Yillar mobaynida og‘ir metallar sanoat faoliyatida odamlarning sog‘ligiga sezilarli darajada salbiy ta’sir qilishi yaqqol ko‘rinib kelmoqda. Simob, qo‘rg‘oshin, xrom, kadmiy va mishyak odamlarning zaharlanishiga olib keladigan eng keng tarqalgan og‘ir metallar hisoblanadi. Bu yerda biz hayvonlar va odamlarning mavjud tadqiqotlariga ko‘ra ushbu og‘ir metallarning mexanik ta’sirini ko‘rib chiqdik. O‘tkir yoki surunkali zaharlanishlar suv, havo va oziq-ovqat orqali ta’sir qilishidan keyin sodir bo‘lishi mumkin. Ushbu og‘ir metallar biologik to‘planishi natijasida tanadagi turli to‘qimalar va organlarda toksik ta’sirlarni olib keladi. Og‘ir metallar o‘sish, ko‘payish, differentsiatsiya, zararni tiklash jarayonlari va apoptoz kabi hujayra hodisalarini buzadi. Ta’sir mexanizmlarini taqqoslash ushbu metallarning toksikligini, shu jumladan ROS hosil bo‘lishini, antioksidant himoyaning zaiflashishini, fermentlarni inaktivatsiyasini va oksidlovchi stressni keltirib chiqaradigan o‘xshash yo‘llarni aniqlaydi. Boshqa tomondan, ularning ba’zilari ma’lum makromolekulalar bilan selektiv bog‘lanishga ega. Qo‘rg‘oshinning aminolevulin kislotasi degidratazasi va ferroxelataz bilan o‘zaro ta’siri shu kontekstda. Boshqa og‘ir metallarning ma’lum oqsillar bilan reaktsiyalari ham muhokama qilindi. Xrom, kadmiy va mishyak kabi ba’zi zaharli metallar genomik beqarorlikka olib keladi.
| Mualliflar | Xosilova, Z.B., Soliyeva, M.G’. |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-02 |
| Jild | 8 |
| Son | 5 |
| Betlar | 1434-1439 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.tab.v08.i05.185 |
DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i05.185 · Maqolaning asl sahifasi
og‘ir metallar, mexanik ta’sir, o‘tkir zaharlanish, surunkali zaharlanish, ROS, oksidlovchi stress, antropogen faoliyat.
Mazkur tadqiqotda Senna tora L. o‘simligini in vitro sharoitida mikroklonal ko‘paytirishning ilmiy asoslangan va samarali texnologiyasi ishlab chiqilgan hamda fitogormonlar kombinatsiyasining regeneratsiya va…
Ushbu maqolada texnik uglerodning sanoat va energetika sohalarida qo‘llanilish xususiyatlari hamda uning strukturaviy va sirt koʻrsatkichlarini amaliy ahamiyati o‘rganildi. TU-5 markali texnik uglerod namunasi ASTM…
Ushbu tadqiqot mahalliy mavjud alyuminiy va kremniy oksidi xomashyosidan, xususan, Angren kaolin kontsentrati (AKF-78) va alyumin oksiddan NaXL zeolitining gidrotermik sintezi (Seolit L turi) va uning strukturaviy…
Ushbu maqolada modifikatsiyalangan mis-kobalt ftalosianin pigmentining strukturaviy va optik xossalari IQ-spektroskopiya hamda UB- spektroskopiya usullari yordamida o‘rganildi. IQ-spektr natijalari pigment tarkibida…
This article studies the resistance of seedlings grown from Magnolia grandiflora seeds to high temperatures and their protective mechanisms in the hot and arid climate of Southern Uzbekistan. In the experiment, high…
Mazkur maqolada atrof-muhit muhofazasi siyosatining samaradorligini ekonometrik usullar yordamida baholash va prognozlash masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda ekologik siyosatning asosiy ko‘rsatkichlari, jumladan, CO₂…
Ushbu maqolada inson nerv sistemasining eng ko‘p uchraydigan va xavfli kasalliklarini yaxlit, bo‘limlarga ajratilmagan holda, batafsil yoritib beradi. Unda markaziy va periferik nerv sistemasining funksiyasi, uning…
Мақолада доривор Valeriana officinalis L. ўсимлигининг Термиз шароитида ўсиши, ривожланиши ва микроиқлим омилларига бўлган муносабати баён этилган. Тадқиқот давомида ўсимликнинг соя ва ёруғ майдонлардаги морфометрик…
Маститы (воспалення молочной железы) наблюдаются чаше всего у коров, реже у самок животных других видов. Онн возникают в любое время года, в разные сроки лактации, а также в перпод сухостоя.
Ushbu ishda Qarshi cho‘li cho‘l landshaftlarining ekoturizm salohiyatini baholash masalalari o‘rganilgan. Tadqiqotda hududning geologik tuzilishi, joyning mutlaq balandligi. relyef nishabligi, iqlim sharoitlari, yog‘in…