Xalqaro iqtisodiyotning global daromad tengsizliklarini shakllantirishdagi roli: savdo siyosatlari va redistribyutsiya mexanizmlarining taqqoslaydigan tahlili

Kurolov , Maksud

Муҳандислик ва Иқтисодиёт · 2025-yil

Annotatsiya

Global iqtisodiy ko‘rsatkichlar — masalan, xalqaro savdo oqimlari — kapital harakati va daromadlarni qaytataqsimlash to‘g‘risida qimmatli ma’lumot beradi va tengsizlik tadqiqotlari uchun muhim, ma’lumotlarga boy poydevorhisoblanadi. Ularning asosi bo‘lgan parametrik survival modellari (PSMlar) empirik jihatdan mustahkam, statistikjihatdan samarali bo‘lib, dunyo bo‘ylab makroiqtisodiy o‘zgaruvchilarning taqsimlashga ta’siri bo‘yicha uzoq muddatli —taqqoslanadigan tahlillarda tobora ko‘proq qo‘llanilmoqda. Maqolada, butun millatlararo darajada redistribyutiv adolatgaoid siyosat yo‘nalishlarini solishtirgan holda, xalqaro iqtisodiyotning strukturaviy o‘lchovlari ichki redistribyutsiya va tarifasosidagi tuzatishlardan tashqarida global daromad tengsizlik mexanizmlarini qanday yoritishini tahlil qilinadi. Tadqiqotmaqsadi – liberal savdo siyosatlari (LSS) va fiskal redistribyutsiya mexanizmlari (FRM/GRM) o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirnibaholash, shuningdek, farovonlik kengayishi, mehnat bozorining moslashuvchanligi yoki kapital soliqlari islohotlarikabi yangi institutiv o‘zgaruvchilarni xaritalashdir. Syujet sifatida, OECD iqtisodiyotlari va Osiyo hamda Lotin Amerikasirivojlanayotgan bozorlaridan olingan ma’lumotlar tahlil qilindi — umumiy statistikalar va parametrik baholash yordamidasurvival funksiya modellarida bir xil davr bo‘yicha. Ko‘p bosqichli xavf asosli tahlillar natijasida aniqlanishicha, tariflarniliberallashtirish, chetdan to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalarga ochiqlik va ilgari rivojlangan iqtisodiyotlardagi transmilliyregulyator tizimlar daromad darajasidagi konsentratsiyani tezlashtiradi; holbuki redistribyutiv soliqlar iqtisodiy notinchlikkanisbatan kamroq chidamlilik ko‘rsatar ekan — avtomatik barqarorlashtiruvchilar, redistribyutiv ta’sir ko‘rsatuvchi sxemalar,progressiv tizimlar yoki minimal daromadni himoya qilish kabi mexanizmlar kamroq faoliyat ko‘rsatmoqda. Natijalarnimintaqaga qarab tahlil qilganda, liberal savdo iqtisodiyotlari redistribyutsiya qilish imkoniyatiga struktural bosim o‘tkazsa,fiskal jihatdan faol iqtisodiyotlar global zarbalarga nisbatan institutiv bo‘yinbog‘ taqdim etishga moyilroq ekani ko‘rinadi.Maqola xulosasida savdo rejimlari dizaynidagi farqli yo‘llar globalizatsiyaning g‘olib va mag‘lub tomonlari o‘rtasidagi uzoqdavom etuvchi farqlar me’min arxitekturasi ekanligi ta’kidlanadi. Dalillar shuni ko‘rsatadiki, daromad polarizatsiyasiningasosiy determinantasi ko‘p tomonlama bitimlar orqali targ‘ib qilingan yangi savdo ochiqligi emas, balki kapitalgabog‘langan manfaatdor tomonlar (CCS) siyosat shakllantirish jarayoniga kirish imkoniyatiga ega bo‘lishi bilan uyushib,ichki redistribyutiv soliq siyosatini passiv yondoshishda qolmoqda

Maqola ma’lumotlari
MualliflarKurolov , Maksud
JurnalМуҳандислик ва Иқтисодиёт
NashriyotПлеханов номидаги Россия иқтисодиёти университетининг Тошкент шаҳридаги филиали
ISSN3060-463X, 3060-463X
Nashr sanasi2025-10-15
Jild3
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIqtisodiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Global daromad tengsizliklari, savdoni liberallashtirish, fiskal redistribyutsiya mexanizmlari, parametrik survival modellash, institutiv chidamlilik, taqqoslaydigan siyosiy iqtisodiyot, farovonlik va soliq islohotlari

Ilmiy soha

Iqtisodiyot

Iqtibos keltirish

APAKurolov , Maksud (2025). XALQARO IQTISODIYOTNING GLOBAL DAROMAD TENGSIZLIKLARINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: SAVDO SIYOSATLARI VA REDISTRIBYUTSIYA MEXANIZMLARINING TAQQOSLAYDIGAN TAHLILI. Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 3. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/1199
GOST (OAK)Kurolov , Maksud XALQARO IQTISODIYOTNING GLOBAL DAROMAD TENGSIZLIKLARINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: SAVDO SIYOSATLARI VA REDISTRIBYUTSIYA MEXANIZMLARINING TAQQOSLAYDIGAN TAHLILI // Муҳандислик ва Иқтисодиёт. – 2025. – T. 3.
MLAKurolov , Maksud. “XALQARO IQTISODIYOTNING GLOBAL DAROMAD TENGSIZLIKLARINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: SAVDO SIYOSATLARI VA REDISTRIBYUTSIYA MEXANIZMLARINING TAQQOSLAYDIGAN TAHLILI.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 3, 2025. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/1199
ChicagoKurolov , Maksud. “XALQARO IQTISODIYOTNING GLOBAL DAROMAD TENGSIZLIKLARINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: SAVDO SIYOSATLARI VA REDISTRIBYUTSIYA MEXANIZMLARINING TAQQOSLAYDIGAN TAHLILI.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 3 (2025). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/1199
HarvardKurolov , Maksud (2025) ‘XALQARO IQTISODIYOTNING GLOBAL DAROMAD TENGSIZLIKLARINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: SAVDO SIYOSATLARI VA REDISTRIBYUTSIYA MEXANIZMLARINING TAQQOSLAYDIGAN TAHLILI’, Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 3. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/1199
BibTeX
@article{kurolovmaksud2025,
  title = {XALQARO IQTISODIYOTNING GLOBAL DAROMAD TENGSIZLIKLARINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: SAVDO SIYOSATLARI VA REDISTRIBYUTSIYA MEXANIZMLARINING TAQQOSLAYDIGAN TAHLILI},
  author = {Kurolov , Maksud},
  journal = {Муҳандислик ва Иқтисодиёт},
  year = {2025},
  volume = {3},
  url = {https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/1199}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Муҳандислик ва Иқтисодиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

Kurolov , Maksud — boshqa maqolalari

Iqtisodiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Iqtisodiyot sohasidagi OAK jurnallari