Biotexnologiya va axborot texnologiyalari sohasidagi jadal taraqqiyot biologik ketma-ketlikka oid katta hajmdagi ma’lumotlar davrini boshlab bermoqda. Sun’iy intellekt texnologiyalari, xususan, katta ma’lumotlarni tahlil qilish va tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) usullari biologik ketma-ketliklarni chuqur o‘rganishda muhim vosita sifatida namoyon bo‘lmoqda. AlphaFold va ESM kabi ilg‘or modellar oqsillarning tuzilishini oldindan belgilash va funksiyalarini izohlashda katta muvaffaqiyatlarga erishgan bo‘lib, bu asosiy tadqiqotlar va dori vositalarini ishlab chiqarishda innovatsion yechimlar taqdim etmoqda. Mavjud yondashuvlar naqsh va statistikaga asoslangan, katta ma’lumotlar va NLP texnologiyalariga bo‘lingan. AlphaFold 3 va ColabFold kabi modellar oqsillar va biomolekula komplekslarini yuqori aniqlikda bashorat qilishda yangi mezonlar yaratmoqda. Genomik va RNK til modellari (masalan, RNAErnie, ESM2) semantik tahlil orqali yangi bilimlarni ochib bermoqda. Shu bilan birga, ma’lumotlarning to‘liqligi, uzoq masofali bog‘liqlik, multi-omics integratsiyasi va modellar mustahkamligi kabi muammolar dolzarb bo‘lib qolmoqda. Sintetik ma’lumotlar, yarim nazoratli o‘rganish va tushuntiriladigan AI texnikalari (SHAP, GNNExplainer) bu muammolarni yumshatishda istiqbolli. Ushbu yutuqlar kasalliklarni aniqlash, biomarkerlarni topish va tibbiyotda innovatsiyalarni jadallashtirishga xizmat qilmoqda, shu bilan biologik ketma-ketlik tahlilining kelajakdagi universal modellarini shakllantirmoqda.
| Mualliflar | Esanov, Sh.Sh., Ulug‘berdiyev, A.SH., Abduraxmonov, 3S.A. |
|---|---|
| Jurnal | Innovations in Science and Technologies |
| Nashr sanasi | 2025-10-13 |
| Jild | 2 |
| Son | 8 |
| Betlar | 38-45 |
| Til | Ingliz |
Biologik ketma-ketlik; Sun’iy intellekt; Katta ma’lumotlar tahlili; Tabiiy tilni qayta ishlash (NLP); AlphaFold; ESM modeli; Oqsil tuzilishi; Biomolekulyar til modellari; Multiomics integratsiyasi; Tushuntiriladigan AI; Biotibbiyot innovatsiyalari; Kasallik diagnostikasi; Dori vositalari ishlab chiqarish
Ushbu maqolada sanoat korxonalarining raqobatbardoshligini oshirishda raqamlashtirishning ustunlik metodlari tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt va avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlari (ALT) asosida raqamli xizmatlar…
Mazkur maqolada tadbirkorlik subyektlarida xalqaro standartlarni joriy etishning eksport faoliyatiga ko‘rsatadigan ta’sirini baholash metodologiyasi ishlab chiqiladi. Xalqaro standartlar (ISO, OEKO-TEX, GOTS va…
Мақолада Янги Ўзбекистон солиқ амалиётида қўшилган қийматни солиққа тортишнинг самарали механизмини яратишнинг зарурлиги, вазифалари, тизимли муаммолари ва уларни ҳал этиш масалалари тадқиқ этилган. Мамлакат ижтимоий…
Ushbu mаqоlаdа keltirilgаn iqtisоdiy kо‘tsаtkichli mа’lumоtlаrni аhоlining yаshаsh minimumi, istemоl xаrаjаtlаri, bir kunlik о‘rtаchа ish hаqining 2005-2024 yillаrdа kuzаtilgаn tаnlаnmаviy qiymаtlаtlаrni kоrrelyаtsiоn…
В статье рассматриваются вопросы внедрения ключевых показателей эффективности (KPI) в систему управления государственными финансами Республики Узбекистан. Раскрыта сущность KPI как современного инструмента оценки…
Maqolada olimlarning qishloq hududlarini rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini shakllantirish bilan bogʻliq jihatlari koʻrsatilgan, buning zarurati ularning davlat xavfsizligi uchun strategik ahamiyati…
В статье исследуется динамика кредитования малого и среднего бизнеса (МСБ) в 2020–2024 гг. на основе официальных отчётов Центрального банка Республики Узбекистан (ЦБ РУз) и проверенных источников. Показано, что после…
Maqolada kichik biznes va tadbirkorlik faoliyati samaradorligini baholash uslubiyati tahlil qilinib, mavjud yondashuvlarning afzalliklari va kamchiliklari ko‘rsatib berilgan. Moliyaviy natijadorlik, ishlab chiqarish…
This paper presents an enhanced algorithm for the processing of blood cell images to improve the accuracy and efficiency of disease detection. The proposed method integrates EfficientNet as the encoder and a customized…
Ushbu maqolada iqtisodiyotni rivojlantirishda tadbirkorlik salohiyatini oshirishning ahamiyati, amalga oshirilgan vazifalar va rivojlantirish istiqbollari o‘rganilib chiqilgan. Tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishga…