Yengil avtomobil uchun yonilg‘i sarfini kamaytirishga qaratilgan eco-harakat rejimlarini nazariy asoslash uslubi.

Fattohjonov , Bekzod, Ro‘zimov , Sanjarbek, Ravshanbekov , Jaxongir, Muxitdinov , Akmal

Муҳандислик ва Иқтисодиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada shahar sharoitida avtomobillarning harakat rejimlarini optimal tanlash orqali yonilg‘i sarfinikamaytirish masalasi o‘rganilgan. Tadqiqotda bir o‘rkachli trapetsiyasimon tezlik profili asosida Nexia avtomobili uchun 30,40, 50, 60 va 70 km/soat maksimal tezliklarda, turli tezlanish (0,5–3,0 m/s²) va sekinlanish (0,3–4,0 m/s²) qiymatlarida 240dan ortiq harakat profillari hisoblab chiqilgan. MATLAB/Simulink dasturida teskari yondashuv (backward model) asosidayonilg‘i sarfini aniqlovchi model ishlab chiqilgan. Natijalar asosida har bir maksimal tezlik uchun eng tejamkor (eko)rejim aniqlangan. Eng past yonilg‘i sarfi 50 km/soat maksimal tezlikda, a = 2,5 m/s² tezlanish va j = 0,3 m/s² sekinlanishqiymatlarida kuzatilib, 6,60 l/100 km ni tashkil etgan. Muhim ilmiy natija sifatida aniqlanishicha, ma’lum chegaragachatezroq tezlanish yonilg‘i sarfini kamaytirishga yordam berishi mumkin, silliq va nazoratli sekinlanish esa samaradorliknioshiradi. Olingan natijalar haydovchilarga optimal tezlanish va silliq sekinlashuv orqali yonilg‘i sarfini sezilarli darajadakamaytirish mumkinligini ko‘rsatadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarFattohjonov , Bekzod, Ro‘zimov , Sanjarbek, Ravshanbekov , Jaxongir, Muxitdinov , Akmal
JurnalМуҳандислик ва Иқтисодиёт
NashriyotПлеханов номидаги Россия иқтисодиёти университетининг Тошкент шаҳридаги филиали
ISSN3060-463X, 3060-463X
Nashr sanasi2026-03-01
Jild4
Son3
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTexnika
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

tezlik profili, yonilg‘i sarfi, eko-haydash, trapetsiyasimon profil, MATLAB/Simulink, harakat rejimlari.

Ilmiy soha

Texnika

Iqtibos keltirish

APAFattohjonov , Bekzod, Ro‘zimov , Sanjarbek, Ravshanbekov , Jaxongir, & Muxitdinov , Akmal (2026). YENGIL AVTOMOBIL UCHUN YONILG‘I SARFINI KAMAYTIRISHGA QARATILGAN ECO-HARAKAT REJIMLARINI NAZARIY ASOSLASH USLUBI.. Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(3). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2375
GOST (OAK)Fattohjonov , Bekzod va b. YENGIL AVTOMOBIL UCHUN YONILG‘I SARFINI KAMAYTIRISHGA QARATILGAN ECO-HARAKAT REJIMLARINI NAZARIY ASOSLASH USLUBI. // Муҳандислик ва Иқтисодиёт. – 2026. – T. 4, № 3.
MLAFattohjonov , Bekzod, Ro‘zimov , Sanjarbek, Ravshanbekov , Jaxongir, and Muxitdinov , Akmal. “YENGIL AVTOMOBIL UCHUN YONILG‘I SARFINI KAMAYTIRISHGA QARATILGAN ECO-HARAKAT REJIMLARINI NAZARIY ASOSLASH USLUBI..” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(3), 2026. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2375
ChicagoFattohjonov , Bekzod, Ro‘zimov , Sanjarbek, Ravshanbekov , Jaxongir, and Muxitdinov , Akmal. “YENGIL AVTOMOBIL UCHUN YONILG‘I SARFINI KAMAYTIRISHGA QARATILGAN ECO-HARAKAT REJIMLARINI NAZARIY ASOSLASH USLUBI..” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(3) (2026). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2375
HarvardFattohjonov , Bekzod, Ro‘zimov , Sanjarbek, Ravshanbekov , Jaxongir, and Muxitdinov , Akmal (2026) ‘YENGIL AVTOMOBIL UCHUN YONILG‘I SARFINI KAMAYTIRISHGA QARATILGAN ECO-HARAKAT REJIMLARINI NAZARIY ASOSLASH USLUBI.’, Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(3). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2375
BibTeX
@article{fattohjonovbekzod2026,
  title = {YENGIL AVTOMOBIL UCHUN YONILG‘I SARFINI KAMAYTIRISHGA QARATILGAN ECO-HARAKAT REJIMLARINI NAZARIY ASOSLASH USLUBI.},
  author = {Fattohjonov , Bekzod and Ro‘zimov , Sanjarbek and Ravshanbekov , Jaxongir and Muxitdinov , Akmal},
  journal = {Муҳандислик ва Иқтисодиёт},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {3},
  url = {https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2375}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Муҳандислик ва Иқтисодиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Fattohjonov , Bekzod — boshqa maqolalari

Texnika sohasidagi boshqa maqolalar

Texnika sohasidagi OAK jurnallari