Navoiyning…
This article examines the linguopoetic nature, types, and main characteristics of wordplay in literary texts from a scholarly perspective. It substantiates that wordplay arises from the creative use of the formal and…
Maqolada psixolingvistika fanining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va uning yetakchi namoyondalarining ilmiy qarashlari atroflicha yoritilgan. Xususan, til va tafakkur munosabati, nutqiy faoliyat mexanizmlari…
Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek leksikografiyasi yutuqlari, xususan, lotin yozuvida nashr qilingan olti jildli “O‘zbek tilining izohli lug‘ati” tarkibidagi semantik yangilanishlar, neologizmlar, eskirgan so‘zlar…