Tadqiqotdan maqsad Farg'ona vodiysining turli ekologik sharoitlarida yashayotgan o‘quvchilarining jismoniy ish ta’sirida termoregulyatsiyasining boshqarilishini aniqlash. Tadqiqotda Fargʻona vodiysining uch xil iqlim-ekologik hududida (Fargʻona shahri, Quvasoy, Vodil hududida) yashovchi 3-, 8- va 10-sinf oʻquvchilarning jismoniy yuklamasligini termoregulyatsiya qilish oʻrganildi. Tadqiqot metodini o‘tkazishda har bir hududdan yoshga ko'ra 3, 8- va 10-sinf o‘quvchilaridan 20 nafardan (jami n =180) o'quvchi jalb etilib, standart yengil yugurish mashqlari oldidan va undan keyin yurak urish tezligi, nafas olish tezligi, ichki tana harorati, teri harorati va ter ajlishi kabi ko'rsatkichlar uch bosqichda o'lchandi. Jismoniy yuklama (5 daqiqa yugurish) oldidan, darhol so'ng va 10 daqiqa tiklanishdan keyin qayd etildi. Yurak urish tezligi (YUT) 1 daqiqadagi urinishlar soni bo‘yicha aniqlanib, buning uchun har bir ishtirokchiga “Polar” yurak urishi monitori taqildi va har bir bosqichda uning ko‘rsatishi yozib olindi (zarur hollarda qo‘shimcha ravishda 15 soniya davomida bilak arteriyasida puls sanaldi va 4 ga ko‘paytirildi). Nafas olish tezligi (NCh) - 1 daqiqadagi nafas olgan-sonni (ko‘krak qafasi harakatlarini hisoblash orqali). Tana harorati o‘quvchining og‘iz bo‘shlig‘i ostida elektron termometr yordamida o‘lchanib, ichki tana harorati sifatida qabul qilindi. Teri harorati esa chap bilak terisiga o‘rnatilgan “Testo” portativ elektron termodatchik orqali aniqlanib, tashqi (periferik) teri harorati sifatida qayd etildi.. Mazkur usul terining bug‘lanish yo‘li bilan yo‘qotilgan namligini ham qisman qamrab oladi. Sinovlar orasida o‘quvchilarga ovqat va ichimlik iste’mol qilmaslik, jismoniy harakatni cheklash talab qilindi.
| Mualliflar | Ernаzаrov Gʻolibjon Ne’matovich, To‘xtasinova Zarifaxon Muxamadjonovna |
|---|---|
| Jurnal | Таълим ва тараққиёт |
| Nashr sanasi | 2025-11-06 |
| Til | O‘zbek |
Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarni kasbiy faoliyatga tayyorlash jarayonida akmeologik yondashuvning mohiyati, asosiy tamoyillari va uning ta’lim sifatini oshirishdagi o‘rni yoritilgan. Akmeologik yondashuv…
Ushbu maqola, 13-15 yoshli bokschilarda musobaqa oldi davrida muvofiqlikni (balansni) saqlash usullarini takomillashtirishga bag‘ishlangan. Maqolada muvofiqlikning boksdagi ahamiyati, vestibulyar tizimning fiziologik…
Mazkur maqolada sun’iy intellekt vositalaridan foydalanib yosh yunon-rim kurashchilariga texnik harakatlarni o‘rgatish metodikasi yoritilgan. Tadqiqotda sportchilarning individual morfofunksional ko‘rsatkichlari hisobga…
Ushbu maqolada kouching yondashuvi asosida bo‘lajak biologiya o‘qituvchilarining kasbiy pedagogik faoliyatga tayyorlash metodikasini takomillashtirish masalasi o‘rganilgan. Kouchingning nazariy asoslari, hozirgi…
Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan o‘quvchilarda jismoniy tarbiya tizimini takomillashtirishning nazariy asoslari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida mahalliy va xorijiy adabiyotlar, Prezident farmon va qarorlari…
Ushbu maqolada futbolchilarning ruhiy rivojlanishining xususiyatlari, ruhiy o'zgarishlari va futbolchilarning ushbu qiyin davrda boshdan kechirishi mumkin bo'lgan qo'rquvlari ko'rib chiqiladi.
Ushbu maqolada yunon-rim kurashida texnik tayyorgarlik samaradorligini oshirishda sun’iy intellekt texnologiyalarining qo‘llanilishiga oid masalalar tahlil qilinadi. Texnik tayyorgarlik sportchining yuksak natijalarga…
Maqolada “kreativ” va “kreativlik” tushunchalarining ta’lim jarayoniga kirib kelishi, o‘qituvchi va talabalarning ijodiy faoliyatini rivojlantirish muammolari ko‘rib chiqilgan. Yarimo‘tkazgichlar fizikasidagi nochiziqli…
Maqolada bullingning dolzarb pedagogik-psixologik muammo sifatidagi mohiyatini ochib berilgan bo ‘lib, uning ta'rifi, shakllari, sabablari va oqibatlari tahlil qilingan. Shuningdek, bulling yuzasidan olib borlgan ilmiy…
Ushbu maqolada “Tabiiy fanlar (Science)” integratsion fanini о‘qitish bо‘yicha mutaxassisligi fizik bо‘lmagan о‘qituvchilarga fizik bilimlarga oid boblarni о‘qitish bо‘yicha metodik tavsiyalar berilgan. Maqolada…