Sho‘rlanish stressiga o‘simliklarning javob reaksiyalari va sho‘rga chidamlilik mexanizmlari

O.T, Ziyodov, D.E, Usmanov, Sh.S., Аbdukarimov, A.A, Azimov, B.K, Raxmanov, Z.T., Buriev

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Hozirda butun dunyo bo‘ylab tuproq sho‘rlanish darajasi yildan yilga ortib bormoqda. Bunga sabab esa sug‘orishda suv resurslaridan noto‘g‘ri foydalanish, noto‘g‘ri agrotexnik usullar jumladan noto‘g‘ri o‘g‘itlash, iqlim o‘zgarishi kabi jihatlar dunyo bo‘ylab ekin maydonlar yerlarning tuproq sho‘rlanishini bosqichma-bosqich oshirmoqda. Bu esa o‘simliklardagi ion muvozanatining buzilishi, osmotik stress, oksidlovchi stress va ozuqa moddalarining kamayishi orqali o‘simliklarning umumiy o‘sishiga to‘sqinlik qiluvchi asosiy abiotik omillardan biridir. Tuz stressi o‘simliklar o‘sishining barcha jihatlariga ta`sir qiladi, ularning o‘sishiga to‘sqinlik qiladi. Ildiz, poya va barglarning yangi va quruq vaznini kamaytiradi. Bundan tashqari, barglarning kengayishini kamaytiradi va barg morfologiyasini o‘zgartiradi, fotosintezni kamaytiradi va o‘simlik ionlari gomeostazini buzadi, bu metabolik nomutanosiblik va oksidlovchi stressga olib keladi. Natijada hosilning kamayishiga va qishloq xo‘jaligiga jiddiy zarar yetkazadi. Shu bilan birga o‘simliklar sho‘rlanish stressiga bardosh berish uchun morfologik va molekulyar darajada bir nechta moslashish strategiyalari ham mavjud. Tuzga chidamli o‘simlik navlarini yaratish uchun turli darajadagi sho‘rlanish stressiga o‘simliklarning ta`siri va javoblarini har tomonlama tushunish va molekulyar, fiziologik va biokimyoviy usullarni birlashtirgan kompleks yondashuv zarur. Ushbu maqolada sho‘rlanishning o‘simliklarga turlicha ta`sirlarini ko‘rib chiqamiz.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarO.T, Ziyodov, D.E, Usmanov, Sh.S., Аbdukarimov, A.A, Azimov, B.K, Raxmanov, Z.T., Buriev
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-02-16
Jild8
Son01
Betlar155-162
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.70728/qdpi.v08.i01.020
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/qdpi.v08.i01.020 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

tuproq sho‘rlanishi, tuz stressi, osmotik stress, ion toksikligi, fotosintez, oksidlovchi stress, sho‘rga chidamlilik, g‘o‘za

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APAO.T, Ziyodov, D.E, Usmanov, Sh.S., Аbdukarimov, A.A, Azimov, B.K, Raxmanov, & Z.T., Buriev (2026). SHO‘RLANISH STRESSIGA O‘SIMLIKLARNING JAVOB REAKSIYALARI VA SHO‘RGA CHIDAMLILIK MEXANIZMLARI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(01), 155-162. https://doi.org/10.70728/qdpi.v08.i01.020
GOST (OAK)O.T, Ziyodov va b. SHO‘RLANISH STRESSIGA O‘SIMLIKLARNING JAVOB REAKSIYALARI VA SHO‘RGA CHIDAMLILIK MEXANIZMLARI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 01. – B. 155-162. – DOI: 10.70728/qdpi.v08.i01.020.
MLAO.T, Ziyodov, D.E, Usmanov, Sh.S., Аbdukarimov, A.A, Azimov, B.K, Raxmanov, and Z.T., Buriev. “SHO‘RLANISH STRESSIGA O‘SIMLIKLARNING JAVOB REAKSIYALARI VA SHO‘RGA CHIDAMLILIK MEXANIZMLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(01), 155-162, 2026. https://doi.org/10.70728/qdpi.v08.i01.020
ChicagoO.T, Ziyodov, D.E, Usmanov, Sh.S., Аbdukarimov, A.A, Azimov, B.K, Raxmanov, and Z.T., Buriev. “SHO‘RLANISH STRESSIGA O‘SIMLIKLARNING JAVOB REAKSIYALARI VA SHO‘RGA CHIDAMLILIK MEXANIZMLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(01), 155-162 (2026). https://doi.org/10.70728/qdpi.v08.i01.020
HarvardO.T, Ziyodov, D.E, Usmanov, Sh.S., Аbdukarimov, A.A, Azimov, B.K, Raxmanov, and Z.T., Buriev (2026) ‘SHO‘RLANISH STRESSIGA O‘SIMLIKLARNING JAVOB REAKSIYALARI VA SHO‘RGA CHIDAMLILIK MEXANIZMLARI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(01), 155-162. https://doi.org/10.70728/qdpi.v08.i01.020
BibTeX
@article{otziyodov2026,
  title = {SHO‘RLANISH STRESSIGA O‘SIMLIKLARNING JAVOB REAKSIYALARI VA SHO‘RGA CHIDAMLILIK MEXANIZMLARI},
  author = {O.T, Ziyodov and D.E, Usmanov and Sh.S., Аbdukarimov and A.A, Azimov and B.K, Raxmanov and Z.T., Buriev},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {01},
  pages = {155-162},
  doi = {10.70728/qdpi.v08.i01.020},
  url = {https://doi.org/10.70728/qdpi.v08.i01.020}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

O.T, Ziyodov — boshqa maqolalari

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari