Mazkur maqolada fosfatli mineral o‘g‘itlar ishlab chiqarish jarayonida hosil bo‘ladigan asosiy texnogen chiqindilar, xususan fosfogips, kislotali oqova suvlar, ftorli gazlar, fosfat changlari va texnologik shlamlarni qayta ishlashda energiya tejamkor texnologiyalarni qo‘llashning ilmiy-texnologik asoslari tahlil qilindi. Fosforit xomashyosini sulfat kislota bilan qayta ishlash natijasida fosfor kislotasi olinadi va bu jarayonda katta miqdorda kalsiy sulfat asosidagi fosfogips hosil bo‘ladi; EPA ma’lumotlariga ko‘ra, ho‘l usulda fosfor kislotasi ishlab chiqarishda fosfogips asosiy chiqindi mahsulot hisoblanadi va taxminan 1 tonna fosfor kislotasi uchun 5,2 tonnagacha fosfogips hosil bo‘lishi mumkin . Tadqiqotda chiqindilarni oddiy saqlash yoki poligonga joylashtirish yondashuvi ekologik, iqtisodiy va energetik jihatdan samarasiz ekani asoslandi. Muqobil ravishda fosfogipsni qurilish materiallari, sement qo‘shimchalari, tuproq melioranti, oltingugurt kislotasini regeneratsiya qilish xomashyosi, noyob yer elementlarini ajratib olish manbasi va ikkilamchi mineral resurs sifatida baholash mumkinligi ko‘rsatildi. Energiya tejamkorlik nuqtayi nazaridan past haroratli quritish, issiqlik almashinuvi tizimlarini optimallashtirish, chiqindi issiqlikdan foydalanish, yopiq suv aylanishi, membranali ajratish, vakuum-filtrlash, mexanik faollashtirish, granulatsiya va raqamli boshqaruv tizimlari asosiy yo‘nalishlar sifatida ko‘rib chiqildi. Maqolada fosfatli o‘g‘itlar ishlab chiqarish chiqindilarini qayta ishlashda “chiqindi — ikkilamchi xomashyo — energiya tejovchi mahsulot” zanjirini shakllantirish zarurligi asoslanib, texnologik, ekologik va iqtisodiy samaradorlikni birgalikda baholashga yo‘naltirilgan ilmiy-uslubiy yondashuv taklif etildi.
| Mualliflar | Ahmedov, Sultan Mukaramovich |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-02 |
| Jild | 8 |
| Son | 5 |
| Betlar | 31-40 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.tab.v08.i05.006 |
DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i05.006 · Maqolaning asl sahifasi
fosfatli mineral o‘g‘itlar, fosfogips, chiqindilarni qayta ishlash, energiya tejamkor texnologiya, fosfor kislotasi, ikkilamchi xomashyo, ekologik xavfsizlik, resurs tejamkorlik, sulfat kislota, qurilish materiallari.
This study examines the clinical and physiological parameters of Hissar sheep kept under household conditions in the Uzbekkenti mahalla of the Samarkand district. In the initial phase of the research, the general…
Ushbu maqolada gidroenergetika sohasida keng qo‘llanilayotgan ekologik xavfsiz va past naporli Arximed vintli turbinalari (screw turbine) asosidagi mikro gidroelektr stansiyalarining (mikro-GES) ishlash prinsipi va…
Ushbu tadqiqot O‘zbekistonda elektrostatik filtrlarni (ESP) mahalliylashtirishning iqtisodiy asoslanganligini va bozor imkoniyatlarini tahlil qiladi. Chetdan import qilinadigan ESP narxlari va mahalliy ishlab chiqarish…
Mazkur maqolada Farg‘ona milliy tabiat bog‘i hududida tuproq resurslarining hozirgi ekologik holati va ulardan barqaror foydalanish istiqbollari tahlil qilinadi. Ochiq ma’lumotlar, ilmiy adabiyotlar hamda…
3,4,5-trimetoksibenzoy kislotaning izobutil spirti bilan eterifikatsiya reaksiyasi o‘rganildi va mos izobutil efiri olindi. Eterifikatsiya reaksiyaning borishiga harorat, reaksiya davomiyligi, katalizator tabiati…
Ushbu tadqiqotda 17 ta arpa nav va tizmalarning qurg‘oqchilik hamda suvli sharoitdagi morfologik ko‘rsatkichlari o‘rganildi. Tadqiqotning asosiy maqsadi arpa genotiplarida barg sathi va oxirgi bo‘g‘in uzunligining…
Today, agriculture is determined by the growing need for environmentally safe and effective fertilizers and the need to reduce the negative impact on the environment through the processing of organic waste. The results…
Maqolada metil va dimetil amin bilan modifikatsiyalangan Angren ko‘miri (FKMA va FKDMA) adsorbentlarida Cu2+ va Pb2+ ionlari adsorbsiyasining kinetik qonuniyatlari tadqiq etilgan. Tajriba natijalari psevdo-birinchi…
Проведена комплексная оценка эффективности сульфоэтилированной целлюлозы (SCel) в качестве ингибитора гидротации и стабилизатора в модельных буровых растворах на основе бентонита в условиях, приближенных к реальным…
Maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda biriktiruvchi to‘qima displaziyasi fonida shifoxonadan tashqari pnevmoniyaning kechish xususiyatlari o‘rganildi. Tadqiqotga 48 nafar bola kiritilib, ular BTD belgilari mavjud va…