O‘zbekistonda davlat xarajatlarining iqtisodiy o‘sishga ta`siri

Fayziyev , Rabim, Tohirova , Zarifa

Муҳандислик ва Иқтисодиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu tadqiqot O‘zbekistonda davlat xarajatlari va iqtisodiy o‘sish o‘rtasidagi sababiy bog'liqlikni vaqtqatori ekonometrik modeli doirasida o‘rganadi. Ma'lumotlar Xalqaro Valyuta Jamg'armasining (XVJ) Jahon iqtisodiyistiqbollari (WEO) ma'lumotlar bazasidan to‘plangan 1992-2024 yillarni qamrab oladi. Taqqoslash maqsadida ikkalao‘zgaruvchi ham joriy narxlarda o‘lchanadi va tabiiy logarifmga aylantiriladi. O‘zgaruvchilarning statsionar xususiyatlarikengaytirilgan Dickey-Fuller (ADF) testi yordamida o‘rganiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ikkala vaqt qatori ham o‘zdarajalarida statsionar emas, lekin ularning farqlari olingandan so‘ng statsionar bo‘lib qoladi. Shunga ko‘ra, tahlilda davlatxarajatlarining birinchi farqi va iqtisodiy o‘sishning ikkinchi farqi qo‘llaniladi. Optimal kechikish uzunligi axborot mezonlariasosida aniqlanadi. Keyin sabab yo‘nalishini o‘rganish uchun Greynjer sababiylik testi qo‘llaniladi. Empirik natijalar shuniko‘rsatadiki, davlat xarajatlari va iqtisodiy o‘sish o‘rtasida ikki tomonlama sababiy bog'liqlikning kuchli dalillari mavjud.Davlat xarajatlari iqtisodiy o‘sishga sezilarli ta'sir ko‘rsatadi, iqtisodiy o‘sish esa davlat xarajatlari darajasini aniqlashdaham muhim rol o‘ynaydi. Bu natijalar fiskal siyosat va iqtisodiy o‘sish o‘rtasida teskari aloqa mexanizmi mavjudliginiko‘rsatadi. Ushbu tadqiqot O‘zbekiston misolida yangi dalillarni taqdim etish orqali mavjud adabiyotlarga qo‘shimchabo‘lib, oqilona fiskal siyosat barqaror iqtisodiy o‘sishning uzoq muddatli jarayonida hal qiluvchi rol o‘ynashini qo‘llabquvvatlaydi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarFayziyev , Rabim, Tohirova , Zarifa
JurnalМуҳандислик ва Иқтисодиёт
NashriyotПлеханов номидаги Россия иқтисодиёти университетининг Тошкент шаҳридаги филиали
ISSN3060-463X, 3060-463X
Nashr sanasi2026-03-01
Jild4
Son3
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIqtisodiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Davlat xarajatlari, iqtisodiy o‘sish, Greynjer sababiyligi, fiskal siyosat.

Ilmiy soha

Iqtisodiyot

Iqtibos keltirish

APAFayziyev , Rabim, & Tohirova , Zarifa (2026). O‘ZBEKISTONDA DAVLAT XARAJATLARINING IQTISODIY O‘SISHGA TA`SIRI. Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(3). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2421
GOST (OAK)Fayziyev , Rabim, Tohirova , Zarifa O‘ZBEKISTONDA DAVLAT XARAJATLARINING IQTISODIY O‘SISHGA TA`SIRI // Муҳандислик ва Иқтисодиёт. – 2026. – T. 4, № 3.
MLAFayziyev , Rabim, and Tohirova , Zarifa. “O‘ZBEKISTONDA DAVLAT XARAJATLARINING IQTISODIY O‘SISHGA TA`SIRI.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(3), 2026. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2421
ChicagoFayziyev , Rabim, and Tohirova , Zarifa. “O‘ZBEKISTONDA DAVLAT XARAJATLARINING IQTISODIY O‘SISHGA TA`SIRI.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(3) (2026). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2421
HarvardFayziyev , Rabim, and Tohirova , Zarifa (2026) ‘O‘ZBEKISTONDA DAVLAT XARAJATLARINING IQTISODIY O‘SISHGA TA`SIRI’, Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(3). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2421
BibTeX
@article{fayziyevrabim2026,
  title = {O‘ZBEKISTONDA DAVLAT XARAJATLARINING IQTISODIY O‘SISHGA TA`SIRI},
  author = {Fayziyev , Rabim and Tohirova , Zarifa},
  journal = {Муҳандислик ва Иқтисодиёт},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {3},
  url = {https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2421}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Муҳандислик ва Иқтисодиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Fayziyev , Rabim — boshqa maqolalari

Iqtisodiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Iqtisodiyot sohasidagi OAK jurnallari