Oʻzbek tili leksik birliklari ravish soʻz turkumini pos teglash algoritmlari va modellari

Nizomaddin Uktambay oʻgʻli, Xudayberganov

Science time · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqola oʻzbek tilidagi ravish soʻz turkumini aniqlash va grammatik POS (Part-of-Speech) teglash algoritmlari hamda modellarining nazariy asoslari, amaliy tatbiq usullari va eksperimental natijalarini chuqur tahlil qilishga bagʻishlangan. Tadqiqotda qoidalarga asoslangan yondashuv (rule-based), statistik modellar (Hidden Markov Model – HMM, Conditional Random Fields – CRF) va zamonaviy chuqur oʻrganish (Deep Learning) modellarining ravish soʻz turkumini teglashdagi samaradorligi oʻrganiladi. Ravishlarning morfologik tuzilishi, maʼno turlari va sintaktik vazifalaridan kelib chiqqan holda, ularni avtomatik aniqlash algoritmlari ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalariga koʻra, gibrid yondashuv qoidalarga asoslangan va statistik modellarning uygʻunligi 94.2% aniqlik darajasiga erishgan boʻlib, bu qoidalarga asoslangan (89.7%) va HMM (91.3%) modellaridan yuqori koʻrsatkich hisoblanadi. Maqolada algoritm strukturalari, teglar toʻplami (tagset) va samaradorlik koʻrsatkichlari jadval va diagrammalar orqali vizual tarzda ifodalangan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarNizomaddin Uktambay oʻgʻli, Xudayberganov
JurnalScience time
NashriyotАжиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти
ISSN2992-8850
Nashr sanasi2026-03-15
Jild4
Son3/2
Betlar205-212
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.66345/stj.v4i3/2.5314
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.66345/stj.v4i3/2.5314 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

ravish soʻz turkumi, POS teglash, HMM, CRF, qoidaviy algoritmlar, morfologik tahlil, oʻzbek tili korpusi, Viterbi algoritmi, teglar toʻplami

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APANizomaddin Uktambay oʻgʻli, Xudayberganov (2026). OʻZBEK TILI LEKSIK BIRLIKLARI RAVISH SOʻZ TURKUMINI POS TEGLASH ALGORITMLARI VA MODELLARI. Science time, 4(3/2), 205-212. https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5314
GOST (OAK)Nizomaddin Uktambay oʻgʻli, Xudayberganov OʻZBEK TILI LEKSIK BIRLIKLARI RAVISH SOʻZ TURKUMINI POS TEGLASH ALGORITMLARI VA MODELLARI // Science time. – 2026. – T. 4, № 3/2. – B. 205-212. – DOI: 10.66345/stj.v4i3/2.5314.
MLANizomaddin Uktambay oʻgʻli, Xudayberganov. “OʻZBEK TILI LEKSIK BIRLIKLARI RAVISH SOʻZ TURKUMINI POS TEGLASH ALGORITMLARI VA MODELLARI.” Science time, 4(3/2), 205-212, 2026. https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5314
ChicagoNizomaddin Uktambay oʻgʻli, Xudayberganov. “OʻZBEK TILI LEKSIK BIRLIKLARI RAVISH SOʻZ TURKUMINI POS TEGLASH ALGORITMLARI VA MODELLARI.” Science time, 4(3/2), 205-212 (2026). https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5314
HarvardNizomaddin Uktambay oʻgʻli, Xudayberganov (2026) ‘OʻZBEK TILI LEKSIK BIRLIKLARI RAVISH SOʻZ TURKUMINI POS TEGLASH ALGORITMLARI VA MODELLARI’, Science time, 4(3/2), 205-212. https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5314
BibTeX
@article{nizomaddinuktambayoglixudayberganov2026,
  title = {OʻZBEK TILI LEKSIK BIRLIKLARI RAVISH SOʻZ TURKUMINI POS TEGLASH ALGORITMLARI VA MODELLARI},
  author = {Nizomaddin Uktambay oʻgʻli, Xudayberganov},
  journal = {Science time},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {3/2},
  pages = {205-212},
  doi = {10.66345/stj.v4i3/2.5314},
  url = {https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5314}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Science time jurnalidan boshqa maqolalar

Science time — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari