Tuproq mikroorganizmlarning bio xilma-xilligi, ahamiyati va ikkilamchi metabolitlari

Sanobar, Rayimberdiyeva, Dildora, Alimova, Murodullayev, Dilmurod, Rustamova, Nigora

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Tuproq mikroorganizmlari biosferaning eng muhim va vazifasi jihatdan faol tarkibiy qismlaridan biri bo’lib, ular ekotizimlar barqarorligini saqlash, tuproq unumdorligini ta’minlash hamda biogeokimyoviy jarayonlarni boshqarishda muhim ahamiyatga ega. Tuproq muhitida uchraydigan bakteriyalar, aktinomitsetlar va mikroskopik zamburug’lar organik moddalarning parchalanishi, uglerod, azot va fosfor kabi elementlarning davriy aylanishi, gumus hosil bo’lishi hamda o‘simliklarning o‘sishini rag‘batlantirish jarayonlarida faol ishtirok etadi. Ushbu mikroorganizmlarning muhim xususiyatlaridan biri ularning biologik faol ikkilamchi metabolitlar ishlab chiqarish qobiliyatidir. Tuproq mikroorganizmlari tomonidan sintez qilinadigan alkaloidlar, poliketidlar, terpenoidlar, peptidlar, glikozidlar va boshqa tabiiy birikmalar antibakterial, antifungal, antiviral, sitotoksik, antioksidant, yallig’lanishga qarshi hamda fermentlarni ingibitsiya qiluvchi faolliklarni namoyon etadi. Mazkur maqolada tuproq mikroorganizmlarining ekologik ahamiyati, ularning biogeokimyoviy sikllardagi ishtiroki, shuningdek Streptomyces, Bacillus, Penicillium, Aspergillus, Trichoderma va boshqa mikroorganizmlar tomonidan ishlab chiqarilgan 37 ta biofaol ikkilamchi metabolitlarning kimyoviy tabiati va biologik faolligi tahlil qilindi. Keltirilgan ma’lumotlar tuproq mikroorganizmlarining farmatsevtika, biotexnologiya va qishloq xo‘jaligida yangi biofaol birikmalar manbai sifatidagi ulkan salohiyatini ko‘rsatadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSanobar, Rayimberdiyeva, Dildora, Alimova, Murodullayev, Dilmurod, Rustamova, Nigora
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-06-01
Jild8
Son4
Betlar940-955
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i04.141
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i04.141 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

tuproq mikroorganizmlari, ikkilamchi metabolitlar, biofaol birikmalar, bakteriyalar, aktinomitsetlar, mikroskopik zamburug’lar, biogeokimyoviy sikllar, tuproq unumdorligi, farmatsevtika, biotexnologiya.

Iqtibos keltirish

APASanobar, Rayimberdiyeva, Dildora, Alimova, Murodullayev, Dilmurod, & Rustamova, Nigora (2026). TUPROQ MIKROORGANIZMLARNING BIO XILMA-XILLIGI, AHAMIYATI VA IKKILAMCHI METABOLITLARI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 940-955. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.141
GOST (OAK)Sanobar, Rayimberdiyeva va b. TUPROQ MIKROORGANIZMLARNING BIO XILMA-XILLIGI, AHAMIYATI VA IKKILAMCHI METABOLITLARI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 4. – B. 940-955. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i04.141.
MLASanobar, Rayimberdiyeva, Dildora, Alimova, Murodullayev, Dilmurod, and Rustamova, Nigora. “TUPROQ MIKROORGANIZMLARNING BIO XILMA-XILLIGI, AHAMIYATI VA IKKILAMCHI METABOLITLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 940-955, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.141
ChicagoSanobar, Rayimberdiyeva, Dildora, Alimova, Murodullayev, Dilmurod, and Rustamova, Nigora. “TUPROQ MIKROORGANIZMLARNING BIO XILMA-XILLIGI, AHAMIYATI VA IKKILAMCHI METABOLITLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 940-955 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.141
HarvardSanobar, Rayimberdiyeva, Dildora, Alimova, Murodullayev, Dilmurod, and Rustamova, Nigora (2026) ‘TUPROQ MIKROORGANIZMLARNING BIO XILMA-XILLIGI, AHAMIYATI VA IKKILAMCHI METABOLITLARI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 940-955. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.141
BibTeX
@article{sanobarrayimberdiyeva2026,
  title = {TUPROQ MIKROORGANIZMLARNING BIO XILMA-XILLIGI, AHAMIYATI VA IKKILAMCHI METABOLITLARI},
  author = {Sanobar, Rayimberdiyeva and Dildora, Alimova and Murodullayev, Dilmurod and Rustamova, Nigora},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {4},
  pages = {940-955},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i04.141},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.141}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi