Oxirgi zarurat holatida yetkazilishiga yoʻl qoʻyilgan zararning chegarasini aniqlash muammolari

Jumanazarova, Marjona, Jumanazarova, Marjona, Жуманазарова, Маржона

Юриспруденция · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada qilmishning jinoiyligini istisno qiluvchi holatlardan biri boʻlgan oxirgi zarurat holati amalda mavjud boʻlishi uchun shaxs tomonidan yetkazilishi mumkin boʻlgan zararga qoʻyiluvchi talablarga bagʻishlangan. Mavzuning dolzarbligi shundaki, amaliyotda oxirgi zaruratni qoʻllash borasida boʻshliqlarning mavjudligi fuqarolarning ushbu normalardan foydalanish huquqlari cheklanishiga sabab boʻlmoqda. Lekin shu kunga qadar oxirgi zarurat holatida yetkazilgan zararning doirasi, uning chegarasi bilan bogʻliq nazariy muammolar olimlarimiz tomonidan ilmiy tadqiqot predmeti sifatida oʻrganilmagan. Maqolada Gʻarb va MDHning qator olimlari, jumladan, B. Grant, J. Herring, G.M. Gexfenbaum, V.N. Vinokurov, A.V. Nikulenko va boshqalarning oxirgi zaruratda zararni baholashga qaratilgan fikrlari nazariy jihatdan oʻrganildi. Zararni baholash uchun jinoyat huquqi nazariyasida uchraydigan ikki xil tamoyil, yaʼni zaruriyat va mutanosiblik tamoyillari tahlil etildi. Shuningdek, AQSh, Buyuk Britaniya, Germaniya kabi ilgʻor xorijiy davlatlarning tajribasiga murojaat etilgan holda mazkur davlatlarda mavjud sud amaliyoti materiallari tahlil qilingan. Nafaqat milliy va xorijiy olimlarning nazariy qarashlari, balki yuzdan ortiq huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrov natijalari oʻrganilib, yakunda xulosa qilindi. Shu bilan birga, jinoyat qonunchiligimizdagi ayni normalarni takomillashtirishga qaratilgan taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi. Oxirgi zarurat normalarini takomillashtirishga qaratilgan nazariy gʻoyalarga “Quad necessitas non habet legem” va “Necessitas vincit legem” tamoyillari asos sifatida olindi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarJumanazarova, Marjona, Jumanazarova, Marjona, Жуманазарова, Маржона
JurnalЮриспруденция
NashriyotТошкент давлат юридик университети
ISSN2181-1938
Nashr sanasi2026-01-29
Jild5
Son1
Betlar38-50
TilO‘zbek
Ilmiy sohaYuridik
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

extreme necessity, harm, danger, necessity, proportionality, objective criterion, subjective criterion, крайняя необходимость, ущерб, опасность, необходимость, соразмерность, объективный критерий, субъективный критерий, oxirgi zarurat, zarar, xavf, zaruriyat, mutanosiblik, obyektiv mezon, subyektiv mezon

Ilmiy soha

Yuridik

Iqtibos keltirish

APAJumanazarova, Marjona, Jumanazarova, Marjona, & Жуманазарова, Маржона (2026). OXIRGI ZARURAT HOLATIDA YETKAZILISHIGA YOʻL QOʻYILGAN ZARARNING CHEGARASINI ANIQLASH MUAMMOLARI. Юриспруденция, 5(1), 38-50. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/91
GOST (OAK)Jumanazarova, Marjona, Jumanazarova, Marjona, Жуманазарова, Маржона OXIRGI ZARURAT HOLATIDA YETKAZILISHIGA YOʻL QOʻYILGAN ZARARNING CHEGARASINI ANIQLASH MUAMMOLARI // Юриспруденция. – 2026. – T. 5, № 1. – B. 38-50.
MLAJumanazarova, Marjona, Jumanazarova, Marjona, and Жуманазарова, Маржона. “OXIRGI ZARURAT HOLATIDA YETKAZILISHIGA YOʻL QOʻYILGAN ZARARNING CHEGARASINI ANIQLASH MUAMMOLARI.” Юриспруденция, 5(1), 38-50, 2026. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/91
ChicagoJumanazarova, Marjona, Jumanazarova, Marjona, and Жуманазарова, Маржона. “OXIRGI ZARURAT HOLATIDA YETKAZILISHIGA YOʻL QOʻYILGAN ZARARNING CHEGARASINI ANIQLASH MUAMMOLARI.” Юриспруденция, 5(1), 38-50 (2026). https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/91
HarvardJumanazarova, Marjona, Jumanazarova, Marjona, and Жуманазарова, Маржона (2026) ‘OXIRGI ZARURAT HOLATIDA YETKAZILISHIGA YOʻL QOʻYILGAN ZARARNING CHEGARASINI ANIQLASH MUAMMOLARI’, Юриспруденция, 5(1), 38-50. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/91
BibTeX
@article{jumanazarovamarjona2026,
  title = {OXIRGI ZARURAT HOLATIDA YETKAZILISHIGA YOʻL QOʻYILGAN ZARARNING CHEGARASINI ANIQLASH MUAMMOLARI},
  author = {Jumanazarova, Marjona and Jumanazarova, Marjona and Жуманазарова, Маржона},
  journal = {Юриспруденция},
  year = {2026},
  volume = {5},
  number = {1},
  pages = {38-50},
  url = {https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/91}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Юриспруденция jurnalidan boshqa maqolalar

Юриспруденция — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Jumanazarova, Marjona — boshqa maqolalari

Yuridik sohasidagi boshqa maqolalar

Yuridik sohasidagi OAK jurnallari