<p>Zamonaviy ingliz adabiyotida spellonimlar — sehr yoki g‘ayritabiiy elementlar bilan bog‘liq atama yoki ismlar — asosan fantastika va sehrli realizm janrlarida uchraydi. Misollar: Sehrgar: sehrli bilim va kuchga ega bo‘lgan kishi. Misol uchun, J.R.R. Tolkienning Uzuklar hukmdori asaridan Gandalf va J.K. Rowlingning Garri Potter asaridagi Dambldor. Sehr: sehr yoki jodular yordamida bajariladigan amallar, ko‘pincha narsalarga ta’sir ko‘rsatadi. Misol uchun, C.S. Lyuisning Narniya Solnomalaridagi sehrli narsalar. Tumor: odatda yaxshi maqsadlarda ishlatiladigan sehrli predmet yoki ibora. Misol, Nil Gaymanning Amerika xudolari asarida sehrli narsalar himoya yoki kuch beruvchi xususiyatlarga ega. Vladimir Proppning Ertak morfologiyasi (1968) fanda ertaklar strukturasini va ularning funksiyalarini o‘rgangan asosiy ishlaridan biridir. Propp ertaklarning tuzilishi ustida to‘xtalgan bo‘lsa-da, uning yondashuvi spellonimlar va mifologik elementlarni tushunishda ham foydali bo‘lishi mumkin. Proppning funksiyalari ko‘pincha sehrli narsalar yoki harakatlarni o‘z ichiga oladi va spellonimlar ushbu narsalarning kuchini yoki maqsadini ifodalashi mumkin. Ular, shuningdek, Propp modelidagi asosiy funksiyalar bo‘lgan qahramonlarning o‘zgarishi yoki ziddiyatlarning yechimida muhim rol o‘ynashi mumkin. Zamonaviy o‘zbek adabiyotida spellonimlar, ya’ni sehr yoki g‘ayritabiiy elementlar bilan bog‘liq atama yoki ismlar, xalq ertaklarida va zamonaviy fantastik asarlarda tez-tez uchraydi. Bu atamalar ko‘pincha o‘zbek xalq og‘zaki ijodi, mifologiyasi va diniy e’tiqodlardan olingan. Masalan, Alpomish, o‘zbek xalq ertaklaridagi afsonaviy qahramon, sehrli kuchga va qahramonlik xatti-harakatlariga ega bo‘lib tasvirlanadi. Zamonaviy asarlarda Alpomish yoki shunga o‘xshash afsonaviy qahramonlar jasorat va sehr mavzularini ajratib ko‘rsatish uchun fantastika kontekstida eslatiladi. Ingliz adabiyotidagi spellonimlar ko‘pincha tarixiy va madaniy qadriyatlarni aks ettiradi. Masalan, o‘rta asrlar va Uyg‘onish davridagi sehr va jodugarlik haqidagi e’tiqodlar zamonaviy adabiyotga ta’sir ko‘rsatishda davom etmoqda. O‘rta asrlar xalq og‘zaki ijodi va adabiy an’analar Shakespeare’ning Makbet asaridagi sehrli elementlar — masalan, jodugarlar va bashoratlar orqali spellonimlarni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi.</p>
| Mualliflar | Odilova, Nozima |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2025-01-24 |
| Jild | 30 |
| Son | 6 |
| Betlar | 384-387 |
| Til | O‘zbek |
Key words: Magical objects, folklore, bravery and magic, magical prowess, heroic deeds, cultural heritage, witches and prophecies.
Mаqоlаdа Xitоyning Mаrkаziy Оsiyоdаgi strаtegik mаqsаdlаrining glоbаl iqtisоdiy vа siyоsiy о‘zgаrishlаr nuqtаi nаzаridаn о‘zgаrishi kо‘rib chiqilаdi. Ushbu о‘zgаrishlаrgа yоrdаm berаdigаn аsоsiy оmillаrni, shu jumlаdаn…
Ushbu ilmiy maqola logopedik ritmika fani asosida bo'lajak logopedlarning kasbiy kompetentligini rivojlantirishning pedagogik imkoniyatlarini o'rganishga bag'ishlangan. Maqolada logopedik ritmika fanining ta'lim…
Mazkur maqolada turk yozuvchisi Yashar Kamolning “Issiq kunda” hikoyasida ona va bola obrazi talqini tadqiq qilinadi. Hikoyadagi tarang psixologik vaziyat yozuvchining uslubiga xos folklor an’analarga ham oydinlik…
Mazkur maqolada tozalangan natriy-karboksimetilsellyuloza (Na-KMS) va polimermetallokompleks eritmalar qovushqoqligiga konsentratsiya va haroratning ta’siri o‘rganilgan. Tanlab olingan almashinish darajasi 0,88 va…
Maqolada jamiyat taraqqiyotining ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy-ma’naviy hayotida rahbarning o‘rni va roli, rahbarning shaxsi va boshqaruvchilik xususiyatlari, rahbar dunyoqarashi, yuksak axloqi, erkin va chuqur…
Mazkur maqola tilshunoslikda diniy barqaror birikmalarning shakllanishida islom taʼlimotining ahamiyati jihatlari haqida bo‘lib, unda asosan o‘zbek tilida mavjud bo‘lgan muqaddas Qur’oni karim hamda hadis ilmiga…
Maqolada axborotlashgan jamiyat sharoitida ehtiyoj va manfaatlar kategoriyalarini tadqiq qilish, ehtiyoj va manfaatlar uyg‘unligining konseptual asoslari hamda ijtimoiy-falsafiy jihatlarini ochib berish, axborot kurashi…
Yangiliklar sarlavhalari o‘quvchilarning e’tiborini jalb qilish va axborotni tez iste’mol qilish bilan belgilanadigan raqamli asrda dastlabki tasavvurlarni shakllantirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqot…
Mustaqillik yillarida O‘zbekistonda sho‘rolar davrida nohaq unutilgan yoki rad etilgan millatimizning tarixiy-madaniy, ijtimoiy-falsafiy va ma’naviy-axloqiy merosini tadqiq qilish imkoni tug‘ildi. Mustaqillik yillarida…
Maqolada diglisidiltiokarbamid va melamin asosidagi kompleks hosil qiluvchi ionitda sorbsiya izotermasi Cu (II) ionlari misolida tadqiq etilgan. Tadqiqot natijasida sorbsiya izotermasi quyi haroratlarda Freyndlix…