Biotexnologiya obyektlarining fuqarolik-huquqiy tabiati va xususiyatlari: nazariy-huquqiy tahlil

Mamanazarov , Sardor, Mamanazarov , Sardor, Маманазаров , Сардор

Юриспруденция · 2026-yil

Annotatsiya

Zamonaviy biotexnologiya obyektlarining huquqiy tabiati fuqarolik huquqida murakkab va ko‘p qirrali masalalarni keltirib chiqarmoqda. Ushbu maqolada biotexnologiya obyektlarining to‘rt asosiy xususiyati – tabiiyligi va sun’iylik dialektikasi, biologik takrorlanish qobiliyati, yuqori xavf va noaniqlik darajasi hamda etik-ijtimoiy ahamiyatning yuqoriligi – kompleks ravishda tahlil qilindi. Tadqiqotda qiyosiy-huquqiy, tarixiy-huquqiy va empirik tahlil metodlaridan foydalanilgan holda AQSh, Yevropa Ittifoqi, Xitoy va boshqa yirik yurisdiksiyalar amaliyoti o‘rganildi. Asosiy natijalar shuni ko‘rsatdiki, biotexnologiya obyektlari o‘ziga xos tabiiylik-sun’iylik ikkilamchiligi, o‘z-o‘zini takrorlash xususiyati va yuqori etik ahamiyati tufayli an’anaviy fuqarolik-huquqiy kategoriyalardan tubdan farq qiladi va maxsus huquqiy yondashuvni talab etadi. 1980-yildagi “Diamond v. Chakrabarty” va 2013-yildagi “Association for Molecular Pathology v. Myriad Genetics” ishlaridagi tarixiy pretsedentlar tahlili biologik materiallar patentlanishida tabiiy va sun’iy elementlarning huquqiy chegaralarini belgilash masalasining murakkabligini yaqqol ko‘rsatdi. Tadqiqot xulosasida biotexnologiya obyektlarining fuqarolik-huquqiy maqomini aniqlashda etik normalar, xavfsizlik talablari va innovatsion rivojlanish o‘rtasidagi nozik muvozanatni saqlash zarurligi ta’kidlanadi. Maqolada, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida biotexnologiya obyektlariga nisbatan maxsus huquqiy tartibga solish mexanizmlarini joriy etish zaruriyati asoslanadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMamanazarov , Sardor, Mamanazarov , Sardor, Маманазаров , Сардор
JurnalЮриспруденция
NashriyotТошкент давлат юридик университети
ISSN2181-1938
Nashr sanasi2026-02-01
Jild5
Son5
Betlar55-66
TilO‘zbek
Ilmiy sohaYuridik
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

biotechnology objects, genetic materials, biological reproduction, CRISPR-Cas9 technology, cell lines, recombinant microorganisms, biosafety, bioethics, биотехнологические объекты, генетические материалы, биологическое воспроизведение, технология CRISPR-Cas9, клеточные линии, рекомбинантные микроорганизмы, биологическая безопасность, биоэтика, biotexnologiya obyektlari, genetik materiallar, biologik takrorlanish, CRISPR-Cas9 texnologiyasi, hujayraviy liniyalar, rekombinant mikroorganizmlar, biologik xavfsizlik, bioetika

Ilmiy soha

Yuridik

Iqtibos keltirish

APAMamanazarov , Sardor, Mamanazarov , Sardor, & Маманазаров , Сардор (2026). BIOTEXNOLOGIYA OBYEKTLARINING FUQAROLIK-HUQUQIY TABIATI VA XUSUSIYATLARI: NAZARIY-HUQUQIY TAHLIL. Юриспруденция, 5(5), 55-66. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/154
GOST (OAK)Mamanazarov , Sardor, Mamanazarov , Sardor, Маманазаров , Сардор BIOTEXNOLOGIYA OBYEKTLARINING FUQAROLIK-HUQUQIY TABIATI VA XUSUSIYATLARI: NAZARIY-HUQUQIY TAHLIL // Юриспруденция. – 2026. – T. 5, № 5. – B. 55-66.
MLAMamanazarov , Sardor, Mamanazarov , Sardor, and Маманазаров , Сардор. “BIOTEXNOLOGIYA OBYEKTLARINING FUQAROLIK-HUQUQIY TABIATI VA XUSUSIYATLARI: NAZARIY-HUQUQIY TAHLIL.” Юриспруденция, 5(5), 55-66, 2026. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/154
ChicagoMamanazarov , Sardor, Mamanazarov , Sardor, and Маманазаров , Сардор. “BIOTEXNOLOGIYA OBYEKTLARINING FUQAROLIK-HUQUQIY TABIATI VA XUSUSIYATLARI: NAZARIY-HUQUQIY TAHLIL.” Юриспруденция, 5(5), 55-66 (2026). https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/154
HarvardMamanazarov , Sardor, Mamanazarov , Sardor, and Маманазаров , Сардор (2026) ‘BIOTEXNOLOGIYA OBYEKTLARINING FUQAROLIK-HUQUQIY TABIATI VA XUSUSIYATLARI: NAZARIY-HUQUQIY TAHLIL’, Юриспруденция, 5(5), 55-66. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/154
BibTeX
@article{mamanazarovsardor2026,
  title = {BIOTEXNOLOGIYA OBYEKTLARINING FUQAROLIK-HUQUQIY TABIATI VA XUSUSIYATLARI: NAZARIY-HUQUQIY TAHLIL},
  author = {Mamanazarov , Sardor and Mamanazarov , Sardor and Маманазаров , Сардор},
  journal = {Юриспруденция},
  year = {2026},
  volume = {5},
  number = {5},
  pages = {55-66},
  url = {https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/154}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Юриспруденция jurnalidan boshqa maqolalar

Юриспруденция — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Mamanazarov , Sardor — boshqa maqolalari

Yuridik sohasidagi boshqa maqolalar

Yuridik sohasidagi OAK jurnallari