Tashkilot axborot tizimlarini kvant tahdidlaridan himoyalashda post-kvant kriptografik algoritmlarni qo‘llash

Gʻofurova , Muxlisa, Tursunova , Sadoqat

Муҳандислик ва Иқтисодиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Zamonaviy tashkilotlarning axborot tizimlari kriptografik himoyaning yangi avlodiga – post-kvantkriptografiyaga (Post-Quantum Cryptography, PQC) o‘tishni talab qilmoqda. Ushbu maqolada kvant kompyuterlariningan’anaviy kriptografik algoritmlar – RSA, ECC va Diffie–Hellman tizimlariga bo‘lgan tahdidi IMRAD metodologiyasi asosidatahlil qilingan. Shuningdek, 2024-yilda NIST tomonidan standartlashtirilgan CRYSTALS-Kyber, CRYSTALS-Dilithium,FALCON va SPHINCS+ algoritmlarining nazariy asoslari hamda amaliy qo‘llanish imkoniyatlari o‘rganilgan. Tadqiqotnatijalari asosida tashkilotlar uchun post-kvant kriptografiyaga o‘tishning bosqichma-bosqich migratsiya strategiyasiishlab chiqilgan hamda xarajat-foyda (cost-benefit) tahlili amalga oshirilgan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining2024-yildagi PQ-293-son qarorida kriptologiya sohasini rivojlantirish bo‘yicha belgilangan vazifalar doirasida milliy axborotxavfsizligi tizimini mustahkamlashga qaratilgan amaliy tavsiyalar taqdim etilgan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarGʻofurova , Muxlisa, Tursunova , Sadoqat
JurnalМуҳандислик ва Иқтисодиёт
NashriyotПлеханов номидаги Россия иқтисодиёти университетининг Тошкент шаҳридаги филиали
ISSN3060-463X, 3060-463X
Nashr sanasi2026-03-01
Jild4
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTexnika
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

post-kvant kriptografiya, kvant kompyuterlar, CRYSTALS-Kyber, NIST standartlari, axborot xavfsizligi, panjara asosidagi kriptografiya, gibrid kriptografiya, “hozir yig‘ib keyinroq ochish” (harvest-now-decrypt-later) hujumi.

Ilmiy soha

Texnika

Iqtibos keltirish

APAGʻofurova , Muxlisa, & Tursunova , Sadoqat (2026). TASHKILOT AXBOROT TIZIMLARINI KVANT TAHDIDLARIDAN HIMOYALASHDA POST-KVANT KRIPTOGRAFIK ALGORITMLARNI QO‘LLASH. Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2311
GOST (OAK)Gʻofurova , Muxlisa, Tursunova , Sadoqat TASHKILOT AXBOROT TIZIMLARINI KVANT TAHDIDLARIDAN HIMOYALASHDA POST-KVANT KRIPTOGRAFIK ALGORITMLARNI QO‘LLASH // Муҳандислик ва Иқтисодиёт. – 2026. – T. 4.
MLAGʻofurova , Muxlisa, and Tursunova , Sadoqat. “TASHKILOT AXBOROT TIZIMLARINI KVANT TAHDIDLARIDAN HIMOYALASHDA POST-KVANT KRIPTOGRAFIK ALGORITMLARNI QO‘LLASH.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4, 2026. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2311
ChicagoGʻofurova , Muxlisa, and Tursunova , Sadoqat. “TASHKILOT AXBOROT TIZIMLARINI KVANT TAHDIDLARIDAN HIMOYALASHDA POST-KVANT KRIPTOGRAFIK ALGORITMLARNI QO‘LLASH.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4 (2026). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2311
HarvardGʻofurova , Muxlisa, and Tursunova , Sadoqat (2026) ‘TASHKILOT AXBOROT TIZIMLARINI KVANT TAHDIDLARIDAN HIMOYALASHDA POST-KVANT KRIPTOGRAFIK ALGORITMLARNI QO‘LLASH’, Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2311
BibTeX
@article{gofurovamuxlisa2026,
  title = {TASHKILOT AXBOROT TIZIMLARINI KVANT TAHDIDLARIDAN HIMOYALASHDA POST-KVANT KRIPTOGRAFIK ALGORITMLARNI QO‘LLASH},
  author = {Gʻofurova , Muxlisa and Tursunova , Sadoqat},
  journal = {Муҳандислик ва Иқтисодиёт},
  year = {2026},
  volume = {4},
  url = {https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2311}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Муҳандислик ва Иқтисодиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Gʻofurova , Muxlisa — boshqa maqolalari

Texnika sohasidagi boshqa maqolalar

Texnika sohasidagi OAK jurnallari