Prenatal stress sharoitida tug‘ilgan avlod bosh miyasidagi qadoqsimon tana tuzilmasidagi postnatal ontogenez dinamikasidagi morfologik va morfometrik o‘zgarishlari

Polvonov, G‘ayrat, Adilbekova, Dilorom, Nazarova, Malohat

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada prenatal stress omillarining bosh miyaning asosiy komissural strukturasi hisoblangan qadoqsimon tananing (corpus callosum) postnatal ontogenez davomida yuzaga keladigan morfologik va morfometrik o‘zgarishlariga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot uchun tajriba hayvonlari sifatida kalamushlar tanlanib, ularning homilador urg‘ochilari maxsus stress holatlari (immobilizatsiya, shovqin va yorug‘lik o‘zgarishlari)ga duchor qilingan. Natijada yuzaga kelgan prenatal stress omillarining avlodlarida qadoqsimon tananing postnatal rivojlanish dinamikasiga ta’siri turli yosh bosqichlarida (1-, 7-, 14-, 21- va 30-kunlarda) morfologik va morfometrik usullar orqali tahlil qilindi.Olingan natijalar prenatal stress qadoqsimon tana rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatdi. Xususan, bu strukturada miya yarimsharlari orasidagi nerv tolalari miqdorining kamayishi, aksonlarning ingichkalashuvi, mielin qavatining noyetukligi va neyroglial hujayralarning giperaktivligi bilan ifodalangan o‘zgarishlar aniqlangan. Morfometrik ko‘rsatkichlarda esa qadoqsimon tananing qalinligi, uzunligi va transversal kesimidagi yuzasi stressga uchragan guruhlarda nazorat guruhiga nisbatan ancha kichik bo‘lgan. Ushbu o‘zgarishlar markaziy asab tizimining funksional integratsiyasiga va kognitiv faoliyatlarga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.Mazkur tadqiqot prenatal davrdagi stressning miyaning muhim strukturaviy birliklaridan biri bo‘lgan qadoqsimon tanaga rivojlanish bosqichlarida qanday ta’sir qilishini aniqlashga qaratilgan bo‘lib, perinatal stressning neyroanatomik oqibatlarini tushunishda muhim ilmiy asos vazifasini bajaradi. Tadqiqot natijalari stress bilan bog‘liq neyro-rivojlanish buzilishlari, ayniqsa autizm spektri va diqqat yetishmovchiligi sindromlari kabi holatlarning kelib chiqish mexanizmlarini chuqurroq anglash uchun asos bo‘la oladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarPolvonov, G‘ayrat, Adilbekova, Dilorom, Nazarova, Malohat
JurnalЖанубий оролбўйи тиббиёт журнали
NashriyotТТА Урганч филиали
ISSN3093-8740, 2012-2021
Nashr sanasi2026-02-02
Jild1
Son3
Betlar132-138
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

prenatal stress, oq kalamushlar, bosh miya qadoqsimon tanasi, postnatal ontogenez

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAPolvonov, G‘ayrat, Adilbekova, Dilorom, & Nazarova, Malohat (2026). PRENATAL STRESS SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD BOSH MIYASIDAGI QADOQSIMON TANA TUZILMASIDAGI POSTNATAL ONTOGENEZ DINAMIKASIDAGI MORFOLOGIK VA MORFOMETRIK O‘ZGARISHLARI. Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 1(3), 132-138. http://journal.urdti.uz/index/article/view/24
GOST (OAK)Polvonov, G‘ayrat, Adilbekova, Dilorom, Nazarova, Malohat PRENATAL STRESS SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD BOSH MIYASIDAGI QADOQSIMON TANA TUZILMASIDAGI POSTNATAL ONTOGENEZ DINAMIKASIDAGI MORFOLOGIK VA MORFOMETRIK O‘ZGARISHLARI // Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали. – 2026. – T. 1, № 3. – B. 132-138.
MLAPolvonov, G‘ayrat, Adilbekova, Dilorom, and Nazarova, Malohat. “PRENATAL STRESS SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD BOSH MIYASIDAGI QADOQSIMON TANA TUZILMASIDAGI POSTNATAL ONTOGENEZ DINAMIKASIDAGI MORFOLOGIK VA MORFOMETRIK O‘ZGARISHLARI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 1(3), 132-138, 2026. http://journal.urdti.uz/index/article/view/24
ChicagoPolvonov, G‘ayrat, Adilbekova, Dilorom, and Nazarova, Malohat. “PRENATAL STRESS SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD BOSH MIYASIDAGI QADOQSIMON TANA TUZILMASIDAGI POSTNATAL ONTOGENEZ DINAMIKASIDAGI MORFOLOGIK VA MORFOMETRIK O‘ZGARISHLARI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 1(3), 132-138 (2026). http://journal.urdti.uz/index/article/view/24
HarvardPolvonov, G‘ayrat, Adilbekova, Dilorom, and Nazarova, Malohat (2026) ‘PRENATAL STRESS SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD BOSH MIYASIDAGI QADOQSIMON TANA TUZILMASIDAGI POSTNATAL ONTOGENEZ DINAMIKASIDAGI MORFOLOGIK VA MORFOMETRIK O‘ZGARISHLARI’, Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 1(3), 132-138. http://journal.urdti.uz/index/article/view/24
BibTeX
@article{polvonovgayrat2026,
  title = {PRENATAL STRESS SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD BOSH MIYASIDAGI QADOQSIMON TANA TUZILMASIDAGI POSTNATAL ONTOGENEZ DINAMIKASIDAGI MORFOLOGIK VA MORFOMETRIK O‘ZGARISHLARI},
  author = {Polvonov, G‘ayrat and Adilbekova, Dilorom and Nazarova, Malohat},
  journal = {Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали},
  year = {2026},
  volume = {1},
  number = {3},
  pages = {132-138},
  url = {http://journal.urdti.uz/index/article/view/24}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari