Iqlim o‘zgarishi va antropogen bosimning kuchayishi endem turlar mavjudligiga jiddiy tahdid solmoqda. Ayniqsa, tor areali yoki stenoekologik turlar uchun potentsial tarqalish hududlarini baholash muhim ilmiy masalalardan biridir. Ushbu tadqiqotda Qizilqum qoldiq tog‘lari endemlari Cousinia umbilicata Juz. va Cousinia juzepczukii Tscherneva turlarining potentsial tarqalishi MaxEnt 3.4.4 dasturi yordamida bioiqlimiy modellashtirish asosida baholandi. Modellash BIOCLIM tizimiga oid 19 ta iqlim omili asosida, ssp126 iqlim ssenariysi (2021–2040 yy.) doirasida amalga oshirildi. Natijalar har ikkala turning ekologik nishasi tor ekanligini va tarqalishining asosan harorat hamda quruq davrdagi yog‘in omillari bilan belgilanishini ko‘rsatdi. Olingan ma’lumotlar ushbu turlarni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi sharoitida xavf darajasini baholash uchun muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
| Mualliflar | Shohruh Sa’dullo o‘g’li , Fayzullayev, Husniddin Qurbonovich , Esanov, Nurali Rahim o’g’li , Rahmonov, Madina Ilxom qizi , Turayeva |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-03-18 |
| Jild | 8 |
| Son | 2 |
| Betlar | 183-190 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.v08.i02.024 |
DOI: 10.70728/a.series.v08.i02.024 · Maqolaning asl sahifasi
Qizilqum, Tomdi, Oqtog‘ qoldiq tog‘i, Cousinia umbilicata, Cousinia juzepczukii, bioiqlimiy modellashtirish, MaxEnt, endem, stenoekologik tur
Maqolada Heliotropium lasiocarpum Fisch. & C.A.Mey turining Qashqadaryo havzasi o‘simliklar qoplamida tarqalishi, mazkur tur tarkibidagi zaharning chorva mollariga va odam organizmiga yetkazadigan zarari…
Mahalliy xom ashyolarga asoslangan makro va mikroelementlarni o‘z ichiga olgan ozuqa muhiti samaradorligi jihatidan an’anaviy Tamiya oziqlantiruvchi muhitiga amaliy jihatdan mos keladi. Shunday qilib, baliqlarni…
Ushbu maqolada inson qulog‘i eshitish chegarasidan tashqarida bo‘lgan akustik tebranishlar – infratovush va ultratovushlarning fizik tabiati hamda ularning zamonaviy tibbiyotdagi o‘rni atroflicha tahlil qilinadi…
Maqolada Surxondaryo viloyati qishloq sharoitida yashaydigan 18-29 va 30-39 yoshli emizikli ayollarning kunlik ovqati tarkibidagi kalsiy, fosfor, magniy va temirning miqdori va ularning qondagi konsentratsiyasining…
Mazkur maqolada jo‘xorining (Sorghum bicolor L. Moench) kelib chiqishi, O‘zbekistonning turli agroiqlim sharoitlarida yetishtirish yoritilgan. Jo‘xori o‘zining qurg‘oqchilikka, sho‘rlanishga va yuqori haroratga…
This article describes a study on the isolation and chemical analysis of flavonoids in young leaves of Artemisia absinthium L., a medicinal plant native to the Republic of Uzbekistan. Three new flavonoid compounds with…
O‘zbekiston makkajo‘xori ilmiy tekshirish stansiyasida o‘tgan yillar mobaynida shakarli sirop ishlab chiqarish maqsadlaridagi yetishtirilgan navlarning boshoqlash davrigacha 56-108 kun, sut pishish davrigacha 70-136 kun…
Mazkur maqolada Sirdaryo viloyatining agroiqlim sharoitida Paulownia tomentosa o‘simligining o‘sish va rivojlanish xususiyatlari o‘rganildi. Tadqiqot davomida o‘simlikning fenologik bosqichlari, biometrik…
Ushbu maqolada Ixiolirion tataricum (Pall.) Schult. & Schult.f. ya’ni Tatar chuchmomosining botanik tavsifi, sistematik o’rni va gerbariy namunalari tahlili keltirildi. O‘simlikning O‘zbekiston hududida tabiiy…
Ushbu tadqiqot Polygonum aviculare L. va Capsicum annuum L. o‘simliklari asosida tayyorlangan “As-Capsipol” oziq-ovqat qo‘shilmasining o‘tkir zaharliligini baholashga qaratildi. Tadqiqotning maqsadi mahsulotning…