Psixologik himoya mexanizmlarining turlari va ularning adaptiv xususiyatlari

ZAYNOBIDDINOV, JALOLIDDIN

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

tashqi bosimlar va noaniq vaziyatlar bilan to‘qnashadi. Bunday sharoitlarda psixologik himoya mexanizmlari individning ruhiy muvozanatini saqlash va adaptiv javoblar ishlab chiqishdagi asosiy regulyativ vosita sifatida namoyon bo‘ladi. Ular shaxsga ichki konfliktlar, travmatik kechinmalar va tashqi stress omillariga nisbatan moslashuvchan reaktsiyalarni shakllantirishga yordam beradi, natijada psixik barqarorlikni ta’minlaydi [17, 34–39]. Psixoanalitik yondashuv asoschisi Z. Freyd psixologik himoyani ong va ongsizlik o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlovchi mexanizm sifatida talqin qilib, shaxs ongiga xavf tug‘diruvchi impulslar va kechinmalarni cheklash jarayonini ta’kidlagan. Keyingi tadqiqotlar (A. Freyd, G. Vaillant, N. Mak-Vilyams) himoya mexanizmlarining darajalari, ularning adaptivligi va shaxs rivojlanishidagi funksional ahamiyatini tizimli ravishda aniqlashga xizmat qilgan [5, 112–118]. Shu nuqtai nazardan qaraganda, himoya mexanizmlari nafaqat psixik barqarorlikni ta’minlovchi vosita, balki shaxsning stressga bardoshliligini oshiruvchi va ijtimoiy muhitga moslashuvchan javoblar ishlab chiqishga yordam beruvchi strategik resurs sifatida ham qaraladi. Zamonaviy amaliy psixologiyada stressni boshqarish mexanizmlari, jumladan, humor, rasionalizatsiya, sublimatsiya va proyeksiya kabi adaptiv himoya shakllari, psixoprofilaktik dasturlar va psixologik maslahatlar tizimida faol qo‘llanilmoqda [9, 112–115]. Shu bilan birga, O‘zbekiston sharoitida iqtisodiy beqarorlik, migratsiya jarayonlari, pandemiya oqibatlari va ijtimoiy o‘zgarishlar shaxslar stressga nisbatan adaptiv javoblarini sinovdan o‘tkazmoqda. Shu sababli davlat va jamiyat tizimlarida psixologik qo‘llab-quvvatlashning oldi olinadigan, profilaktik va terapevtik shakllari kengaytirilmoqda, maktab, oliy ta’lim va mahalla tizimlarida esa …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarZAYNOBIDDINOV, JALOLIDDIN
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-07-25
Son7
Betlar239-243
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.121
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.121 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

Psychological defense mechanisms, stress management, mental stability, adaptive reactions, sublimation, rationalization, projection, negation, return, humor, conditions of Uzbekistan, applied psychology. Shaxsning psixik barqarorligi va atrof-muhitga moslashuvchanligi zamonaviy psixologik tadqiqotlarda markaziy o‘rinni egallaydi. Hayotiy faoliyat davomida inson turli ichki ziddiyatlar, Механизмы психологической защиты, управление стрессом, психическая устойчивость, адаптивные реакции, сублимация, рационализация, проекция, отрицание, возвращение, юмор, условия Узбекистана, прикладная психология

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APAZAYNOBIDDINOV, JALOLIDDIN (2026). PSIXOLOGIK HIMOYA MEXANIZMLARINING TURLARI VA ULARNING ADAPTIV XUSUSIYATLARI. Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 239-243. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.121
GOST (OAK)ZAYNOBIDDINOV, JALOLIDDIN PSIXOLOGIK HIMOYA MEXANIZMLARINING TURLARI VA ULARNING ADAPTIV XUSUSIYATLARI // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 7. – B. 239-243. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.121.
MLAZAYNOBIDDINOV, JALOLIDDIN. “PSIXOLOGIK HIMOYA MEXANIZMLARINING TURLARI VA ULARNING ADAPTIV XUSUSIYATLARI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 239-243, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.121
ChicagoZAYNOBIDDINOV, JALOLIDDIN. “PSIXOLOGIK HIMOYA MEXANIZMLARINING TURLARI VA ULARNING ADAPTIV XUSUSIYATLARI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 239-243 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.121
HarvardZAYNOBIDDINOV, JALOLIDDIN (2026) ‘PSIXOLOGIK HIMOYA MEXANIZMLARINING TURLARI VA ULARNING ADAPTIV XUSUSIYATLARI’, Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 239-243. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.121
BibTeX
@article{zaynobiddinovjaloliddin2026,
  title = {PSIXOLOGIK HIMOYA MEXANIZMLARINING TURLARI VA ULARNING ADAPTIV XUSUSIYATLARI},
  author = {ZAYNOBIDDINOV, JALOLIDDIN},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {7},
  pages = {239-243},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.121},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.121}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari