Sharqiy Farg‘ona urug‘ mevali bog‘larida shira-parazit- giperparazit tizimining tritrofik aloqalari

Jumayeva, Aziza Nu'monjon qizi

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada Sharqiy Farg‘ona urug‘ mevali bog‘ agrotsenozlarida (olma, nok va behi) 2022–2025 yillar davomida uchrovchi shira zararkunandalari, ularning parazit entomofaglari hamda giperparazitlari tur tarkibi va uchrash darajasi o‘rganildi. Dala kuzatuvlari natijasida shiralarning bir nechta turlari aniqlanib, ular orasida Aphis pomi dominant zararkunanda sifatida qayd etildi. Parazit entomofaglar orasida Ephedrus plagiator, Praon volucre va Aphelinus mali eng yuqori uchrash darajasiga ega bo‘lib, asosiy biologik nazorat agentlari sifatida ajralib chiqdi. Shuningdek, giperparazit turlar (Pteromalidae, Figitidae va Megaspilidae oilalari) ham aniqlanib, ularning agroekotizimdagi roli baholandi. Tadqiqot natijalari asosida urug‘ mevali bog‘larda murakkab “o‘simlik– shira–parazit–giperparazit” tritrofik aloqalar tizimi shakllanganligi aniqlandi. Ushbu tizimda parazit entomofaglar zararkunanda populyatsiyasini tabiiy ravishda boshqarishda muhim rol o‘ynaydi, giperparazitlar esa ushbu jarayonni qisman cheklovchi yuqori trofik bo‘g‘in sifatida ishtirok etadi. Olingan natijalar biologik kurash tizimlarini takomillashtirish va agroekologik barqarorlikni ta’minlashda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarJumayeva, Aziza Nu'monjon qizi
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-06-01
Jild8
Son4
Betlar906-914
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i04.138
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i04.138 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

shira, parazit, giperparazit, tritrofik aloqa, biologik kurash.

Iqtibos keltirish

APAJumayeva, Aziza Nu'monjon qizi (2026). SHARQIY FARG‘ONA URUG‘ MEVALI BOG‘LARIDA SHIRA-PARAZIT- GIPERPARAZIT TIZIMINING TRITROFIK ALOQALARI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 906-914. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.138
GOST (OAK)Jumayeva, Aziza Nu'monjon qizi SHARQIY FARG‘ONA URUG‘ MEVALI BOG‘LARIDA SHIRA-PARAZIT- GIPERPARAZIT TIZIMINING TRITROFIK ALOQALARI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 4. – B. 906-914. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i04.138.
MLAJumayeva, Aziza Nu'monjon qizi. “SHARQIY FARG‘ONA URUG‘ MEVALI BOG‘LARIDA SHIRA-PARAZIT- GIPERPARAZIT TIZIMINING TRITROFIK ALOQALARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 906-914, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.138
ChicagoJumayeva, Aziza Nu'monjon qizi. “SHARQIY FARG‘ONA URUG‘ MEVALI BOG‘LARIDA SHIRA-PARAZIT- GIPERPARAZIT TIZIMINING TRITROFIK ALOQALARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 906-914 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.138
HarvardJumayeva, Aziza Nu'monjon qizi (2026) ‘SHARQIY FARG‘ONA URUG‘ MEVALI BOG‘LARIDA SHIRA-PARAZIT- GIPERPARAZIT TIZIMINING TRITROFIK ALOQALARI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 906-914. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.138
BibTeX
@article{jumayevaazizanumonjonqizi2026,
  title = {SHARQIY FARG‘ONA URUG‘ MEVALI BOG‘LARIDA SHIRA-PARAZIT- GIPERPARAZIT TIZIMINING TRITROFIK ALOQALARI},
  author = {Jumayeva, Aziza Nu'monjon qizi},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {4},
  pages = {906-914},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i04.138},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.138}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi