Ushbu maqola oʻzbek tilidagi ravish soʻz turkumini aniqlash va grammatik POS (Part-of-Speech) teglash algoritmlari hamda modellarining nazariy asoslari, amaliy tatbiq usullari va eksperimental natijalarini chuqur tahlil qilishga bagʻishlangan. Tadqiqotda qoidalarga asoslangan yondashuv (rule-based), statistik modellar (Hidden Markov Model – HMM, Conditional Random Fields – CRF) va zamonaviy chuqur oʻrganish (Deep Learning) modellarining ravish soʻz turkumini teglashdagi samaradorligi oʻrganiladi. Ravishlarning morfologik tuzilishi, maʼno turlari va sintaktik vazifalaridan kelib chiqqan holda, ularni avtomatik aniqlash algoritmlari ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalariga koʻra, gibrid yondashuv qoidalarga asoslangan va statistik modellarning uygʻunligi 94.2% aniqlik darajasiga erishgan boʻlib, bu qoidalarga asoslangan (89.7%) va HMM (91.3%) modellaridan yuqori koʻrsatkich hisoblanadi. Maqolada algoritm strukturalari, teglar toʻplami (tagset) va samaradorlik koʻrsatkichlari jadval va diagrammalar orqali vizual tarzda ifodalangan.
| Mualliflar | Nizomaddin Uktambay oʻgʻli, Xudayberganov |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashr sanasi | 2026-03-15 |
| Jild | 4 |
| Son | 3/2 |
| Betlar | 205-212 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.66345/stj.v4i3/2.5314 |
DOI: 10.66345/stj.v4i3/2.5314 · Maqolaning asl sahifasi
ravish soʻz turkumi, POS teglash, HMM, CRF, qoidaviy algoritmlar, morfologik tahlil, oʻzbek tili korpusi, Viterbi algoritmi, teglar toʻplami
The present article investigates the problems that the translators encounter when transferring the unique punctuation system of Fyodor Dostoevsky from Russian into Uzbek. Dostoevsky's punctuation system was based on his…
Ushbu maqolada o‘zbek adabiyotining yirik vakillaridan biri Usmon Azim ijodida individual uslub (idiolekt) xususiyatlari lingvopoetik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda shoirning o‘ziga xos til birliklari, badiiy…
Language contact is one of the central factors influencing linguistic development in multilingual societies. Continuous interaction between linguistic communities leads to the emergence of various phenomena such as…
Mazkur maqolada o‘zbek tili qurilish terminologiyasining tarixiy shakllanishi tahlil qilinadi. Unda terminlarning paydo bo‘lish manbalari, rivojlanish bosqichlari hamda turli tillar ta’siri yoritilgan. Tadqiqot…
Ushbu maqolada O‘zbekiston Qahramoni, xalq shoiri Abdulla Oripov she’riyatining poetik tabiati, xususan, badiiy obraz va metaforik tafakkur masalalari tahlil qilingan. Shoir ijodidagi samimiylik va obrazlilikning o‘zaro…
Ushbu maqolada o‘zbek satirik adabiyotining yirik vakili Maxmur ijodida badiiy tasvir vositalari, xususan, mubolag‘a va talmeh san’atlarining qo‘llanilish mahorati tahlil qilingan. Shoirning satirik obrazlar yaratishda…
This paper explores the concept of chronotope, as theorized by Mikhail Bakhtin, is a fundamental aspect of narrative structure that transcends the boundaries of individual works. Time and space are inextricably linked…
Ushbu maqolada sud-huquqiy matnlar — hukm, qaror va da'vonoma — tizimida ekstralingvistik omillarning matn tuzilishiga ta'siri lingvistik-pragmatik metodologiya asosida o‘rganiladi. Ijtimoiy-kommunikativ kontekst…
Mazkur maqolada XX asr nemis va o‘zbek dramaturgiyasining rivojlanish jarayoni va davr talqini masalasi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Ijtimoiy-siyosiy, madaniy va tarixiy omillarni inobatga olgan holda, dramaturgiya…
Quyidagi maqolada o‘zbek tiliga arab tilidan kirib kelgan o‘zlashmalar (arabizmlar)ning semantik rivojlanishi va ularni o‘qitishdagi semantizatsiya muammolari tadqiq etiladi. Maqolada so‘z ma’nolarining…