Orol dengizining qurishi va uning ekologik oqibatlari bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar so‘nggi o‘n yilliklarda sezilarli darajada kengaygan bo‘lib, ushbu yo‘nalish global ekologiya, gidrobiologiya va landshaftshunoslik fanlari kesishmasida shakllangan kompleks ilmiy muammolar majmuini tashkil etadi. Orol havzasida yuz bergan gidrologik va ekologik o‘zgarishlar bir qator xalqaro va mintaqaviy tadqiqotlarda atroflicha yoritilgan. Dastlabki ilmiy ishlar asosan Orol dengizi suvining kamayishi, sho‘rlanish darajasining ortishi va gidrokimyoviy rejimning o‘zgarishiga bag‘ishlangan bo‘lib, ular dengiz akvatoriyasida gidrobiontlar jamoalarining degradatsiyasini ko‘rsatib bergan. Keyingi bosqichdagi tadqiqotlarda esa dengizning qurigan hududlari - Orolqum cho‘lining shakllanishi, uning fizik-geografik xususiyatlari hamda yangi ekotizimlarning paydo bo‘lish jarayonlari o‘rganila boshlagan. Ushbu maqolada ham Namangan davlat universiteti Algolog tadqiqotchilari tomonidan olib borilgan tadqiqot natijalari keltirilgan. Bunga ko`ra Orol dengizining qurigan tubi qoldiq ko`llaridan olingan namunalardan aniqlangan gidrobiontlar tarkibi, ekologiyasi va shu tuproqlarning biogeokimyoviy tahlillari keltirilgan. Olib borilayotgan tadqiqotlar AL-9424115044-R4 raqamli loyiha doirasida bajarilmoqda.
| Mualliflar | To`xtaboyeva, Y.A, Ikramov, N.B |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-06-01 |
| Jild | 8 |
| Son | 4 |
| Betlar | 604-613 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.tab.v08.i04.092 |
DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i04.092 · Maqolaning asl sahifasi
gidrobiontlar, galofil organizmlar, mikrosuvo`tlar, ekstremofil, sho‘rlanish gradienti, Orolbo‘yi, biogeokimyoviy tahlil.
Mazkur tadqiqotning maqsadi Markaziy Farg‘ona zovurlari sharoitiga moslashgan invaziv tur – Amur chebakchasi (Pseudorasbora parva Temminck & Schlegel, 1846) populyatsiyasining morfometrik o‘zgaruvchanligi va o‘sish…
Ushbu maqolada O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan endemik dorivor o‘simlik Helichrysum nuratavicumni in vitro sharoitida mikroklonal ko‘paytirish orqali olingan ko‘chatlarni substratga moslashtirish jarayoni…
Ushbu tadqiqotda gossipol asosida yangi Shiff asoslarini sintez qilish va ularning fizik-kimyoviy xossalarini o‘rganish maqsad qilingan. Tadqiqotda orta, meta va para- aminofenil-1,3,4-oksadiazoltion-2 birikmalari…
izomer metoksi fenollarni allillovchi agentlar- allil spirt va allil bromidlar ishtirokida allillash reaksiyalari o'rganildi. Metoksifenollarni allillash reaksiyalari ilk bor yangi nanokatalitik sistemada olib borildi…
Mazkur maqolada tuproq tarkibidagi ishqoriy va ishqoriy yer metallari natriy (Na), kaliy (K), kalsiy (Ca) va bariy (Ba) ning miqdorini aniqlash masalasi o‘rganilgan. Tadqiqot obyekti sifatida Samarqand viloyatining…
Ushbu ilmiy tadqiqot ishida nikel va kobalt ionlari saqlagan bimetall ftalosianin kompleksining IQ, TGA va DTA tahlillari o‘rganildi. IQ-spektrda 1531, 1471, 1422 sm-1 sohalaridagi C=C va C=N, 1332–1290 sm-1 dagi C–N…
Mazkur maqolada Samarqand viloyatida 2016–2025-yillar davomida olib borilgan entomologik tadqiqotlar asosida zoofil pashshalar (Diptera) faunasi o‘rganildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra 14 ta oila, 42 ta avlod va 90 ta…
Ushbu maqolada tarkibida qo‘shmetall saqlagan vismut-kobalt ftalosianin (Bi-Co–Pc) pigmentining sintez jarayoniga boshlang‘ich reaktivlar nisbati va haroratning ta’siri o‘rganildi. Sintez jarayoni 150-200 °C…
Alloksan diabet sharoitida jigar mitoxondriyasiga YAN-2 (4:1) va YAN-2 (6:1) polifenol birikmalarning ta’siri in vitro va in vivo tajribalarda o’rganildi. Kalamushlarning jigar mitoxondriyasi differensial sentrifugalash…
Marganes ftalosianin (PcMn) ushbu maqolada tarkibida bimetall saqlagan marganes–temir ftalosianin (Mn–Fe–Pc) birikmasining koordinatsion kimyo sohasida muhim o`rin egallaydi. Temir siyanid komplekslari, xussusan…