Keyingi yillarda o‘zbek tilshunosligida matnni tadqiq etishda bir qancha yo‘nalishlar yuzaga keldi. Mazkur maqolada matnni tahlil qilishdagi zamonaviy tamoyillar va yondashuvlar haqida fikr yuritiladi. Jumladan, an’anaviy tilshunoslikdagi grammatik, semantik, kompozitsion-stilistik, differensiatsiya tamoyillarining matn birliklarini chegaralashdagi o‘rni va funksiyasi lisoniy dalillar vositasida yoritib berilgan. Shuningdek, matnni tadqiq etishda eng zamonaviy yondashuvlar sifatida e’tirof etilayotgan: a) lingvotsentrik yondashuv (“til - matn” munosabatlari aspekti); b) matnga yo‘naltirilgan (tekstotsentik) yondashuv (bunda matn alohida struktural-semantik bir butunlik sifatida muloqot ishtirokchilari munosabatiga e’tibor qaratilmay matnning o‘zi tahlil qilinishi); v) antropotsentrik yondashuv (muallif – matn – o‘quvchi munosabati aspekti); g) kognitiv yondashuv (muallif – matn –matndan tashqaridagi faoliyat korrelyasiyasi aspekti)larning matnni tahlil qilishdagi asosiy jihatlarini ko‘rsatib o‘tish maqsad qilib olingan. Maqolada sinxron-tasviriy, tavsifiy, komponent tahlil, oppozitiv, qiyosiy metodlardan foydalanildi. Olib borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, an’anaviy tilshunoslikdagi mavjud tamoyillar va ko‘rsatib o‘tilgan zamonaviy yondashuvlar matnni hozirgi zamon talablari asosida kompleks tahlil etishda alohida ahamiyatga ega. Maqolada matn tadqiqidagi ana shunday jihatlar yoritib berilgan va zamonaviy yondashuvlarning matnni turli aspektlarda baholash imkoniyati yuqori ekanligi haqidagi aniq xulosalar berilgan.
| Mualliflar | Mamajonov, Alijon, Abdupattoyev, Muhammadtohir |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashriyot | Farg‘ona davlat universiteti |
| ISSN | 2010-8419, 2181-1571 |
| Nashr sanasi | 2022-12-31 |
| Jild | 28 |
| Son | 6 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-09 |
| APA | Mamajonov, Alijon, & Abdupattoyev, Muhammadtohir (2022). MATN TADQIQIGA ZAMONAIY YONDASHUVLAR. FarDU ilmiy xabarlari, 28(6). https://journal.fdu.uz/main/article/7350 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Mamajonov, Alijon, Abdupattoyev, Muhammadtohir MATN TADQIQIGA ZAMONAIY YONDASHUVLAR // FarDU ilmiy xabarlari. – 2022. – T. 28, № 6. |
| MLA | Mamajonov, Alijon, and Abdupattoyev, Muhammadtohir. “MATN TADQIQIGA ZAMONAIY YONDASHUVLAR.” FarDU ilmiy xabarlari, 28(6), 2022. https://journal.fdu.uz/main/article/7350 |
| Chicago | Mamajonov, Alijon, and Abdupattoyev, Muhammadtohir. “MATN TADQIQIGA ZAMONAIY YONDASHUVLAR.” FarDU ilmiy xabarlari, 28(6) (2022). https://journal.fdu.uz/main/article/7350 |
| Harvard | Mamajonov, Alijon, and Abdupattoyev, Muhammadtohir (2022) ‘MATN TADQIQIGA ZAMONAIY YONDASHUVLAR’, FarDU ilmiy xabarlari, 28(6). https://journal.fdu.uz/main/article/7350 |
| BibTeX | @article{mamajonovalijon2022,
title = {MATN TADQIQIGA ZAMONAIY YONDASHUVLAR},
author = {Mamajonov, Alijon and Abdupattoyev, Muhammadtohir},
journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
year = {2022},
volume = {28},
number = {6},
url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7350}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Maktab boshqaruvining sifati maktab boshqaruvining xususiyatlari yig‘indisi sifatida tushuniladi, buning natijasida u belgilangan ta’lim maqsadlariga erishishga, ma’lum talablarga javob berishga va pirovardida, maktab…
Pragmatik muvaffaqiyatsizlik - bu aytilgan narsa nimani anglatishini tushuna olmaslikdir, bu ko‘pincha madaniyatlararo muloqotda tushunmovchilik yoki chalkashlikka olib kelishi mumkin. Shu sababli, ushbu maqola o‘zbek…
Ushbu maqolaning dolzarbligi ta’lim jarayoniga onlayn kurslarning joriy etilishi bilan bog‘liq. Maqolaning ustuvor maqsadi onlayn ta’limning ijobiy va zaif tomonlarini aniqlashdir. O‘zbekiston sharoitida onlayn ta’limni…
Ushbu maqolada Qo‘qon adabiy muhiti vakili Muqimiy asarlarida ko‘chimlarning semantik xususiyatlari tahlil qilingan. Shoir asarlarida qo‘llanilgan metaforaning oddiy, sinestezik, personifikatsiya kabi turlari tadqiq…
Mazkur maqolada Farg‘ona viloyati Rishton tumanidayashovchi o‘zbеk va tojik tilli aholining o‘zaro aloqalari natijasida ushbu hududda yoyilgan tojik shеvalarining lingvistik хususiyatlari yoritilgan. Shuningdеk…
Ushbu maqolada qarama-qarshilik munosabatini ifodalovchi leksik birlik bo‘lgan antonim so‘zlar tahliliga e’tibor qaratilgan. Shuningdek, tadqiqotning nazariy asoslari va metodlari haqida ma’lumot berilgan. Ishda…
Maqolada Anvar Obidjonning “Kezargon Boychechak” qissasida Sharq mumtoz adabiyoti va o‘zbek xalq og‘zaki ijodi ta’siridan foydalanishdagi mahorati, uslubiga xos jihatlar yoritilgan. Qadimgi xalq qo‘shiqlarida fasllar…
Maqolada XX asrning 80-yillaridan boshlab o‘zbek adabiyotida Boborahim Mashrab obrazini yaratilishi va unga bag‘ishlangan romanlarda shoir yashab o‘tgan dolg‘ali hayot yo‘lining badiiy talqinlari, yozuvchilarning mazkur…
Maqolada yozuvchi T.Jo‘rayevning “Bozor dunyo” romanida uchlik timsoli qo‘llanishining o‘ziga xos xususiyatlari va ularning ijtimoiy-badiiy talqini tahlil qilinadi. Badiiy asar yaratilishida ijodkor qo‘llagan uchlik…
Ushbu maqolada o‘zbek mumtoz adabiyotining yetuk vakili Xojanazar Huvaydo shaxsi va ijodining mumtoz adabiyotda tutgan o‘rni xususida so‘z yuritiladi. Uning boy ijodiy merosi – mumtoz janrdagi she’rlardan iborat “Devon”…
FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2022-yil arxivi
Мақолада ўзбек тилида сабаб-натижа муносабатини ифодаловчи синтактик воситалар масаласи ёритилади.
Мақола тилшуносликда вариантлилик масаласига бағишланган бўлиб, унда ҳозирга қадар вариантлилик ҳамда унинг бошқа тил ҳодисаларига муносабати ҳақидаги қарашлар умумлаштирилади. Вариантлиликка доир мавжуд фикрлар таҳлил…
Maqolada o‘xshatish munosabatini ifodalovchi lisoniy vositalar va ularning bir butun tizimni tashkil etishi, bu jarayonda til va nutqning turli birlik va ifoda vositalari ishtirok etib fikrning obrazliligini…
Maqolada Sо‘x tumаni tаbiiy iqlim shаrоiti bilаn bоg‘liq rаng-bаrаngliklаr mаzmunli mundаrijа yаrаtilishigа аsоs bо‘lishi, tоg‘lаr, suv hаvzаsi vа аhоli yаshаsh maskanlаri bilаn bоg‘liq nоmlаr tаhlili ilm-fаnning…
This article examines compression as a meaning-oriented strategy in sign language translation and interpreting. Compression is understood not as arbitrary shortening, but as the selective reformulation of a source…
This study investigates the impact of Edge Computing on bandwidth utilization in Internet of Things (IoT)–driven Nigerian telecom networks. The rapid growth of IoT devices has significantly increased data traffic…
The article analyzes the institutional formation and everyday educational practice of girls’ education in Turkestan in the late nineteenth and early twentieth centuries. It examines traditional schools led by otinoyi…
This study presents a comprehensive analysis of the geostrategic role of Khwarezm in the transregional trade system of Eurasia during the 9th–12th centuries, based on written sources, historiography, and archaeological…
This article addresses the problem of improving an adaptive traffic signal control algorithm at urban intersections by taking into account the dynamic characteristics of traffic flow. Fixed-time control under conditions…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…