In this article, the T. kok-saghyz species was studied for its fertility by exposure to various stimulants. Taking into account the bioecological properties of Taraxacum kok-saghyz, it was determined that the seeds have optimal fertility due to the effects of various stimulators of their germination. Based on the results obtained, the Republic of Uzbekistan was recommended for planting in the open ground in climatic conditions. Keywords: Taraxacum kok-saghyz, seed germination, various stimulants, seed stage. УДК: 633.31:631.52 Кириш. Дунёда озиқ-овқат маҳсулотларининг озуқавий қийматини ошириш мақсадида, кенг ассортиментдаги дори- вор ва хушбўй-зираворларга бўлган талаб йил сайин ортиб бормоқда. Доривор ўсимликлар хомашёсига бўлган эҳтиёж- ларни маҳаллий шароитда етиштирилган ўсимликлар ҳисо- бига қондириш долзарб муаммолардан бири ҳисобланади. Д.П.Проценко [1; 77 б] маълумотларига кўра ўсимлик уруғлар 3 йил сақланса уруғ унувчанлиги 88% бўлади. 0 0С дан паст ҳароратда уруғларнинг ҳаётчанлиги 12 йил сақланиб қолади. 5 0С ва ундан юқори хона ҳароратида ўсимлик уруғлари ёмон сақланади. Тупроқларга тушган уруғлар 20 ойдан 50 йилгача ҳаётчанлигини сақлаб қолади. Қоқиўт ўсимлиги – анемохор. Ўсимликлар уруғлар қулай шароитда 250-500 м гача, ноқулай шароитда яъни кучли ёмғир ёққанда ва бошқа салбий миллар таъсирида уруғлар 40 м гача ерга тушади [2; 344-350 б]. Битта ўсимлик ҳар бир гулида 54 тадан то 250 тагача уруғ бўлади, битта ўсимлик 150 тадан 7 минг гача уруғ бўлади. 1 м2 майдонга 195 тадан то 2433 тагача уруғ, 1 га 170-459 млн гача уруғ тушади [3; 147 б, 4; 61-63 б]. Taraxacum туркуми турлари ер шарининг турли мамала- кат ва минтақаларда ўрганилиш даражаси турлича. Илмий манбаларда бу Taraxacum туркуми турларига тегишла маъ- лумотларни ўрганиш давомида шу нарса маълум бўлдики, кўпгина мамлакатларда бу ўсимликни ўрганиш бўйича кўп ва кенг кўламдаги тадқиқотлар амалга оширилган, аммо Ўзбекитсон Республикасида Taraxacum туркуми бўйича мах- сус тадқиқотлар олиб брилмаган. Юқоридаги маълумотлар асосида Ўзбекистон ҳудудида Taraxacum kok-saghуzни интродукция қилиш учун ушбу турни уруғларини унувчанлигига турли стимулятор таъсир эттириб ўрганиш ва келгусида озиқ-овқат ва фармацевтика саноати учун кенг фойдаланиш мақсадида Тошкент аграр универси- тети лабораториясида тадқиқотлар олиб борилди. Тадқиқот оьекти ва усуллари. Taraxacum kok-saghyz Rodin турини лаборатория шароитида уруғ унувчанлигини турли хил стимулятор таъсир эттириб ўрганишдан, ҳамда очиқ майдонда экишга тайёрлашдан иборат. Уруғларни унув- чанлигини Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси ҳузуридаги Ботаника илмий-тадқиқот институти тамонидан ишлашлаб чиқилган усул ёрдамида олиб борилди. Taraxacum kok-saghyz Rodin уруғларини уруғ унувчанлигини аниқлашд Тошкент давлат аграр университети Экология ва ботаника” кафедрасида олиб борилди. Тадқиқот натижалари. T. kok-saghyz уруғларига турли хил стимуляторлар таъсир эттириб, уруғ унувчанлиги аниқланди. Ҳар бир ўсимлик уруғидан 10 донадан олиб, 18.05. куни бир сутка 5 хил стимуляторга яъни ГК:АД 4:1 10-6м, ГК:КН 4:1 10-6м, ГКМАТ: АД 4:1 10-6м, ГКМАТ:КН 4:1 10-6м, оддий сувда солиб ивитилди. 19.05 куни 5 тадан 5 хил стимулятор эрит- масига T. kok-saghyz бир сутка ивитилган ўсимлик уруғларни Петри ликопчасига хона ҳароратида экилади. Уруғлар такрор ивитилиб Петри ликопчада уруғ унвучанлиги кузатилди. 1-жадвалда T. kok-saghyz ўсимлигини 5 хил симулятор эритмаларининг таъсир эттирилганда уруғ унувчанлиги 5ГК:КИМ 4:1 10-6м ва 8ГКМАТ: Аg 4:1 10-6м стимуляторларда уруғ унувчанлиги юқорлиги аниқланганлигини кўриш мумкин (1-2-расмларга қаранг). 2-расмда Т. officinalе ва T. kok-saghyz ўсимликларининг 5 хил стимулятор эритмаси таъсирда олинган натижаларнинг диаграмма кўринишидаги таҳлиллари берилган. Тадқиқот натижасида ГК:АД 4:1 10-6м, ГК:КН 4:1 10-6м, ГКМАТ: АД 4:1 10-6м, ГКМАТ:КН 4:1 10-6 м ва оддий сувли стимуляторли эритма концентрациясида T. kok-saghyz ўсимлиги уруғлариниг унувчанлиги 70-90% кўрсаткичини ташкил қилиши аниқланди.
| Mualliflar | Юлдашева Сохиба Шомурзаевна, б.ф.ф.д (PhD), катта ўқитувчи, |
|---|---|
| Jurnal | Agro kimyo himoya va o‘simliklar karantini (O‘simliklar himoyasi va karantini) |
| Nashr sanasi | 2026-04-07 |
| Son | 6 |
| Til | Rus |
Ҳозирги даврда Ўзбекистонда ширин ва аччиқ қалампир етиштиришга алоҳида аҳамият қаратилмоқда. Бу экинларнинг юқори ва сифатли мева ҳосилини мунтазам етиштиришга тўсқинлик қиладиган асосий факторлардан уруғпалла ва…
В данной статье хранится Cercis griffithii Boiss, занесенный в Красную книгу Узбекистана в отделе семеноводства Ташкентского Ботанического сада с 2000 по 2018 год. представлены результаты экспериментов на всхожесть…
Картофель считается неустойчивой при низкой температуре культурой, поетому при ранней весенней и поздней осенней посадке картофелю необходимо повисит устойчивость к холоду. Эта проблема условия пандемии решается по…
Ушбу мақолада турпнинг “Мурод” навини етиштиришда жиддий зарар келтирувчи оққанотга қарши экологик хавфсиз кураш чора-тадбирлар тизими тўғрисида илмий изланишлар натижалари ёритилган. Калит сўзлар: агротехника…
Ushbu maqolada uzumning qora kishmish navi o‘sishi, rivojlanishi, hosildorligi va hosil sifatiga o‘stiruvchi moddalar hamda mikroelementlarning ta’siri haqida ma’lumotlar keltirilgan.
The effect of weed control measures compared to the main tillage methods after 20 days on annual weeds was up to 6.4%, on perennial weeds was up to 8.8%, after 40 days on annual weeds was 5.9 %, the effect on perennial…
В настоящее время главным разрушающим фактором фитоценозов является антропогенный. В результате воздействия данного фактора происходят существенные изменения в растениях. При антропогенном загрязнении биосферы…
Maqolada Buxoro viloyati, Buxoro tumani "Bog'i Kalon MFY hududidagi MCHJ "Siyovush Agro" bog'dorchilik fermer xo'jaligi tuproq-iqlim sharoitida pakana o'rta o'suvchi mahsuldor behi C1 payvantagiga ulangan Vilyams…
The article reveals the influence of different doses of potash fertilizers in the prevention of the disease «black smut» in winter wheat, on the development of plants and wheat yield.
Agro kimyo himoya va o‘simliklar karantini (O‘simliklar himoyasi va karantini) — barcha maqolalar