Gepatologiya zamonaviy klinik tibbiyotning eng dolzarb va tez rivojlanayotgan yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, jigar kasalliklarining keng tarqalishi global sog‘liqni saqlash tizimi uchun muhim muammo hisoblanadi. Bugungi kunda virusli gepatitlar (B va C), alkogolsiz yog‘li jigar kasalligi (NAFLD), jigar sirrozi hamda gepatotsellyulyar karsinoma nafaqat tibbiy, balki ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan ham katta yukni tashkil etadi. Ushbu kasalliklar ko‘pincha surunkali kechishi, kech tashxis qo‘yilishi va og‘ir asoratlar bilan yakunlanishi bilan ajralib turadi. So‘nggi yillarda COVID-19 (SARS-CoV-2) infeksiyasi gepatologiyada yangi va murakkab klinik muammolarni yuzaga chiqardi. Dastlab respirator infeksiya sifatida qaralgan ushbu kasallik hozirda ko‘p a’zoli tizimli patologiya sifatida e’tirof etilib, jigar va buyraklarni ham sezilarli darajada zararlashi isbotlangan. Klinik kuzatuvlarga ko‘ra, COVID-19 bilan kasallangan bemorlarda jigar fermentlari (ALT, AST, GGT) oshishi, bilirubin almashinuvining buzilishi, o‘tkir jigar shikastlanishi hamda buyrak funksional ko‘rsatkichlarining pasayishi tez-tezuchraydi. COVID-19 da organ shikastlanishining asosiy patogenetik mexanizmlari sifatida virusning ACE2 retseptorlari orqali hujayralarga kirishi, kuchli yallig‘lanish javobi (“sitokin bo‘roni”), endotelial disfunktsiya, mikrosirkulyatsiya buzilishi, gipoksiya hamda dori vositalarining gepato- va nefrotoksik ta’siri ko‘rsatiladi. Ushbu jarayonlar natijasida jigar va buyrak to‘qimalarida o‘tkir shikastlanish rivojlanib, keyinchalik fibroz jarayonlari shakllanishi mumkin. Post-COVID davrida esa surunkali yallig‘lanish, oksidativ stress va regeneratsiya jarayonlarining buzilishi natijasida jigar va buyrak fibrozining rivojlanish xavfi ortadi. Fibroz organlarning funksional zaxirasini kamaytirib, surunkali jigar va buyrak yetishmovchiligi rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Ushbu maqolada gepatologiyaning dolzarb muammolari hamda COVID-19 infeksiyasi fonida jigar va buyrak shikastlanishining zamonaviy patogenez mexanizmlari, klinik-laborator o‘zgarishlari va fibroz rivojlanishining prognostik ahamiyati keng yoritiladi
| Mualliflar | Sattarova , Nasiba |
|---|---|
| Jurnal | Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали |
| Nashr sanasi | 2026-07-30 |
| Jild | 2 |
| Son | 3/1 |
| Betlar | 575-583 |
| Til | Ingliz |
gepatologiya, COVID-19, jigar shikastlanishi, buyrak yetishmovchiligi, fibroz, NAFLD
Ushbu ilmiy tadqiqot turli etiologiyali buyrak kasalliklari bilan og‘rigan bemorlarda jigar fibrozining rivojlanish xususiyatlari, uning patogenetik mexanizmlari hamda zamonaviy noinvaziv diagnostika usullarining klinik…
Bronxial astma, mayda bronxlarning torayishi, shilliq pardasining ko'chishi va ichiga shilimshiq tiqilishi, bronxial o'tkazuvchanlikning buzilishi, harakat faoliyatining izdan chiqishi natijasida vaqt-bevakt nafas…
Ushbu tadqiqot surunkali gepatit (SG) bilan og'rigan 120 nafar bemorni qamrab olib, mahalliy o'simlik oqsiliga boy mahsulotlar (mosh, no'xat, soya) asosidagi ixtisoslashgan parhez rejimining jigar funksiyasi…
Tadqiqot maqsadi — gepatorenal sindrom (GRS) erta rivojlanishida CAT (rs1001179) genining C-262T va TNF genining G-308A polimorf markerlarining prognostik ahamiyatini baholash. Tadqiqotga GRS tashxisi qo'yilgan 90 nafar…
Ushbu tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasida meningokokk infeksiyasi bilan kasallanishning retrospektiv epidemiologik tahlili o‘tkazildi. Tadqiqot maqsadi kasallanishning ko‘p yillik dinamikasini hamda hududlar bo‘yicha…
Tadqiqot maqsadi — virusli gepatitlar (B va C) va sistemik infeksiyalar fonida gepatorenal sindrom (GRS) erta rivojlanishida klinik-diagnostik va genetik markerlarning prognostik ahamiyatini kompleks baholash. Virusli…
OIV in'ektsiyali bemorlarning hayoti uchun xavf tug’diruvchi asosiy sabab opportunistik infektsiyalar va ikkilamchi kasalliklar hisoblanadi. Tadqiqotning maqsadi OIV infektsiyali bemorlarda opportunistik kasalliklarning…
Ushbu maqolada hujayra o‘limining dasturlangan shakli bo‘lgan apoptoz jarayoni, uning molekulyar mexanizmlari va biologik ahamiyati keng yoritilgan. Apoptoz – bu organizmda homeostazni saqlash, rivojlanish jarayonlarini…
The role of infectious diseases is growing increasingly significant among the primary threats to children's health, particularly in low- and middle-income countries. Even with advancements in addressing these diseases…
This article analyzes the results of screening studies conducted in 2023–2025 in Urgench city aimed at detecting hepatitis B virus infection. The study employed epidemiological research methods along with modern…