OG‘IR METALLARNING TOKSIK VA KANSEROGEN MEXANIZMLARI (Adabiyotlar tahlili)

Xosilova, Z.B., Soliyeva, M.G’.

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Yillar mobaynida og‘ir metallar sanoat faoliyatida odamlarning sog‘ligiga sezilarli darajada salbiy ta’sir qilishi yaqqol ko‘rinib kelmoqda. Simob, qo‘rg‘oshin, xrom, kadmiy va mishyak odamlarning zaharlanishiga olib keladigan eng keng tarqalgan og‘ir metallar hisoblanadi. Bu yerda biz hayvonlar va odamlarning mavjud tadqiqotlariga ko‘ra ushbu og‘ir metallarning mexanik ta’sirini ko‘rib chiqdik. O‘tkir yoki surunkali zaharlanishlar suv, havo va oziq-ovqat orqali ta’sir qilishidan keyin sodir bo‘lishi mumkin. Ushbu og‘ir metallar biologik to‘planishi natijasida tanadagi turli to‘qimalar va organlarda toksik ta’sirlarni olib keladi. Og‘ir metallar o‘sish, ko‘payish, differentsiatsiya, zararni tiklash jarayonlari va apoptoz kabi hujayra hodisalarini buzadi. Ta’sir mexanizmlarini taqqoslash ushbu metallarning toksikligini, shu jumladan ROS hosil bo‘lishini, antioksidant himoyaning zaiflashishini, fermentlarni inaktivatsiyasini va oksidlovchi stressni keltirib chiqaradigan o‘xshash yo‘llarni aniqlaydi. Boshqa tomondan, ularning ba’zilari ma’lum makromolekulalar bilan selektiv bog‘lanishga ega. Qo‘rg‘oshinning aminolevulin kislotasi degidratazasi va ferroxelataz bilan o‘zaro ta’siri shu kontekstda. Boshqa og‘ir metallarning ma’lum oqsillar bilan reaktsiyalari ham muhokama qilindi. Xrom, kadmiy va mishyak kabi ba’zi zaharli metallar genomik beqarorlikka olib keladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarXosilova, Z.B., Soliyeva, M.G’.
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-07-02
Jild8
Son5
Betlar1434-1439
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i05.185
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i05.185 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

og‘ir metallar, mexanik ta’sir, o‘tkir zaharlanish, surunkali zaharlanish, ROS, oksidlovchi stress, antropogen faoliyat.

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APAXosilova, Z.B., & Soliyeva, M.G’. (2026). OG‘IR METALLARNING TOKSIK VA KANSEROGEN MEXANIZMLARI (Adabiyotlar tahlili). Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(5), 1434-1439. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.185
GOST (OAK)Xosilova, Z.B., Soliyeva, M.G’. OG‘IR METALLARNING TOKSIK VA KANSEROGEN MEXANIZMLARI (Adabiyotlar tahlili) // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 5. – B. 1434-1439. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i05.185.
MLAXosilova, Z.B., and Soliyeva, M.G’. “OG‘IR METALLARNING TOKSIK VA KANSEROGEN MEXANIZMLARI (Adabiyotlar tahlili).” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(5), 1434-1439, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.185
ChicagoXosilova, Z.B., and Soliyeva, M.G’. “OG‘IR METALLARNING TOKSIK VA KANSEROGEN MEXANIZMLARI (Adabiyotlar tahlili).” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(5), 1434-1439 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.185
HarvardXosilova, Z.B., and Soliyeva, M.G’ (2026) ‘OG‘IR METALLARNING TOKSIK VA KANSEROGEN MEXANIZMLARI (Adabiyotlar tahlili)’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(5), 1434-1439. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.185
BibTeX
@article{xosilovazb2026,
  title = {OG‘IR METALLARNING TOKSIK VA KANSEROGEN MEXANIZMLARI (Adabiyotlar tahlili)},
  author = {Xosilova, Z.B. and Soliyeva, M.G’.},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {5},
  pages = {1434-1439},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i05.185},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.185}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari