Eichhornia crassipes va pistia stratiotes efir moylarining kimyoviy tarkibini gc-ms usuli yordamida qiyosiy tahlil qilish va ularning biologik faolligi

Xayrullo, Egamberdiyev, Nurillo, Umirov, Ugilay, Abduraxmanova, Alimjon, Matchanov

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu ilmiy maqolada O‘zbekiston florasi va iqlim sharoitida introduksiya qilingan hamda oqova suvlarni biologik usulda tozalashda (fitoremediatsiya) faol ishlatiladigan ikki yirik gidrofit — Eichhornia crassipes (Suv gatsinti) va Pistia stratiotes (Suv salati) o‘simliklarining yer ustki qismidan gidrodistillatsiya yordamida ajratilgan efir moylarining komponent tarkibi Gaz xromatografiyasi — Mass-spektrometriya (GC-MS) usulida qiyosiy tadqiq etildi. Laboratoriya sharoitida olingan kromatogrammalar va mass- spektrlar taxlili har ikki o‘simlikning o‘ziga xos lipofil profili va terpenoid tarkibini ko‘rsatdi. Jumladan, E. crassipes moyida Oleic acid, ethyl ester (28.45%) va Hexadecanoic acid, ethyl ester (19.12%) yuqori konsentratsiyani tashkil qilsa, P. stratiotes namunalarida Hexadecanoic acid, ethyl ester (13.29%), erkin Palmitic acid (12.09%) hamda eng muhim fitosterollardan hisoblangan Stigmasterol (11.39%) dominant ekanligi ma’lum bo‘ldi. Shuningdek, xlorofill hosilasi hisoblangan Fitol diterpenoidi har ikki obyekatda ham qayd etilib, mos ravishda 12.35% va 2.12% ni tashkil etdi. Maqolada aniqlangan asosiy biofaol komponentlarning miqdoriy nisbatlari va ularning farmatsevtika, xalq tabobati hamda kosmetika sanoatidagi tibbiy-biologik salohiyati keng qiyosiy muhokama qilingan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarXayrullo, Egamberdiyev, Nurillo, Umirov, Ugilay, Abduraxmanova, Alimjon, Matchanov
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-09-05
Jild8
Son6
Betlar71-77
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i06.011
Indeksga qo‘shilgan2026-09-06

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i06.011 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Eichhornia crassipes, Pistia stratiotes, efir moyi, GC-MS tahlili, Oleik kislota etil efiri, Stigmasterol, Fitol, Skvalen, biofaollik, qiyosiy farmakologiya.

Iqtibos keltirish

APAXayrullo, Egamberdiyev, Nurillo, Umirov, Ugilay, Abduraxmanova, & Alimjon, Matchanov (2026). EICHHORNIA CRASSIPES VA PISTIA STRATIOTES EFIR MOYLARINING KIMYOVIY TARKIBINI GC-MS USULI YORDAMIDA QIYOSIY TAHLIL QILISH VA ULARNING BIOLOGIK FAOLLIGI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(6), 71-77. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i06.011
GOST (OAK)Xayrullo, Egamberdiyev va b. EICHHORNIA CRASSIPES VA PISTIA STRATIOTES EFIR MOYLARINING KIMYOVIY TARKIBINI GC-MS USULI YORDAMIDA QIYOSIY TAHLIL QILISH VA ULARNING BIOLOGIK FAOLLIGI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 6. – B. 71-77. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i06.011.
MLAXayrullo, Egamberdiyev, Nurillo, Umirov, Ugilay, Abduraxmanova, and Alimjon, Matchanov. “EICHHORNIA CRASSIPES VA PISTIA STRATIOTES EFIR MOYLARINING KIMYOVIY TARKIBINI GC-MS USULI YORDAMIDA QIYOSIY TAHLIL QILISH VA ULARNING BIOLOGIK FAOLLIGI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(6), 71-77, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i06.011
ChicagoXayrullo, Egamberdiyev, Nurillo, Umirov, Ugilay, Abduraxmanova, and Alimjon, Matchanov. “EICHHORNIA CRASSIPES VA PISTIA STRATIOTES EFIR MOYLARINING KIMYOVIY TARKIBINI GC-MS USULI YORDAMIDA QIYOSIY TAHLIL QILISH VA ULARNING BIOLOGIK FAOLLIGI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(6), 71-77 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i06.011
HarvardXayrullo, Egamberdiyev, Nurillo, Umirov, Ugilay, Abduraxmanova, and Alimjon, Matchanov (2026) ‘EICHHORNIA CRASSIPES VA PISTIA STRATIOTES EFIR MOYLARINING KIMYOVIY TARKIBINI GC-MS USULI YORDAMIDA QIYOSIY TAHLIL QILISH VA ULARNING BIOLOGIK FAOLLIGI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(6), 71-77. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i06.011
BibTeX
@article{xayrulloegamberdiyev2026,
  title = {EICHHORNIA CRASSIPES VA PISTIA STRATIOTES EFIR MOYLARINING KIMYOVIY TARKIBINI GC-MS USULI YORDAMIDA QIYOSIY TAHLIL QILISH VA ULARNING BIOLOGIK FAOLLIGI},
  author = {Xayrullo, Egamberdiyev and Nurillo, Umirov and Ugilay, Abduraxmanova and Alimjon, Matchanov},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {6},
  pages = {71-77},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i06.011},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i06.011}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi