М.ХОЛДОРОВ, С.МАМАТОВ, С.АЛИМУХАМЕДОВ. Нано ва микро- заррачалар қўллашнинг помидорда илдиз чириш касаллигига самарали таъсири

НАНО ВА МИКРО- ЗАРРАЧАЛАР ҚЎЛЛАШНИНГ, ПОМИДОРДА ИЛДИЗ ЧИРИШ КАСАЛЛИГИГА, САМАРАЛИ ТАЪСИРИ, М.У.Холдоров, СПЭ ва КИТИ,, С.К.Маматов, ЎК ва ҲИТИ,, С.С. Алимухамедов, СПЭ ва КИТИ., илдиз чириш касаллигининг ривожланишига таъсири ўрганилган. Олинган натижага кўра, помидорда нано ва, микрозаррачалар: МnO2, Fe2O3 ва SiO2 + МnO2 + Fe2O3 қўлланилганда уруғнинг униб чиқишига самарали (94-97%), таъсир этиб, илдиз чириш касаллиги билан зарарланиш 50-60%га камайиши кузатилди., гнилей томатов. Согласно полученным результатам, при обработке семян нано- и микрочастицами: MnO2, Fe2O3 и, SiO2 + MnO2 + Fe2O3 они оказали эффективное воздействие на всхожесть семян (94-97%), а также поражаемость, корневой гнилью снижалась на 50-60 %., Кириш. Республикамиз қишлоқ хўжалик экинлари етиш-, тириш учун тупроқ-иқлим шароити қулай ҳисобланиши, билан бир қаторда мамлакатимиз иқтисодиётининг устувор, йўналишларидан биридир.. Қишлоқ хўжалиги аҳолини за-, рур озиқ-овқат маҳсулотлари билан ҳамда саноатни турли, соҳаларини эса хом ашё билан таъминлайди. Ўзбекистон, Республикаси Президентининг 2017 йил 7 ноябрда қабул, ли экинлар шунингдек қуритилган сабзовот ва меваларнинг, маҳаллий экспорт қилувчиларни қўллаб-қувватлаш бўйича, қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” фармони қабул қилинди., Фармонда ташқи иқтисодий фаолиятни янада либераллашти-, риш, экспорт қилинадиган янги мева-сабзавот маҳсулотлари,, завот ва меваларнинг ҳажмини кўпайтириш ва турларини, кенгайтириш учун қулай шарт-шароит яратиш, маҳаллий, маҳсулотларнинг жаҳон бозорларида рақобатбардошлигини, оширишга катта эътибор қаратилди ҳамда имтиёзлар бе-, рилди., Аҳолини эҳтиёжи учун талаб қилинадиган тўйимли, юқори, сифатли озиқ-овқат маҳсулотлари таъминотини яхшилашда, помидор экини ҳам муҳим ўрин эгаллайди.Помидордан, сифатли маҳсулотлар олишда уларни касалликлардан, ҳимоя қилиш чораларини ўз вақтида ишлаб муҳим ахами-, ятга эга. Сўнги йилларда помидор экинида илдиз чириш,, фузариоз, ун-шудринг, ҳамда алтернариоз касалликлари, кенг тарқалиб, ҳосилга катта зарар етказмоқда. Ушбу, касалликларга қарши курашда фақат кимёвий воситалар, қўлланиб келинмоқда.Бу эса ўз навбатида маҳсулотнинг, сифати бузилишига олиб келади ва экологик тоза маҳсулот, етиштириш талабларига мутлақо жавоб бермайди. Шу, билан биргаликда тупроқда ва атроф-муҳитда меъёри-, дан кўп кимёвий воситаларнинг қўлланиши натижасида, тупроқнинг органик қисмида биологик жараён бузилиб,, тупроқ унумдорлигига салбий таъсир кўрсатиб,уни йилдан, йилга бузилишига олиб келади. Тупроқдаги микроорганизм-, ларнинг миқдори ва фаоллигини ошириш мақсадида орга-, ник ўғит сифатида ўсимликлар нано ва микрозаррачалар, озиқлантирилмоқда [3]., Айрим адабиётларда [2] келтирилишича, ўсимликнинг, ўсув даврида кечаётган турли биокимёвий жараёнларда, нано ва микрозаррачалар асосий вазифани бажаради., Ўсимликлар учун нано ва микрозаррачалар физиологик, роли шундаки, у оксидланиш–қайтарилиш реакцияларида, ва фотосинтез жараёнида иштирок этади, ноқулай ташқи, муҳит омилларига чидамлигини оширади, атмосфера азоти, фиксацияси учун туганак бактерияларга зарур озиқа яратиб,, қўшимча ҳосил олишга имкон яратади., Бугунги кунда кремний диоксиди (SiO2), темир, марга-, нец ва бошқа элементларнинг нано ва микрозаррачалари, кукунларини олиш учун экспериментал қурилма яратилган, бўлиб, нисбатан оддий ва иқтисодий жиҳатдан самарали усул, асосида нано ва микрозаррачаларни синтез қилиш амалга

Agro kimyo himoya va o‘simliklar karantini (O‘simliklar himoyasi va karantini) · 2026-yil

Annotatsiya

Tomato seeds were treated with nano- and microparticles to study the effect on the development of tomato root rot. According to the results obtained, when seeds were treated with nano- and microparticles: MnO2, Fe2O3 and SiO2 + MnO2 + Fe2O3, they had an positive effect on seed germination (94-97%), as well as root rot damage was reduced by 50-60%.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarНАНО ВА МИКРО- ЗАРРАЧАЛАР ҚЎЛЛАШНИНГ, ПОМИДОРДА ИЛДИЗ ЧИРИШ КАСАЛЛИГИГА, САМАРАЛИ ТАЪСИРИ, М.У.Холдоров, СПЭ ва КИТИ,, С.К.Маматов, ЎК ва ҲИТИ,, С.С. Алимухамедов, СПЭ ва КИТИ., илдиз чириш касаллигининг ривожланишига таъсири ўрганилган. Олинган натижага кўра, помидорда нано ва, микрозаррачалар: МnO2, Fe2O3 ва SiO2 + МnO2 + Fe2O3 қўлланилганда уруғнинг униб чиқишига самарали (94-97%), таъсир этиб, илдиз чириш касаллиги билан зарарланиш 50-60%га камайиши кузатилди., гнилей томатов. Согласно полученным результатам, при обработке семян нано- и микрочастицами: MnO2, Fe2O3 и, SiO2 + MnO2 + Fe2O3 они оказали эффективное воздействие на всхожесть семян (94-97%), а также поражаемость, корневой гнилью снижалась на 50-60 %., Кириш. Республикамиз қишлоқ хўжалик экинлари етиш-, тириш учун тупроқ-иқлим шароити қулай ҳисобланиши, билан бир қаторда мамлакатимиз иқтисодиётининг устувор, йўналишларидан биридир.. Қишлоқ хўжалиги аҳолини за-, рур озиқ-овқат маҳсулотлари билан ҳамда саноатни турли, соҳаларини эса хом ашё билан таъминлайди. Ўзбекистон, Республикаси Президентининг 2017 йил 7 ноябрда қабул, ли экинлар шунингдек қуритилган сабзовот ва меваларнинг, маҳаллий экспорт қилувчиларни қўллаб-қувватлаш бўйича, қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” фармони қабул қилинди., Фармонда ташқи иқтисодий фаолиятни янада либераллашти-, риш, экспорт қилинадиган янги мева-сабзавот маҳсулотлари,, завот ва меваларнинг ҳажмини кўпайтириш ва турларини, кенгайтириш учун қулай шарт-шароит яратиш, маҳаллий, маҳсулотларнинг жаҳон бозорларида рақобатбардошлигини, оширишга катта эътибор қаратилди ҳамда имтиёзлар бе-, рилди., Аҳолини эҳтиёжи учун талаб қилинадиган тўйимли, юқори, сифатли озиқ-овқат маҳсулотлари таъминотини яхшилашда, помидор экини ҳам муҳим ўрин эгаллайди.Помидордан, сифатли маҳсулотлар олишда уларни касалликлардан, ҳимоя қилиш чораларини ўз вақтида ишлаб муҳим ахами-, ятга эга. Сўнги йилларда помидор экинида илдиз чириш,, фузариоз, ун-шудринг, ҳамда алтернариоз касалликлари, кенг тарқалиб, ҳосилга катта зарар етказмоқда. Ушбу, касалликларга қарши курашда фақат кимёвий воситалар, қўлланиб келинмоқда.Бу эса ўз навбатида маҳсулотнинг, сифати бузилишига олиб келади ва экологик тоза маҳсулот, етиштириш талабларига мутлақо жавоб бермайди. Шу, билан биргаликда тупроқда ва атроф-муҳитда меъёри-, дан кўп кимёвий воситаларнинг қўлланиши натижасида, тупроқнинг органик қисмида биологик жараён бузилиб,, тупроқ унумдорлигига салбий таъсир кўрсатиб,уни йилдан, йилга бузилишига олиб келади. Тупроқдаги микроорганизм-, ларнинг миқдори ва фаоллигини ошириш мақсадида орга-, ник ўғит сифатида ўсимликлар нано ва микрозаррачалар, озиқлантирилмоқда [3]., Айрим адабиётларда [2] келтирилишича, ўсимликнинг, ўсув даврида кечаётган турли биокимёвий жараёнларда, нано ва микрозаррачалар асосий вазифани бажаради., Ўсимликлар учун нано ва микрозаррачалар физиологик, роли шундаки, у оксидланиш–қайтарилиш реакцияларида, ва фотосинтез жараёнида иштирок этади, ноқулай ташқи, муҳит омилларига чидамлигини оширади, атмосфера азоти, фиксацияси учун туганак бактерияларга зарур озиқа яратиб,, қўшимча ҳосил олишга имкон яратади., Бугунги кунда кремний диоксиди (SiO2), темир, марга-, нец ва бошқа элементларнинг нано ва микрозаррачалари, кукунларини олиш учун экспериментал қурилма яратилган, бўлиб, нисбатан оддий ва иқтисодий жиҳатдан самарали усул, асосида нано ва микрозаррачаларни синтез қилиш амалга
JurnalAgro kimyo himoya va o‘simliklar karantini (O‘simliklar himoyasi va karantini)
Nashr sanasi2026-04-07
Son103
TilRus

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

nano- and microparticles, tomato, plants, seeds, germination, root rot, disease, damage, assessment, percentage

Ilmiy soha

Qishloq xo‘jaligi

Agro kimyo himoya va o‘simliklar karantini (O‘simliklar himoyasi va karantini) jurnalidan boshqa maqolalar

Agro kimyo himoya va o‘simliklar karantini (O‘simliklar himoyasi va karantini) — barcha maqolalar