Tuproq mikroorganizmlari biosferaning eng muhim va vazifasi jihatdan faol tarkibiy qismlaridan biri bo’lib, ular ekotizimlar barqarorligini saqlash, tuproq unumdorligini ta’minlash hamda biogeokimyoviy jarayonlarni boshqarishda muhim ahamiyatga ega. Tuproq muhitida uchraydigan bakteriyalar, aktinomitsetlar va mikroskopik zamburug’lar organik moddalarning parchalanishi, uglerod, azot va fosfor kabi elementlarning davriy aylanishi, gumus hosil bo’lishi hamda o‘simliklarning o‘sishini rag‘batlantirish jarayonlarida faol ishtirok etadi. Ushbu mikroorganizmlarning muhim xususiyatlaridan biri ularning biologik faol ikkilamchi metabolitlar ishlab chiqarish qobiliyatidir. Tuproq mikroorganizmlari tomonidan sintez qilinadigan alkaloidlar, poliketidlar, terpenoidlar, peptidlar, glikozidlar va boshqa tabiiy birikmalar antibakterial, antifungal, antiviral, sitotoksik, antioksidant, yallig’lanishga qarshi hamda fermentlarni ingibitsiya qiluvchi faolliklarni namoyon etadi. Mazkur maqolada tuproq mikroorganizmlarining ekologik ahamiyati, ularning biogeokimyoviy sikllardagi ishtiroki, shuningdek Streptomyces, Bacillus, Penicillium, Aspergillus, Trichoderma va boshqa mikroorganizmlar tomonidan ishlab chiqarilgan 37 ta biofaol ikkilamchi metabolitlarning kimyoviy tabiati va biologik faolligi tahlil qilindi. Keltirilgan ma’lumotlar tuproq mikroorganizmlarining farmatsevtika, biotexnologiya va qishloq xo‘jaligida yangi biofaol birikmalar manbai sifatidagi ulkan salohiyatini ko‘rsatadi.
| Mualliflar | Sanobar, Rayimberdiyeva, Dildora, Alimova, Murodullayev, Dilmurod, Rustamova, Nigora |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-06-01 |
| Jild | 8 |
| Son | 4 |
| Betlar | 940-955 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.tab.v08.i04.141 |
DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i04.141 · Maqolaning asl sahifasi
tuproq mikroorganizmlari, ikkilamchi metabolitlar, biofaol birikmalar, bakteriyalar, aktinomitsetlar, mikroskopik zamburug’lar, biogeokimyoviy sikllar, tuproq unumdorligi, farmatsevtika, biotexnologiya.
Dala tadqiqotlarida zararli xasva bilan sun’iy zararlantirilib, nazorat va tajriba maydonlaridan olingan hosilning sifat ko‘rsatkichi ushbu maqolada tahlil qilindi. Zararli xasva bilan zararlanish natijasida bug‘doyning…
Maqolada Fargʻona vodiysi suv havzalarida Saeptiramida turkumi vakillarining tur tarkibini aniqlash, morfologik diagnostik belgilarini tavsiflash, biologik va ekologik xususiyatlarini tahlil qilingan. Tadqiqot…
1-(2-furanil)-4,4,4-triftorbutandion-1,3 aroilgidrazonlari (H2L1–H2L6) bilan Zn(II) kompleks birikmalari sintez qilindi. Olingan kompleks birikmalarning tarkibi, tuzilishi va xossalari IQ, Xirshfeld yuzasi, Raman…
Qandli diabet dunyo miqyosida keng tarqalgan surunkali metabolik kasallik bo‘lib, uning oldini olish va davolashda samarali vositalarni izlash dolzarb ilmiy muammolardan biridir. So‘nggi yillarda sintetik dori…
Целью данного исследования была оценка антикоагулянтных свойств природных полифенолов G-5 и G-8 и сравнение их со стандартным антикоагулянтом гепарином. Исследование проводилось in vitro, анализ проводился с…
Ushbu maqolada Sharqiy Farg‘ona urug‘ mevali bog‘ agrotsenozlarida (olma, nok va behi) 2022–2025 yillar davomida uchrovchi shira zararkunandalari, ularning parazit entomofaglari hamda giperparazitlari tur tarkibi va…
Adabiyotlarda tropik va subtropik mintaqada o‘suvchi L. indica va C. gilliesii sovuqqa nisbatan bardoshsiz ekanligi, sovuqdan zararlangan taqdirda keyingi vegetatsiya yilida avvalgi holatini qayta tiklashi haqida…
Mazkur maqolada mahalliy chiqindi biomassa — yong‘oq po‘stlog‘i asosida ekologik jihatdan xavfsiz va iqtisodiy samarali "yashil" anionit sintezi va uning xossalari tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida xomashyo tarkibidagi…
Ushbu ilmiy loyiha O‘zbekistonning tuproq-iqlim sharoitida qimmatbaho dorivor o‘simlik hisoblangan ekma zafaron (Crocus sativus L.) yetishtirishning ilmiy va amaliy asoslarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqot…
Ушбу мақолада замонавий перинатал тиббиётда ТОРЧ инфекцияларини эрта аниқлаш, уларнинг фаоллик даражасини баҳолаш ва ҳомилага таъсирини прогноз қилишда генетик, иммуногенетик ва биокимёвий биомаркерларнинг интеграцияси…