Harbiy xizmatchilarda yuqori jismoniy va psixoemotsional yuklamalar sharoitida stomatologik kasalliklarning shakllanishiga ta’sir etuvchi patogenetik omillarning nazariy tahlili

Sattarov, Islomjon

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada harbiy xizmatchilar organizmiga ta’sir etuvchi yuqori jismoniy va psixoemotsional yuklamalarning stomatologik kasalliklar rivojlanishidagi patogenetik ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Harbiy xizmat faoliyati doimiy tayyorgarlik, yuqori darajadagi mas’uliyat, ekstremal iqlim sharoitlari, uzoq muddatli jismoniy zo‘riqish hamda surunkali stress bilan tavsiflanadi. Ushbu omillar organizmning neyroendokrin, immunologik va metabolik tizimlarida chuqur funksional o‘zgarishlarni yuzaga keltirib, og‘iz bo‘shlig‘i to‘qimalarining rezistentligini pasaytiradi. Natijada kariyes, gingivit, parodontit, temporomandibulyar bo‘g‘im disfunksiyalari, bruksizm, og‘iz shilliq qavati kasalliklari hamda so‘lak bezlari faoliyati buzilishlari rivojlanish xavfi ortadi. Ilmiy manbalarda keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, harbiy kontingentlarda stomatologik kasalliklar tarqalishi umumiy aholi ko‘rsatkichlariga nisbatan yuqoriroq bo‘lib, bunda stress-induksiyalangan immunosupressiya, oksidlovchi stress, mikrosirkulyatsiya buzilishlari va mineral almashinuvdagi o‘zgarishlar muhim rol o‘ynaydi. Ayniqsa, kortizol sekretsiyasining ortishi natijasida mahalliy immun himoya omillari susayadi va periodontal to‘qimalarda yallig‘lanish jarayonlari kuchayadi. Shu bilan birga, harbiy xizmat davrida ovqatlanish tartibining buzilishi, suvsizlanish, uyqu yetishmovchiligi va gigiyenik tadbirlarning cheklanishi stomatologik patologiyalar rivojlanishini jadallashtiruvchi qo‘shimcha omillar sifatida namoyon bo‘ladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSattarov, Islomjon
JurnalЖанубий оролбўйи тиббиёт журнали
NashriyotТТА Урганч филиали
ISSN3093-8740, 2012-2021
Nashr sanasi2026-06-09
Jild2
Son2
Betlar299-307
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

harbiy xizmatchilar, stomatologik kasalliklar, psixoemotsional stress, periodontal kasalliklar, kariyes

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APASattarov, Islomjon (2026). HARBIY XIZMATCHILARDA YUQORI JISMONIY VA PSIXOEMOTSIONAL YUKLAMALAR SHAROITIDA STOMATOLOGIK KASALLIKLARNING SHAKLLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI PATOGENETIK OMILLARNING NAZARIY TAHLILI. Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(2), 299-307. http://journal.urdti.uz/index/article/view/650
GOST (OAK)Sattarov, Islomjon HARBIY XIZMATCHILARDA YUQORI JISMONIY VA PSIXOEMOTSIONAL YUKLAMALAR SHAROITIDA STOMATOLOGIK KASALLIKLARNING SHAKLLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI PATOGENETIK OMILLARNING NAZARIY TAHLILI // Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали. – 2026. – T. 2, № 2. – B. 299-307.
MLASattarov, Islomjon. “HARBIY XIZMATCHILARDA YUQORI JISMONIY VA PSIXOEMOTSIONAL YUKLAMALAR SHAROITIDA STOMATOLOGIK KASALLIKLARNING SHAKLLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI PATOGENETIK OMILLARNING NAZARIY TAHLILI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(2), 299-307, 2026. http://journal.urdti.uz/index/article/view/650
ChicagoSattarov, Islomjon. “HARBIY XIZMATCHILARDA YUQORI JISMONIY VA PSIXOEMOTSIONAL YUKLAMALAR SHAROITIDA STOMATOLOGIK KASALLIKLARNING SHAKLLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI PATOGENETIK OMILLARNING NAZARIY TAHLILI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(2), 299-307 (2026). http://journal.urdti.uz/index/article/view/650
HarvardSattarov, Islomjon (2026) ‘HARBIY XIZMATCHILARDA YUQORI JISMONIY VA PSIXOEMOTSIONAL YUKLAMALAR SHAROITIDA STOMATOLOGIK KASALLIKLARNING SHAKLLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI PATOGENETIK OMILLARNING NAZARIY TAHLILI’, Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(2), 299-307. http://journal.urdti.uz/index/article/view/650
BibTeX
@article{sattarovislomjon2026,
  title = {HARBIY XIZMATCHILARDA YUQORI JISMONIY VA PSIXOEMOTSIONAL YUKLAMALAR SHAROITIDA STOMATOLOGIK KASALLIKLARNING SHAKLLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI PATOGENETIK OMILLARNING NAZARIY TAHLILI},
  author = {Sattarov, Islomjon},
  journal = {Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали},
  year = {2026},
  volume = {2},
  number = {2},
  pages = {299-307},
  url = {http://journal.urdti.uz/index/article/view/650}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Sattarov, Islomjon — boshqa maqolalari

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari