Ingliz va o‘zbek tillarida modal fe’llarning semantik maydoni: chog‘ishtirma tahlil

Zafarjon Zokirovich, Xushnazarov, Zayniddin Radjabovich , Narmuratov

World of Philology · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada ingliz va o‘zbek tillarida modallikni ifodalovchi vositalar, ayniqsa modal fe’llar hamda ularga ekvivalent funksional birliklarning semantik maydoni chog‘ishtirma yondashuvda tahlil qilinadi. Ingliz tilida modallikning prototipik markeri sifatida “markaziy modallar” (can/could, may/might, must, shall/should, will/would) ko‘pincha alohida grammatik-sintaktik xususiyatlar bilan ajralib turishi ta’kidlanadi. O‘zbek tilida esa modallik ko‘proq leksik-grammatik tarqalgan tizim orqali namoyon bo‘lishi: modal so‘zlar (masalan, mumkin, kerak, lozim, shart), yordamchi fe’llar va konstruktsiyalar (-a ol-, majbur bo‘l-, kerak bo‘l- kabi funksional birliklar), shuningdek mayl va boshqa grammatik ko‘rsatkichlar orqali ifodalanishi ko‘rsatiladi; bu holat o‘zbek va ingliz modal tizimlari “grammatiklashuv darajasi” hamda “markaz-periferiya” semantik ierarxiyasi jihatidan farqlanishini anglatadi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida definitsion-me’yoriy tahlil (modallik turlari va terminlar), semantik maydon modeli (yadro-periferiya), hamda chog‘ishtirma-funksional mapping qo‘llanadi. Natijalarda ikki tilda modallikning asosiy mikrosohalari - epistemik (baholovchi ehtimollik), deontik (majburiyat/ruxsat), dinamik (qobiliyat/ichki imkon) - bo‘yicha moslik va nomoslik nuqtalari tizimlashtiriladi; tarjima va akademik yozuvda modal ma’no “yo‘qotish”larini kamaytirish uchun mezonlar taklif etiladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarZafarjon Zokirovich, Xushnazarov, Zayniddin Radjabovich , Narmuratov
JurnalWorld of Philology
NashriyotЎзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг Фарғона минтақавий филиали
Nashr sanasi2026-03-18
Jild5
Son2
Betlar293-299
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.70728/phil.v05.i02.047
Indeksga qo‘shilgan2026-09-13

DOI: 10.70728/phil.v05.i02.047 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

modallik, modal fe’l, semantik maydon, epistemik, deontik, dinamik modallik, markaziy modallar, qiyosiy tahlil, o‘zbek tili, ingliz tili

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAZafarjon Zokirovich, Xushnazarov, & Zayniddin Radjabovich , Narmuratov (2026). INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA MODAL FE’LLARNING SEMANTIK MAYDONI: CHOG‘ISHTIRMA TAHLIL. World of Philology, 5(2), 293-299. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.047
GOST (OAK)Zafarjon Zokirovich, Xushnazarov, Zayniddin Radjabovich , Narmuratov INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA MODAL FE’LLARNING SEMANTIK MAYDONI: CHOG‘ISHTIRMA TAHLIL // World of Philology. – 2026. – T. 5, № 2. – B. 293-299. – DOI: 10.70728/phil.v05.i02.047.
MLAZafarjon Zokirovich, Xushnazarov, and Zayniddin Radjabovich , Narmuratov. “INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA MODAL FE’LLARNING SEMANTIK MAYDONI: CHOG‘ISHTIRMA TAHLIL.” World of Philology, 5(2), 293-299, 2026. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.047
ChicagoZafarjon Zokirovich, Xushnazarov, and Zayniddin Radjabovich , Narmuratov. “INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA MODAL FE’LLARNING SEMANTIK MAYDONI: CHOG‘ISHTIRMA TAHLIL.” World of Philology, 5(2), 293-299 (2026). https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.047
HarvardZafarjon Zokirovich, Xushnazarov, and Zayniddin Radjabovich , Narmuratov (2026) ‘INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA MODAL FE’LLARNING SEMANTIK MAYDONI: CHOG‘ISHTIRMA TAHLIL’, World of Philology, 5(2), 293-299. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.047
BibTeX
@article{zafarjonzokirovichxushnazarov2026,
  title = {INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA MODAL FE’LLARNING SEMANTIK MAYDONI: CHOG‘ISHTIRMA TAHLIL},
  author = {Zafarjon Zokirovich, Xushnazarov and Zayniddin Radjabovich , Narmuratov},
  journal = {World of Philology},
  year = {2026},
  volume = {5},
  number = {2},
  pages = {293-299},
  doi = {10.70728/phil.v05.i02.047},
  url = {https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.047}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

World of Philology jurnalidan boshqa maqolalar

World of Philology — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari