Maqola O‘zbekistondagi korxonalar uchun xarajatlar hisobi va auditini bir butun, amaliy jihatdan qo‘llanadigan modelda taklif etadi. Yondashuv milliy me’yoriy asoslarni Xalqaro audit standartlari (XAS) va zamonaviy boshqaruv hisobi usullari bilan uyg‘unlashtiradi. Ishning mazmuni uch yo‘nalishga tayanadi: birinchidan, vaqtga asoslangan faoliyatga yo‘naltirilgan kalkulyatsiya (TD-ABC) yordamida kosvеt (bilvosita) xarajatlarni aniqroq taqsimlash va ERP ma’lumotlari asosida “vaqt tenglamalari”ni kalibrlash; ikkinchidan, XAS 315 (2019-yil tahriri) talablariga muvofiq, xarajatlar va moliyaviy hisobot bo‘yicha xatolik xavflarini (inherent risk) aniqlash hamda ularni tasdiqlovchi dalillar bilan bog‘lash; uchinchidan, XAS 330 asosida javob choralarini loyihalash – ichki nazorat testlari va mazmunan tekshiruvlar (substantiv protseduralar) uyg‘unligida audit dasturini tuzish. Maqola, shuningdek, barqarorlik (ESG) ko‘rsatkichlarini TD-ABC konturiga ehtiyotkorlik bilan kiritish va kelgusida ISSA 5000 bo‘yicha cheklangan yoki oqilona ishonch darajasidagi (assurance) tasdiqlashga tayyorgarlik mexanizmlarini asoslaydi. Tadqiqot davomida TD-ABC + XAS 315/330 + ATT sintezi takrorlanuvchi “dalillar arxitekturasi”ni yaratadi, moliyaviy va nomoliyaviy hisobot ishonchliligini oshiradi hamda O‘zbekistonda davom etayotgan islohotlar mazkur yo‘nalishiga mos keladi; model yirik davlat korxonalari va PIO sektoriga bosqichma-bosqich kengaytirish uchun ham mosdir.
| Mualliflar | Yo’lchiyev Oybek Ulug‘bek o‘g‘li |
|---|---|
| Jurnal | Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби |
| Nashr sanasi | 2025-10-25 |
| Jild | 5 |
| Son | 09 |
| Betlar | 147-154 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.55439/afa/vol5_iss09/1214 |
DOI: 10.55439/afa/vol5_iss09/1214 · Maqolaning asl sahifasi
TD-ABC, ABC, vaqt tenglamalari, XAS 315, XAS 330, IT-nazorat va ilovalar, ombor zaxiralari va tugallanmagan ishlab chiqarish (NIP/WIP), xarajatlarni kapitalizatsiya qilish, barqarorlik (ESG), ISSA 5000.
Ushbu maqolada tijorat banklarining moliyaviy xizmatlarini rivojlantirishda omonatlar va depozit siyosatining o‘rni hamda samaradorlik ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. Maqolada banklarning resurs bazasini kengaytirish…
Maqolada mahalla tizimi kesimida aholining oziq-ovqat mahsulotlariga bo’lgan iste’mol talabini modellashtirish masalasi ko’rib chiqiladi, hamda daromad va narxlar, demografik, madaniy hamda mavsumiy omillarning…
Ushbu maqolada sanoatni iqtisodiy barqaror rivojlantirishda “yashil iqtisodiyot” tamoyillarini qo‘llashning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda xorijiy tajribada shakllangan ekologik transformatsiya…
Mazkur maqolada Oʻzbekiston toʻqimachilik sanoatida sun’iy va kimyoviy tolalar ishlab chiqarishning rivojlanish tendensiyalari, mavjud muammolar va istiqbollari tahlil qilingan. Soʻnggi yillarda mamlakatda poliester…
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasida organik mahsulotlar (ekologik toza qishloq xo‘jaligi mahsulotlari) ishlab chiqarish va bozorini tashkil etish bo‘yicha hozirgi holat tahlil qilingan. Shuningdek, bir nechta…
Ushbu maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining boshqaruv hisobiga ta’siri tahlil qilinadi. SI boshqaruv jarayonlarini avtomatlashtirish, ma’lumotlarni tez va aniq qayta ishlash, prognozlash va qaror qabul…
Maqolada Markaziy bankning foiz siyosati tijorat banklari likvidliligiga qanday ta’sir ko‘rsatishi empirik tahlil asosida o‘rganilgan. Tadqiqot 2020-2025 yillardagi ma’lumotlar asosida amalga oshirilib, likvidlilikning…
Mazkur maqolada mintaqa sanoatida raqamli xizmatlar bozorining eksport va import ko‘rsatkichlari tahlil qilinadi hamda ushbu sohaning rivojlanish istiqbollari o‘rganiladi. Tahlillar asosida raqamli xizmatlar…
The article examines the theoretical foundations of inventory audit, focusing on its essence, objectives, and methodological approaches. It highlights the role of inventory auditing in ensuring the accuracy and…
Ushbu maqolada O‘zbekistonda chakana savdo sohasining hozirgi holati, uning iqtisodiy o‘sishdagi o‘rni va marketing strategiyalarining samaradorligini oshirish yo‘llari tahlil qilingan. Tadqiqotda O‘zbekiston chakana…