<p>Har qanday fanda qo‘llaniladigan tarjima nafaqat o‘quvchiga nazariy tushuncha berishi, balki tadqiqotchi qiziqishlariga oid hodisalarni bashorat qila olishi lozim. Fikrimizcha, aynan shunday amaliy yo‘nalishga ega bo‘lgan xususiyat, ya’ni ma’lum sharoitlarda yumoristik matnni bashorat qila oladigan xususiyati, asl matndan tarjima tiliga yumorni o‘girish jarayonini sezilarli darajada takomillashtirishga yordam beradi. Mamlakatimizda va xorijda olib borilayotgan kognitiv tadqiqotlar borliq hodisalarining keng qamrovini o‘z ichiga oladi. Bu hodisalarni eng aniq va batafsil tavsiflash faqat kognitiv tilshunoslik yutuqlari tufayligina mumkin. Ilgari til bizni o‘rab turgan dunyoning ko‘zgusi hisoblanganiga qaramay, bugungi kunda til insonning ma’naviy dunyosiga, uning aql-zakovatiga, fikrlash jarayoni sirlariga kirib borish vositasi sifatida qaralmoqda va tilshunoslikdagi bu burilish katta e’tiborga loyiqdir. Tarjimonning muallif fikrini yetkazish jarayonini tahlil qilishda uning matnni tushunishi, bilimlarni saqlashi va ulardan foydalanishi, shuningdek, fikrni boshqalarga tushunarli tilda ifodalash qobiliyati o‘rganiladi. Masalan, tarjimonning kasbiy mahorati faqat tillarni bilish bilan cheklanmaydi, balki tarjima jarayonida yuzaga keladigan muammolarni aniqlash va hal qilish qobiliyatini ham o‘z ichiga oladi. Mualliflarning ta’kidlashicha, tarjimonlarning amaliy faoliyati bilan bog‘liq jarayonlar, xuddi pedagoglar kabi, ko‘pincha faraz va taxminlarga asoslanadi.</p>
| Mualliflar | Baymanov, Xabibulla |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2025-06-25 |
| Jild | 31 |
| Son | 3 |
| Betlar | 184-187 |
| Til | O‘zbek |
Kalit so‘zlar: kognitiv-pragmativ usul, hajviy matn, pragmatika, tarjimashunoslik.
Maqolada Alisher Navoiy asarlarida uchraydigan “ahl” komponentli lug‘aviy birliklarning nutq uslublari doirasida qo‘llanish xususiyatlari tahlil etilgan. Tadqiqotda “ahl” so‘zining etimologiyasi, semantik mazmuni hamda…
Ushbu maqolada Stiven Kingning «The Shining» va «Doctor Sleep» romanlarida magik realizm va hauntologiya elementlarining badiiy talqini tahlil qilinadi. Overluk mehmonxonasining vaqt va haqiqatni buzuvchi xususiyatlari…
Maqolada o‘zbek mumtoz adabiyotining yirik namoyandasi Lutfiy ijodining asosiy g‘oyasi, mavzu ko‘lami, poetik uslubining o‘ziga xosligi tahlilga tortilgan. Shoir lirikasida qo‘llanilgan zulf, yuz, ko‘z singari poetik…
Bugungi kunda lingvistika sohasida tilning fonologik, leksik va semantik qatlamlari shu bilan bir qatorda sintaktik birliklarning semantikasini aniqlash borasida ham juda ko‘plab ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. Dunyo…
Mazkur maqolada Sharq mumtoz adabiyotidagi dastlabki agiografik asarlarda biri hisoblangan “Qisasi Rabg‘uziy” asarining struktur tuzilishi haqida so‘z yuritilgan. “Qisasi Rabg‘uziy” anbiyolarga tarixiga bag‘ishlangan…
Ushbu maqolada o‘zbek tili iyerarxik tahlili korpusini yaratish bosqichlari haqida keng yoritiladi. Xalqaro tajribada biror tilning iyerarxik tahlili korpusini yaratish uchun asosiy beshta soddalashtirilgan bosqichlar…
Xorijiy tillarni, ayniqsa ingliz tilini, o‘rganishning ahamiyati globallashuv va xalqaro integratsiya jarayoni tezlashib borayotgan bir sharoitda davlat siyosati darajasigacha ko‘tarilgan muhim masala bo‘lib…
Insoniyatga xos bo‘lgan til vositasidagi kommunikatsiya — murakkab va ko‘p qatlamli hodisa bo‘lib, uni chuqur o‘rganish nafaqat tilshunoslik, balki madaniyatshunoslik, siyosatshunoslik va psixologiya kabi fanlar…
Ushbu maqolada o‘zbek, rus va ingliz tillarida qo‘llaniladigan fe’l frazeologik birliklar struktur-semantik va lingvokulturologik nuqtai nazardan qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda har uch tilga xos bo‘lgan grammatik…
Ushbu maqolada adabiyotshunoslikda “muallif” va “muallif konsepsiyasi” terminlarining ilmiy-nazariy asoslari o’rganilgan. Muallif konsepsiyasi bu muallifning badiiy, ilmiy, ijodiy dasturi ekanligi, u bir qancha…