tashqi bosimlar va noaniq vaziyatlar bilan to‘qnashadi. Bunday sharoitlarda psixologik himoya mexanizmlari individning ruhiy muvozanatini saqlash va adaptiv javoblar ishlab chiqishdagi asosiy regulyativ vosita sifatida namoyon bo‘ladi. Ular shaxsga ichki konfliktlar, travmatik kechinmalar va tashqi stress omillariga nisbatan moslashuvchan reaktsiyalarni shakllantirishga yordam beradi, natijada psixik barqarorlikni ta’minlaydi [17, 34–39]. Psixoanalitik yondashuv asoschisi Z. Freyd psixologik himoyani ong va ongsizlik o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlovchi mexanizm sifatida talqin qilib, shaxs ongiga xavf tug‘diruvchi impulslar va kechinmalarni cheklash jarayonini ta’kidlagan. Keyingi tadqiqotlar (A. Freyd, G. Vaillant, N. Mak-Vilyams) himoya mexanizmlarining darajalari, ularning adaptivligi va shaxs rivojlanishidagi funksional ahamiyatini tizimli ravishda aniqlashga xizmat qilgan [5, 112–118]. Shu nuqtai nazardan qaraganda, himoya mexanizmlari nafaqat psixik barqarorlikni ta’minlovchi vosita, balki shaxsning stressga bardoshliligini oshiruvchi va ijtimoiy muhitga moslashuvchan javoblar ishlab chiqishga yordam beruvchi strategik resurs sifatida ham qaraladi. Zamonaviy amaliy psixologiyada stressni boshqarish mexanizmlari, jumladan, humor, rasionalizatsiya, sublimatsiya va proyeksiya kabi adaptiv himoya shakllari, psixoprofilaktik dasturlar va psixologik maslahatlar tizimida faol qo‘llanilmoqda [9, 112–115]. Shu bilan birga, O‘zbekiston sharoitida iqtisodiy beqarorlik, migratsiya jarayonlari, pandemiya oqibatlari va ijtimoiy o‘zgarishlar shaxslar stressga nisbatan adaptiv javoblarini sinovdan o‘tkazmoqda. Shu sababli davlat va jamiyat tizimlarida psixologik qo‘llab-quvvatlashning oldi olinadigan, profilaktik va terapevtik shakllari kengaytirilmoqda, maktab, oliy ta’lim va mahalla tizimlarida esa …
| Mualliflar | ZAYNOBIDDINOV, JALOLIDDIN |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-25 |
| Son | 7 |
| Betlar | 239-243 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.121 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.121 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
Psychological defense mechanisms, stress management, mental stability, adaptive reactions, sublimation, rationalization, projection, negation, return, humor, conditions of Uzbekistan, applied psychology. Shaxsning psixik barqarorligi va atrof-muhitga moslashuvchanligi zamonaviy psixologik tadqiqotlarda markaziy o‘rinni egallaydi. Hayotiy faoliyat davomida inson turli ichki ziddiyatlar, Механизмы психологической защиты, управление стрессом, психическая устойчивость, адаптивные реакции, сублимация, рационализация, проекция, отрицание, возвращение, юмор, условия Узбекистана, прикладная психология
Kirish. XXI asrning uchinchi o‘n yilligida raqamli transformatsiya jamiyat hayotining barcha sohalariga chuqur kirib bordi. Sun’iy intellekt texnologiyalari, avtomatlashtirish, raqamli platformalar, masofaviy ish…
Kirish. Bugungi globallashuv, raqamli transformatsiya, kasbiy raqobat va ijtimoiy munosabatlarning murakkablashuvi sharoitida insonning ruhiy salomatligini saqlash masalasi zamonaviy psixologiya fanining eng dolzarb…
Kirish. Globallashuv va raqamli transformatsiya jarayonlarining jadallashuvi natijasida jamiyatning barcha sohalarida, jumladan, huquqni muhofaza qilish va sud tizimida ham zamonaviy axborot-kommunikatsiya…
O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasida inson qadrini ulug‘lash, ta’lim sifatini oshirish, fuqarolarning ma’naviy-axloqiy rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash hamda sog‘lom ijtimoiy muhitni shakllantirish ustuvor…
Kirish. Jamiyat taraqqiyotida o‘qituvchining o‘rni beqiyos hisoblanadi. Har qanday mamlakatning intellektual salohiyati, ma’naviy taraqqiyoti va inson kapitalining rivojlanishi ko‘p jihatdan pedagoglar faoliyatining…
Kirish. So‘nggi yillarda internet orqali ta’lim olish odatiy holga aylandi. Pandemiya davrida bu jarayon yanada tezlashdi va ko‘plab odamlar onlayn platformalardan foydalana boshladi. Lekin har bir onlayn kurs bir xil…
Kirish. Bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida insonning ijtimoiylashuv jarayoni tubdan o‘zgarib bormoqda. Ayniqsa, internet texnologiyalari, ijtimoiy tarmoqlar va virtual kommunikatsiya…
Kirish. Zamonaviy ta’lim tizimining asosiy vazifalaridan biri o‘quvchi va talabalarda tayyor bilimlarni yodlab olishdan ko‘ra, ularni mustaqil tahlil qilish, tizimga solish va amaliyotda qo‘llay olish ko‘nikmalarini…
Moreover, socio-cultural factors such as learners’ background, environment, and exposure to English also affect their motivation levels. In many non-English-speaking countries, including Uzbekistan, students often learn…
Introduction. Language constitutes one of the most essential tools for human communication. Throughout history, individuals have developed various systems of communication to express thoughts, emotions, and knowledge…